Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

List prywatny i oficjalny: budowa, zwroty, przykład

List to jedna z form wypowiedzi, które wymienia podstawa programowa klas IV–VI. Egzamin ósmoklasisty nie ma osobnego zadania na list, ale to, czego uczy list – zwrot do adresata, uprzejmy ton, jasne zakończenie – przydaje się w zaproszeniu i ogłoszeniu. Tu znajdziesz budowę listu prywatnego i oficjalnego, formuły, zasady zapisu zwrotu i daty oraz dwa przykłady z opisem każdego akapitu.

Na egzaminie ósmoklasisty: w arkuszach z lat 2023–2026 bez osobnego zadania.

Budowa

to musisz wiedzieć
  • List prywatny piszesz do osoby bliskiej (przyjaciela, babci, kuzynki). Ton jest swobodny, ale tekst musi być poprawny. List oficjalny piszesz do osoby albo instytucji w sprawie (prośba, zgłoszenie, zapytanie): do dyrektora, do redakcji, do urzędu. Ton jest uprzejmy, a tekst rzeczowy.
  • W szkole przyjęła się dla obu listów taka kolejność części (to zwyczaj, a nie przepis): 1) miejscowość i data; 2) zwrot do adresata; 3) wstęp, czyli powód, dla którego piszesz; 4) rozwinięcie; 5) zakończenie z prośbą albo pozdrowieniem; 6) formuła końcowa i podpis. W liście oficjalnym możesz nad zwrotem podać nadawcę (imię, nazwisko, klasa).
  • Zwrot do adresata zwyczajowo zapisujesz w osobnym wierszu: Drogi Piotrze, Szanowna Pani Dyrektor,. Po zwrocie stawiasz przecinek albo wykrzyknik. Po wykrzykniku następne zdanie zaczynasz wielką literą, a po przecinku – według RJP (15, punkt 2c) – „dalszy ciąg tekstu należy rozpocząć od małej litery”. Wołacz w środku zdania oddzielasz przecinkami: Wiesz, Piotrze, co się stało?
  • Wielka litera w Ty, Pan, Pani jest w liście grzecznością, a nie obowiązkiem. RJP (8.1.3) pisze, że takie użycie wielkiej litery „jest zawsze wynikiem indywidualnej decyzji osoby piszącej”. Trzymaj się jednego sposobu w całym liście.
  • Datę zwyczajowo poprzedza miejscowość: Poznań, 8 listopada 2027 r. Nazwę miesiąca piszesz słowem, więc nie stawiasz kropek między dniem, miesiącem i rokiem (RJP 11.3.5).
  • Formuła końcowa pasuje do rodzaju listu. W prywatnym: Pozdrawiam serdecznie, Ściskam. W oficjalnym: Z wyrazami szacunku, Łączę wyrazy szacunku. Kropki nie stawia się „po formułach kończących korespondencję” (RJP 11.4, punkt 6). Pod formułą podpisujesz się.
  • Styl. W liście prywatnym w pierwszej osobie opowiadasz o sobie, a do adresata zwracasz się na „ty”. W oficjalnym używasz form grzecznościowych (Pan, Pani), pełnych zdań i rzeczowych słów, a cel listu dobrze jest podać już w pierwszym zdaniu: zwracam się z prośbą…, chciałabym zapytać….

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. W części I jest krótka forma użytkowa – ogłoszenie albo zaproszenie. W części II wybierasz jeden z dwóch tematów wypracowania: twórczy (opowiadanie) albo argumentacyjny (rozprawka lub przemówienie). Wypracowanie powinno liczyć co najmniej 200 wyrazów i odwoływać się do lektury obowiązkowej; można za nie dostać 20 punktów. Jeżeli ma 180 wyrazów lub mniej, jest oceniane wyłącznie w kryteriach: realizacja tematu wypowiedzi, elementy twórcze albo retoryczne oraz kompetencje literackie i kulturowe, a w pozostałych egzaminator przyzna 0 punktów.

Przykładowe teksty

nie ucz się ich na pamięć
Teksty napisaliśmy do tej strony na tematy, których nie było na egzaminie. Obok każdego akapitu stoi jego rola w całości.

Przykładowy list prywatny

Temat: Napisz list do przyjaciela lub przyjaciółki, w którym opiszesz książkę przeczytaną ostatnio w ramach lektur, wyrazisz o niej opinię i zachęcisz adresata do jej przeczytania.

  1. miejscowość i data

    Poznań, 8 listopada 2027 r.

