Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Anafora i powtórzenie: jak rozpoznać i jak opisać ich funkcję

Podstawa programowa, na której opiera się egzamin ósmoklasisty, wymienia powtórzenie wśród środków, które trzeba rozpoznać w tekście i których funkcję trzeba umieć określić. Powtarzać można wyraz, początek wersu, jego koniec albo cały wers. Tu masz nazwy tych zabiegów, przykłady i krótką ściągę, która pozwoli ci je od siebie odróżnić, oraz zadania do samodzielnego sprawdzenia.

Na egzaminie ósmoklasisty: w arkuszach z lat 2023–2026 bez osobnego zadania.

Zasada

to musisz wiedzieć
  • Powtórzenie to ponowne użycie tego samego wyrazu, wyrażenia lub konstrukcji w krótkim fragmencie tekstu. Powtórzenia wzmacniają myśl, budują rytm i podkreślają to, co ważne: Czekam, czekam i doczekać się nie mogę.
  • Anafora to powtarzanie tych samych wyrazów na początku kolejnych wersów, zdań lub części zdania: Chcę zobaczyć góry. Chcę zobaczyć morze.
  • Epifora to powtórzenie tych samych wyrazów na końcu kolejnych wersów, zdań lub części zdania. Jest odwrotnością anafory.
  • Refren to wers lub kilka wersów powracających w całym utworze, zwykle po strofach. Paralelizm składniowy to ta sama budowa kolejnych zdań lub wersów, choć słowa mogą się różnić: Ojciec czyta gazetę, matka rozwiązuje krzyżówkę.
  • Funkcje: powtórzenie podkreśla ważną myśl lub emocję; anafora nadaje wypowiedzi rytm i narastające napięcie, bo kolejne człony wzmacniają pierwszy; epifora zamyka wypowiedź powracającym słowem; refren porządkuje utwór i wiąże strofy; paralelizm ułatwia porównanie.
  • Nazwy wybierasz po miejscu powtórzenia. Początek kolejnych części to anafora, koniec to epifora, cały wers powracający w strofach to refren, a ten sam wyraz w środku zdania to zwykłe powtórzenie.
  • We własnym tekście powtórzenie ma być zamierzone. Jeśli ten sam wyraz pojawia się przypadkiem trzy razy w jednym zdaniu, to nie zabieg stylistyczny, lecz niezręczność.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Anafora

    • Wiem, co czuję. Wiem, czego chcę. Wiem, dokąd idę. – trzy zdania otwiera to samo wiem.
    • Nie umiem tańczyć. Nie umiem śpiewać. Nie umiem kłamać. – trzy zdania zaczynają się tak samo, a wypowiedź narasta.

  2. 2.Epifora

    • Wszyscy wiedzieli, że przegramy. Trener wiedział, że przegramy. Nawet my wiedzieliśmy, że przegramy. – kolejne zdania kończą się tak samo.
    • Góry otula cisza, / las otula cisza, / a mój dom otula cisza. – powtórzone są końcówki wersów.

  3. 3.Powtórzenie, refren, paralelizm

    • Szła, szła, szła, aż doszła do bramy. – to samo słowo powtórzone kilka razy pod rząd; podkreśla trwanie.
    • W piosence po każdej zwrotce wraca ten sam wers: to refren, który wiąże strofy w całość.
    • Młodsi uczą się szybko, starsi uczą się dokładnie. – obie części mają taką samą budowę, choć słowa się różnią (to jest paralelizm składniowy).

  4. 4.Zwykłe powtórzenie czy błąd?

    • Mama upiekła ciasto. Wszyscy jedli to ciasto i mówili, że ciasto jest pyszne. – trzy razy to samo słowo bez celu: niezręczność stylistyczna.
    • Mama upiekła ciasto. Wszyscy je jedli i mówili, że jest pyszne. – ta sama treść bez zbędnych powtórzeń.

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Anaforę zawiera fragment

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj fragment: Jeszcze jeden dzień, jeszcze jedna noc, jeszcze jeden krok. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Powtórzone słowo stoi na końcu kolejnych części, więc jest to epifora.
Powtórzenie słowa jeszcze na początku kolejnych części to anafora.
Powtórzenie nadaje wypowiedzi wyraźny rytm.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
W wierszu trzy kolejne wersy zaczynają się słowami Kto wie. Takie powtórzenie nazywamy , a jego zadaniem jest .

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj fragmentom nazwy środków stylistycznych, które w nich występują. Wybierz odpowiedź spośród A–D.

Środek stylistyczny

  1. Aanafora
  2. Bepifora
  3. Cporównanie
  4. Dpytanie retoryczne

Fragment

1. Wiosną pachnie łąka od słońca, latem pachnie las od słońca, jesienią pachnie sad od słońca.
2. Biegł szybko jak wiatr.
3. Dla ciebie śpiewam, dla ciebie gram, dla ciebie żyję.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Uznanie każdego powtórzenia za anaforę. Anaforę tworzy powtórzone otwarcie sąsiednich wersów lub zdań; ten sam wyraz w środku zdania to zwykłe powtórzenie.
  • Pomylenie anafory z epiforą. Zajrzyj na początek wersów: tam powtórzone słowa tworzą anaforę. Dopiero gdy powtarza się koniec, masz epiforę.
  • Uznanie za anaforę dwóch wyrazów, które tylko zaczynają się tak samo (dom, domek). Powtórzone mają być te same słowa albo konstrukcja.
  • Podanie jako funkcji „ozdoby”. Napisz, co powtórzenie robi: wzmacnia myśl, buduje rytm, podkreśla emocję.

Do zapamiętania

  • Anafora: powtórzenie na początku wersów, zdań lub części zdania.
  • Epifora: powtórzenie na końcu.
  • Refren: wers lub kilka wersów powracających po strofach.
  • Powtórzenie wzmacnia myśl i nadaje rytm.
  • Nazwę zabiegu wybierasz po miejscu powtórzenia.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Ile razy coś musi się powtórzyć, żeby była anafora?+
    Odp.:Przynajmniej dwa razy, w sąsiednich wersach lub zdaniach. Zwykle jest ich więcej, bo im dłuższy ciąg, tym mocniejszy rytm i silniejsze wrażenie narastania myśli i emocji.
  2. 2.Czy anafora musi być w wierszu?+
    Odp.:Nie. Anaforę znajdziesz też w prozie, w przemówieniach i w hasłach. W poleceniu o wierszu najczęściej chodzi o początki wersów, ale zasada jest taka sama dla zdań.
  3. 3.Czym różni się powtórzenie od refrenu?+
    Odp.:Powtórzenie to ponowne użycie wyrazu lub wyrażenia w krótkim fragmencie, a refren to cały wers lub kilka wersów, które wracają w stałych miejscach utworu, zwykle po kolejnych strofach.
  4. 4.Czym jest paralelizm składniowy?+
    Odp.:Jest to zachowanie tej samej budowy w kolejnych zdaniach lub wersach, nawet jeśli używają innych słów. Dzięki temu łatwo porównać dwie myśli lub dwa obrazy.
  5. 5.Jak opisać funkcję anafory w odpowiedzi?+
    Odp.:Napisz, że powtórzenie początków wzmacnia daną myśl lub emocję, nadaje tekstowi rytm i sprawia, że kolejne obrazy narastają. Dodaj, o jaką myśl chodzi w tym konkretnym wierszu.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.