Temat: Napisz przemówienie do uczniów swojej szkoły, w którym przekonasz ich, że warto pamiętać o ludziach, którzy poświęcili się dla innych. W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego.
- a) zwrot do adresata
Drodzy Koledzy i Koleżanki!
- teza; b) pytanie, d) czasownik, e) zaimki, f)
Ile razy mijaliście tablicę z nazwiskami, nie zatrzymując się nawet na chwilę? Wszyscy tak robimy, bo spieszymy się na lekcje albo do domu. Dziś chcę was jednak przekonać, że warto pamiętać o ludziach, którzy poświęcili się dla innych. Mówię o tym właśnie do was, bo wiem, że umiecie zobaczyć w dawnych zdarzeniach coś więcej niż daty do zapamiętania.
- argument 1; c) tryb rozkazujący, przykład z lektury
Po pierwsze, pamięć o czyimś poświęceniu pokazuje, że nawet nieliczni potrafią przeciwstawić się ogromnej sile. Przypomnijcie sobie wiersz Adama Mickiewicza Reduta Ordona. Adiutant opowiada w nim, jak na szaniec, którego bronią sześć dział i garstka żołnierzy, naciera cała rosyjska armia. Gdy wrogowie wdzierają się już na wały, adiutant szuka wzrokiem dowódcy reduty i widzi, jak Ordon znika w jej podziemiach. Generał pojmuje wtedy, że Ordon „nie odda im prochów”. Po chwili wybuch zamienia szaniec w mogiłę obrońców i napastników. Wiersz jest relacją świadka, który nie pozwolił, by ta ofiara poszła w zapomnienie, a o Ordonie mówi: „On będzie Patron szańców!”.
- argument 2; przykład z drugiego utworu
Po drugie, pamięć trwa dłużej niż władza tych, którzy krzywdzą innych. Przekonuje o tym Quo vadis Henryka Sienkiewicza. Po pożarze Rzymu Neron obwinia chrześcijan, których potem rozszarpują zwierzęta w cyrku, krzyżują i palą w ogrodach cezara. Apostoł Piotr, namówiony przez wiernych, opuszcza miasto drogą Appijską. Gdy jednak spotyka Chrystusa i zadaje mu pytanie „Quo vadis, Domine?”, zawraca do prześladowanych, choć wie, że i jego czeka śmierć. Później rzeczywiście umiera na krzyżu. Okrutny cezar ginie w ucieczce, skazany przez senat, a o Piotrze przypomina bazylika, która do dziś wznosi się nad Rzymem. Władca przeminął, a pamięć o człowieku, który nie opuścił swoich, przetrwała wieki.
- kontrargument i odpowiedź
Ktoś z was powie: to było dawno, a my mamy własne sprawy. Rozumiem to, ale właśnie dlatego pamięć jest potrzebna. Ludzie, o których mówię, nie mieli łatwiejszego życia niż my, a mimo to postawili innych przed sobą. Kiedy o nich pamiętamy, łatwiej nam samym zachować się przyzwoicie w małych, codziennych sprawach.
- wniosek i apel; c), b) porównanie, d)
Dlatego proszę was: zatrzymujcie się czasem przy tablicach i pomnikach, sprawdzajcie, kogo upamiętniają, i opowiadajcie o tych ludziach młodszym kolegom. Pamięć jest jak most, który łączy nas z tymi, którzy żyli przed nami. Zadbajmy, żeby się nie zawalił. Dziękuję za uwagę!
Lektury w tym tekście: Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Henryk Sienkiewicz, Quo vadis
To przykład budowy, a nie tekst do nauczenia się na pamięć. Jeżeli praca zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika lub z internetu, egzamin z języka polskiego zostaje unieważniony.