Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Zmiany w pisowni od 2026 r.: wielka litera, pisownia łączna i rozdzielna

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują zmienione zasady polskiej pisowni, przyjęte przez Radę Języka Polskiego. Piszesz egzamin ósmoklasisty, więc warto wiedzieć, co się zmieniło i które zmiany są dla ciebie najważniejsze: pisownia „nie”, wielka i mała litera oraz pisownia łączna i rozdzielna. Poniżej znajdziesz je razem, z przykładami i krótkim sprawdzianem.

Na egzaminie ósmoklasisty: w 1 z 4 sesji – 2023 (zadanie 17, luka 2).

Zasada

to musisz wiedzieć
  • Pisownia „nie”. Przymiotniki i przysłówki utworzone od przymiotników piszemy z „nie” łącznie w każdym stopniu: niemądry, niemądrzejszy, nienajmądrzejszy. Z imiesłowami przymiotnikowymi „nie” piszemy łącznie bez względu na to, czy mają znaczenie przymiotnikowe, czy czasownikowe (niedymiący). Do końca 2025 r. w stopniu wyższym i najwyższym pisano „nie” osobno. Wszystkie wyjątki i ćwiczenia ma strona o pisowni „nie”.
  • Wielka litera. Wielką literą piszemy nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi (Mokotowianin, Sądeczanin), nazwy pojedynczych egzemplarzy wyrobu danej marki (na parkingu stały Mazdy i Fiaty) oraz nazwy komet (Kometa Enckego). W nazwach publicznych miejsc wielką literą piszemy też wyraz, który na początku nazwy mówi, jakie to miejsce (Plac Zbawiciela, Park Kościuszki), a w nazwach lokali i nagród wszystkie wyrazy oprócz przyimków i spójników (Kawiarnia Literacka, Nagroda Pulitzera). Słowo ulica zostaje małą literą. Potoczne nazwy narodowości można pisać małą albo wielką literą (angol lub Angol).
  • Mała litera. Przymiotniki utworzone od nazwisk i innych nazw własnych piszemy małą literą (dramat szekspirowski). Przymiotniki od imion, zakończone na -owy, -in (-yn) albo -ów, mogą mieć małą albo wielką literę (zosina lalka lub Zosina lalka).
  • Pisownia łączna i rozdzielna. Cząstkę -by po spójniku piszemy osobno (czy by nie pojechać). Element pół piszemy łącznie, gdy powstaje nowy wyraz (półzabawa, półserio), z łącznikiem przed wielką literą (pół-Polka), a osobno tylko wtedy, gdy oznacza połowę (pół litra). Cząstki niby- i quasi- piszemy łącznie z wyrazem pisanym małą literą (nibyartysta), a z łącznikiem przed wielką literą. Tak samo przedrostki: łącznie z wyrazem pisanym małą literą, z łącznikiem przed wielką (super-Europejczyk).
  • Zapis dozwolony na kilka sposobów. Cząstki super-, ekstra-, mini-, mega- i podobne można pisać łącznie albo osobno (superpomysł lub super pomysł), ale przed czasownikiem, zaimkiem i liczebnikiem tylko osobno. Pary wyrazów, które występują razem, można pisać z łącznikiem, z przecinkiem lub osobno (trzask-prask, trzask, prask, trzask prask).
  • Na egzaminie liczy się konsekwencja. Gdy masz wątpliwość, wybierz zapis zgodny z nowymi zasadami i trzymaj się go w całej pracy.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. W latach 2026–2030 egzaminator uzna zarówno pisownię sprzed 2026 r., jak i nową, jeśli piszesz konsekwentnie.