  2. zwrot do adresata

    Droga Aniu,

  3. wstęp: po co piszę

    wreszcie mam chwilę, żeby ci napisać o książce, którą skończyłem wczoraj wieczorem. To Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára i po kilkunastu stronach nie mogłem się od niej oderwać.

  4. rozwinięcie: bohaterowie i fabuła

    Bohaterami są budapeszteńscy chłopcy, którzy bronią swojego Placu, czyli pustej parceli, gdzie bawią się po lekcjach, przed gromadą Czerwonych Koszul. Najbardziej polubiłem Nemeczka, najmniejszego i najsłabszego z całej paczki, który przez długi czas jest tylko szeregowcem. Chociaż jest chory, potajemnie wychodzi z domu, żeby pomóc kolegom, i w ważnej chwili okazuje się odważniejszy od wielu silniejszych.

  5. opinia o książce

    Nie zdradzę ci zakończenia, ale uprzedzam, że przy ostatnich rozdziałach trudno się nie wzruszyć. Ta książka pokazuje, że odwaga nie zależy od siły i że lojalność wobec przyjaciół bywa kosztowna.

  6. zachęta i propozycja

    Jeśli lubisz historie o przyjaźni, na pewno ci się spodoba. Mogę ci ją pożyczyć w poniedziałek w szkole. Napisz, co o niej sądzisz, kiedy już ją przeczytasz.

  7. formuła końcowa

    Pozdrawiam serdecznie

  8. podpis

    Kuba

Lektury w tym tekście: Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni

To przykład budowy, a nie tekst do nauczenia się na pamięć. Jeżeli praca zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika lub z internetu, egzamin z języka polskiego zostaje unieważniony.

Przykładowy list oficjalny

Temat: Napisz list oficjalny do dyrektora szkoły, w którym poprosisz o zgodę na zorganizowanie szkolnego dnia gier terenowych dla uczniów młodszych klas i uzasadnisz swoją prośbę.

  1. miejscowość i data

    Lublin, 15 marca 2027 r.

  2. nadawca

    Maria Zielińska, uczennica klasy 6c

  3. zwrot do adresata

    Szanowna Pani Dyrektor,

  4. cel listu: prośba

    zwracam się do Pani z prośbą o wyrażenie zgody na zorganizowanie w naszej szkole Dnia Gier Terenowych dla uczniów klas czwartych i piątych. Chcielibyśmy go przeprowadzić w piątek, 4 czerwca, na boisku szkolnym w godzinach od 9:00 do 12:00.

  5. uzasadnienie prośby

    Uważam, że taki dzień pozwoli młodszym uczniom spędzić czas aktywnie na świeżym powietrzu i lepiej się poznać, a nam, szóstoklasistom, da okazję, żeby nauczyć się organizować wspólną zabawę. Zadania przygotujemy razem z opiekunem Samorządu Uczniowskiego, a rodzice z naszej klasy zapewnili już napoje dla uczestników. Po zakończeniu uporządkujemy boisko.

  6. prośba o odpowiedź

    Będę wdzięczna za informację, czy Pani Dyrektor wyraża zgodę, oraz za wskazanie osoby, z którą mogłabym omówić szczegóły organizacji.

  7. formuła końcowa

    Z wyrazami szacunku

  8. podpis

    Maria Zielińska

To przykład budowy, a nie tekst do nauczenia się na pamięć. Jeżeli praca zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika lub z internetu, egzamin z języka polskiego zostaje unieważniony.

Przydatne zwroty

Zwroty, którymi zaczniesz, połączysz i zakończysz tekst.

  1. 1.Zwroty do adresata

    • Kochana Babciu, Drogi Piotrze, – list prywatny.
    • Szanowny Panie Burmistrzu, Szanowni Państwo, – list oficjalny.

  2. 2.Wstęp (powód listu)

    • Piszę, żeby ci opowiedzieć o…, Dawno nie pisałem, więc…
    • Zwracam się z prośbą o…, Chciałabym zapytać o…

  3. 3.Zakończenie i formuły końcowe

    • Odpisz szybko!, Czekam na wiadomość., Ściskam
    • Z góry dziękuję za odpowiedź., Z wyrazami szacunku

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Poprawnie zapisany początek listu to

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Kochana Marto, dziękuję ci za wczorajszy telefon. Cieszę się, że przyjedziesz do mnie na wakacje. Mama upiecze twoje ulubione ciasto, a tata obiecał wycieczkę rowerową nad jezioro. Ściskam mocno! Ola

Zadanie 2. (0–1)

