Budowa komórki: komórka zwierzęca, komórka roślinna i prokariotyczna

Jądro otacza otoczka z dwóch błon, przerwana porami, którymi przechodzą cząsteczki między jądrem a cytoplazmą. Wewnątrz leży chromatyna, czyli DNA z białkami, oraz jąderko. W jąderku powstaje rRNA, który łączy się z białkami w podjednostki rybosomów, a gotowe podjednostki wychodzą przez pory.

Rybosom składa się z małej i dużej podjednostki i prowadzi syntezę białka. Rybosomy eukariotyczne są większe od prokariotycznych, a te drugie występują także w mitochondriach i chloroplastach. Rybosomy swobodne wytwarzają białka dla cytozolu, a te na szorstkiej siateczce – białka kierowane do błon i na zewnątrz komórki.

Mitochondrium otaczają dwie błony; wewnętrzna tworzy fałdy, grzebienie, na których zachodzi końcowy etap oddychania, a wnętrze wypełnia macierz. Chloroplast ma również dwie błony, ale w jego wnętrzu leżą dodatkowe błony tylakoidów ułożone w grana, a płynną część stanowi stroma. Inne plastydy to bezbarwne leukoplasty, np. amyloplasty magazynujące skrobię, oraz chromoplasty z karotenoidami.

Zgodnie z teorią endosymbiozy mitochondria i chloroplasty pochodzą od bakterii pochłoniętych przez przodków komórek eukariotycznych. Przemawiają za tym: dwie błony, własny kolisty DNA, własne rybosomy podobne do bakteryjnych, rozmiary zbliżone do bakterii oraz dzielenie się niezależnie od podziału komórki.

Komórki prokariotyczne są znacznie mniejsze od eukariotycznych i nie mają jądra ani organelli otoczonych błoną; ich DNA leży w nukleoidzie. Poniższa tabela zestawia cechy, według których rozróżnia się cztery typy komórek: prokariotyczną oraz eukariotyczne – roślinną, grzybową i zwierzęcą. Przy rozpoznawaniu mikrofotografii zwróć uwagę, że w mikroskopie świetlnym widać jądro, chloroplasty, wakuolę i ścianę, a rybosomy i drobną strukturę błon dopiero w elektronowym.