Rozmnażanie roślin: budowa kwiatu i przemiana pokoleń

Cykl życiowy rośliny składa się z dwóch pokoleń. Sporofit, diploidalny, w zarodniach wytwarza w wyniku mejozy zarodniki. Z zarodnika dzięki mitozom rozwija się gametofit, haploidalny, który wytwarza gamety, również w mitozie. Zlanie gamet daje zygotę, z której rozwija się nowy sporofit. Zapamiętaj, że mejoza kończy pokolenie diploidalne, a nie wytwarza gamet.

U mchów zielona, ulistniona roślinka jest gametofitem, a sporofit – seta z puszką zarodni – wyrasta na gametoficie żeńskim i zwykle czerpie z niego pokarm. U paprotników przeważa sporofit, a gametofit, czyli przedrośle, to drobna roślinka, która żyje na własny rachunek. W roślinach nasiennych gametofity są niewielkie i rozwijają się na sporoficie: męski to ziarno pyłku, żeński – woreczek zalążkowy w zalążku.

Po zapyleniu ziarno pyłku kiełkuje na znamieniu i tworzy łagiewkę, a nią docierają do zalążka dwie komórki plemnikowe. U okrytonasiennych zachodzi podwójne zapłodnienie. Jedna komórka plemnikowa łączy się z komórką jajową i powstaje zygota (2n), z której rozwija się zarodek. Druga łączy się z komórką centralną i daje bielmo (3n), tkankę zapasową.

Po zapłodnieniu zalążek staje się nasionem: osłonki zalążka tworzą łupinę nasienną. Zalążnia rozrasta się w owoc, który chroni nasiona i pomaga je rozsiewać. Rośliny nagonasienne nie tworzą owoców, bo ich zalążki leżą odsłonięte na łuskach, a z nich powstają nasiona nagie.

Budowa owocu odpowiada sposobowi rozprzestrzeniania. Lekkie nasiona z puchem lub skrzydełkami, np. mniszka i klonu, przenosi wiatr. Soczyste, barwne owoce zjadają zwierzęta, a nasiona opuszczają ich przewód pokarmowy w innym miejscu. Owoce z haczykami czepiają się sierści. Strąki grochu pękają i same wyrzucają nasiona.