Zdania dotyczą listu. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Autorka zwraca się do adresatki na „ty”.
List kończy się formułą charakterystyczną dla listów oficjalnych.
List jest listem oficjalnym.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Przyporządkuj fragmentom listu do burmistrza ich funkcje. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Funkcja

  1. Aformuła końcowa
  2. Bzwrot do adresata
  3. Cmiejscowość i data
  4. Dpodpis
  5. Ecel listu

Fragment listu

1. Szanowny Panie Burmistrzu,
2. Piszę, aby zapytać o terminy zapisów na kurs pływacki.
3. Z poważaniem

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. W liście oficjalnym do dyrektora szkoły stoi zdanie

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Typowe błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Wielka litera po zwrocie z przecinkiem. Jeżeli po Droga Kasiu, zaczniesz nowy wiersz wielką literą, popełnisz błąd. Po przecinku piszesz dalej małą literą, a wielką dopiero po wykrzykniku.
  • Zbyt swobodny styl w liście oficjalnym: skróty, potoczne słowa, zwroty „na ty”. Do dyrektora, urzędnika albo redakcji piszesz uprzejmie, w pełnych zdaniach, z formą Pan lub Pani.
  • Cel listu oficjalnego ukryty w trzecim zdaniu. Adresat powinien od razu, na początku listu, wiedzieć, o co prosisz albo o co pytasz.
  • Mieszanie form: list zaczyna się od Szanowna Pani Dyrektor, a dalej pada „ty”. Wybierz jedną formę adresata i zachowaj ją do końca.
  • Kropka po formule końcowej albo brak podpisu. Po Z wyrazami szacunku nie stawiasz kropki, a pod formułą zawsze wpisujesz podpis.

Zapamiętaj

  • Prywatny: do osoby bliskiej, swobodnie; oficjalny: do osoby lub instytucji, uprzejmie.
  • Zwyczajowa kolejność: miejscowość i data, zwrot, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, formuła i podpis.
  • Po zwrocie z przecinkiem następny wiersz zaczynasz małą literą.
  • Po formule końcowej nie stawiasz kropki.
  • Cel listu oficjalnego podajesz na początku.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Czy list jest zadaniem na egzaminie ósmoklasisty?+
    Odp.:Wśród zadań z lat 2023–2026 nie było osobnego zadania na list. Informator wśród krótkich form użytkowych wymienia ogłoszenie i zaproszenie. List jest jednak w podstawie programowej, a jego zasady (zwrot do adresata, uprzejmy ton, zakończenie) pomagają przy zaproszeniu i w każdej korespondencji szkolnej.
  2. 2.Czym list prywatny różni się od oficjalnego?+
    Odp.:Prywatny piszesz do bliskiej osoby, więc używasz swobodnego tonu i zwracasz się na „ty”. Oficjalny kierujesz do osoby lub instytucji w sprawie, więc piszesz uprzejmie i rzeczowo, w formach Pan i Pani. Obie formy mają podobną budowę, ale w oficjalnym cel listu podajesz od razu.
  3. 3.Jak zapisać zwrot do adresata?+
    Odp.:Zwrot piszesz w osobnym wierszu. Po przecinku zaczynasz kolejny wiersz małą literą, po wykrzykniku – wielką. W zwrocie i w treści listu wyrazy Pan, Pani, Ty możesz zapisać wielką literą z grzeczności, np. Szanowny Panie Burmistrzu. RJP to dopuszcza, ale nie wymaga.
  4. 4.Gdzie wpisać datę i miejscowość?+
    Odp.:Zwyczajowo na początku listu, przed zwrotem do adresata, w formie Poznań, 8 listopada 2027 r. Miesiąc zapisujesz słowem, więc między dniem, miesiącem i rokiem nie ma kropek. Skrót r. kończy się kropką.
  5. 5.Jak zakończyć list?+
    Odp.:Zakończenie ma dwie części: zdanie z prośbą lub zachętą (Napisz, jak minął ci dzień., Z góry dziękuję za odpowiedź.) i formułę końcową z podpisem. W liście prywatnym formułą jest np. Pozdrawiam serdecznie, w oficjalnym Z wyrazami szacunku. Po formule nie stawiasz kropki.
  6. 6.Jak długi powinien być list?+
    Odp.:W arkuszach egzaminu ósmoklasisty z lat 2023–2026 nie było listu, więc zasady oceniania nie podają jego długości. Jeśli polecenie poda liczbę wyrazów, trzymaj się jej. Dla ćwiczenia wystarczy kilka akapitów: wstęp z powodem, rozwinięcie i krótkie zakończenie.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania i kryteria oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy i zasad oceniania CKE; objaśnienia, przykładowe teksty i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.