Egzamin ósmoklasisty 2023, zadanie 14
Jolanta Maria Berent, Odblokuj swój talent
Uważasz, że masz jakiś talent? Wykorzystujesz go? Pozwalasz, żeby cię napędzał? Tak naprawdę na jednym talencie się nie kończy. Zdaniem autorów testu Gallupa¹ masz ich znacznie więcej! Może rzeczywiście nie potrafisz rysować, nie grasz na żadnym instrumencie, śpiewając, nie zawsze trafiasz w nutę, a w kuchni sprawdzasz się najlepiej przy robieniu herbaty, ale na pewno masz inne zalety, które za talent można uznać.Ponieważ słowo „talent” łączone jest zwykle ze zdolnościami artystycznymi lub z jakąś praktyczną umiejętnością, często uznajemy, że jesteśmy raczej umiarkowanie utalentowani. Owszem, coś potrafimy, coś nam „wychodzi”, coś lubimy... Ale talent? To dar, który spływa na wybranych! A gdyby przyjąć, że każdy został nim obdarzony?Talentów jest sporo. Dokładnie 34. Przynajmniej tak twierdzą badacze Instytutu Gallupa, którzy przez dziesięciolecia prześwietlali ludzkie cechy, by wyłowić te najcenniejsze. Czy wpadłbyś na to, że talentem jest bliskość? Albo rozwaga, odpowiedzialność? Dla badaczy talent to „powtarzający się wzorzec zachowania, myślenia i odczuwania, który może znaleźć praktyczne zastosowanie”. Innymi słowy: sposób, w jaki stawiasz czoło określonym sytuacjom, prawdziwy motor twoich działań. Coś, co łatwo przychodzi, po co chętnie sięgasz i co przynosi ponadprzeciętne rezultaty. Może twój dar to „rywalizacja” (chętnie mierzysz się z innymi), „bezstronność” (z łatwością rozwiązujesz konflikty), a może „optymizm” (twoja szklanka jest zawsze w połowie pełna).Jak przejawiają się Gallupowskie talenty na co dzień? Weźmy na przykład „elastyczność”. Człowiek z wysokim poziomem tej cechy postrzega przyszłość nieco inaczej niż pozostali. Ona jest po prostu bliżej. Kiedy słyszy: „chodź na zebranie, robimy plany na trzy lata”, ma ochotę uciekać. On zajmuje się tym, co ma przed nosem. Nie znosi harmonogramów, uporządkowanych schematów działania, ścisłych procedur. Reaguje na to, co wydarza się teraz. Z kolei ktoś z talentem „uczenie się” czerpie wielką przyjemność ze zdobywania wiedzy. Dla niego proces nauki nie ma końca. Wciąż eksperymentuje, sprawdza, zgłębia.Nie da się jednak ukryć, że każdy talent może też mieć ciemną stronę. Weźmy „naprawianie”. Jeśli masz ten talent, prawdopodobnie jesteś postrzegany jako osoba, która potrafi rozwiązać każdy problem. Tacy ludzie ulepszają, odnawiają, wskrzeszają. Mają rentgen w oczach – widzą, co nie działa, i wiedzą, jak to zmienić. Wszystko świetnie, póki nie zaczną naprawiać innych…Odkrycie własnych talentów bywa energetyzującym doświadczeniem. Ważne, by zrozumieć ich istotę. Odkryć, które są zaniedbane i niedocenione, i znaleźć sposób na ich odblokowanie. Badacze zauważają, że talenty nie są dane nam raz na całe życie. Można je rozwijać i świadomie kształtować. Ważne więc, by skupiać się na swoich mocnych stronach, ale też – by włączać do codziennego życia nowe sposoby działania i reagowania. Stanie się ono wtedy ciekawsze, bogatsze. Talent bez naszego wsparcia może przecież zmarnieć. Ale to już wiemy od dawna – z pewnej przypowieści².¹ Test Gallupa – test, który umożliwia ocenę natężenia cech zwanych talentami.² Z pewnej przypowieści – nawiązanie do biblijnej przypowieści o talentach; zgodnie z jej przesłaniem każdy człowiek otrzymuje jakiś dar albo jakąś umiejętność, które powinien pomnożyć, czyli rozwinąć.
Zadanie 14. (0–2 pkt)
Czy treść poniższego rysunku jest zgodna z wymową tekstu Odblokuj swój talent? W uzasadnieniu sformułuj argument odnoszący się zarówno do tekstu Jolanty Marii Berent, jak i do rysunku.Źródło: CKE, egzamin ósmoklasisty 2023, arkusz OPOP-100-2305, zadanie 14 · Arkusz na stronie CKE
Zasady oceniania CKE
- poprawne sformułowanie argumentu odwołującego się do rysunku i do tekstu.2 pkt
- poprawne sformułowanie argumentu odwołującego się albo do rysunku, albo do tekstu.1 pkt
- odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.0 pkt
Przykładowe rozwiązanie według CKE
W artykule jest mowa o odkrywaniu swoich mocnych stron, czyli talentów, nawet jeśli sądzimy, że w ogóle ich nie mamy. Na rysunku widzimy ślimaka, który wzbija się w powietrze na deskorolce, choć nie przypuszczał, że potrafi to robić. W ten sposób odblokował swój ukryty talent.
Na 1 punkt (przykład CKE): Uważam, że treść rysunku jest zgodna z wymową tekstu „Odblokuj swój talent”. Jolanta Maria Berent twierdzi, że kiedy rozwijamy i realizujemy nasze talenty, życie staje się ciekawsze i lepsze. Na rysunku jest napisane, że używając swoich talentów, robimy to, co kochamy.
Nieakceptowane (przykład CKE oceniony na 0 punktów): Uważam, że talent to np. jeżdżenie na deskorolce i jeśli lubisz jeździć na tej deskorolce, to robisz to, co kochasz.
Wyjaśnienie Kleksy
Polecenie ma dwie części. Najpierw oceniasz, czy rysunek pasuje do głównej myśli artykułu, a potem uzasadniasz tę ocenę jednym argumentem, który odwołuje się i do tekstu, i do rysunku.
Zacznij od tekstu. Autorka przekonuje, że talenty ma każdy, że wiele z nich zostaje przez nas niezauważonych i że warto je odkryć oraz rozwijać. Potem odczytaj rysunek: zwierzę robi coś, czego po nim nie oczekujesz, a napis pod obrazkiem mówi o robieniu tego, co się kocha. Teraz masz dwa źródła i możesz je połączyć jednym zdaniem.
Samo opisanie rysunku albo streszczenie tekstu to za mało. Zdanie „Na rysunku jest zwierzę na deskorolce” opisuje, nie uzasadnia. Argument odpowiada na pytanie, dlaczego rysunek zgadza się z tekstem (albo mu przeczy): wskaż, co dokładnie z artykułu widać na obrazku.
Według zasad oceniania CKE: 2 punkty przysługują za argument odwołujący się do rysunku i do tekstu; 1 punkt – gdy argument odwołuje się tylko do jednego z tych źródeł, gdy odwołuje się do tekstu i jedynie do napisu pod rysunkiem albo gdy oba źródła zostały odczytane poprawnie, lecz nie zostały ze sobą powiązane; 0 punktów – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.