W zasadach pisowni

tekst oficjalny
Jak to zapisała Rada Języka Polskiego w zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2026 r. – słowo w słowo.
4.7. Pisownia wyrazów z cząstkami niesamodzielnymis. 29
Dopuszcza się rozdzielną pisownię cząstek, które mogą występować jako samodzielne wyrazy
4.8. Pisownia par wyrazów równorzędnych, podobnie lub identycznie brzmiących, występujących zwykle razems. 30
dopuszcza się trzy wersje pisowni
8.1.2. Użycie wielkiej litery ze względów znaczeniowychs. 43
Nazwy osób utworzone od nazw geograficznych i nazw jednostek administracyjnych

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Zasady pisowni i interpunkcji polskiej (wersja jednolita, listopad 2025), obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Wielka litera

    • Do końca 2025 r. nazwy mieszkańców miast pisano małą literą: warszawianka. Od 2026 r. piszemy Warszawianka, Mokotowianin, Sądeczanin.
    • Kometa Enckego – nazwa komety.
    • Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Most Poniatowskiego – pierwszy wyraz nazwy publicznego miejsca.
    • Hotel pod Różą, Kawiarnia Literacka, Nagroda Pulitzera – nazwa lokalu i nagrody.
    • ulica Polna – słowo „ulica” zostaje małą literą.
    • Do końca 2025 r. nazwę pojedynczego egzemplarza wyrobu pisano małą literą: jeździł starym fordem. Od 2026 r. piszemy jeździł starym Fordem.

  2. 2.Mała litera

    • dramat szekspirowski, filozofia platońska – przymiotnik od nazwiska.
    • Do końca 2025 r. przymiotniki dzierżawcze, odpowiadające na pytanie „czyj?”, pisano wielką literą (Mickiewiczowskie ballady), a jakościowe, odpowiadające na pytanie „jaki?”, małą. Od 2026 r. oba piszemy małą literą: mickiewiczowskie ballady.
    • jacków dom lub Jacków dom – przymiotnik od imienia, oba zapisy są poprawne.

  3. 3.Cząstka -by i element pół

    • Nie wiem, czy by nie zadzwonić do babci. Do końca 2025 r. pisano w takich zdaniach łącznie: czyby.
    • półfantastyczny, półleżąc – nowe wyrazy z „pół”, piszemy łącznie.
    • Do końca 2025 r. pisano osobno: pół żartem, pół serio. Od 2026 r. piszemy półżartem, półserio.
    • pół szklanki, pół godziny – „pół” oznacza połowę, więc zostaje osobno.

  4. 4.Niby-, quasi-, super-, ekstra-

    • nibyartysta, quasinauka – razem z wyrazem pisanym małą literą.
    • niby-Polak – z łącznikiem przed wielką literą.
    • mega pomysł lub megapomysł – oba zapisy są poprawne.
    • Mega się ucieszyłam z tej wiadomości. – przed czasownikiem tylko osobno.

  5. 5.Para wyrazów występujących razem

    • bim-bam, bim, bam, bim bam – wszystkie trzy zapisy są poprawne.

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Zgodnie z zasadami obowiązującymi od 1 stycznia 2026 r. poprawnie zapisano wyrażenie

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj zdania o pisowni po zmianach z 2026 r. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Cząstkę ekstra przed czasownikiem zapisujemy rozdzielnie.
Nazwę mieszkańca Krakowa zapisujemy wielką literą: Krakowianin.
Cząstki niby- i quasi- z wyrazem pisanym małą literą piszemy rozdzielnie.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Cząstkę -by po spójniku albo (Zostałby w domu albo … poszedł do kina.) zapisujemy , a element pół w połączeniu pół + spał, pół + czuwał (o kimś, kto drzemie) zapisujemy .

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj podanym zapisom regułę, która o nich rozstrzyga. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Reguła

  1. Awielka litera: nazwa mieszkańca miasta
  2. Bmała litera: przymiotnik utworzony od nazwiska
  3. Cwielka litera: nazwa obiektu astronomicznego
  4. Dwielka litera: nazwa lokalu
  5. Emała litera: słowo „ulica”

Zapis

1. koncert chopinowski
2. Kometa Halleya
3. Gdańszczanin

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Poprawianie nowego zapisu na stary, bo tak podpowiada słownik. Słowniki mogą jeszcze pokazywać pisownię sprzed 2026 r. – obowiązuje tekst zasad Rady Języka Polskiego.
  • Mieszanie dwóch zasad w jednej pracy. Jeśli piszesz „nienajtańszy”, pisz tak w całym tekście, a nie raz łącznie, raz osobno.
  • Wielka litera przy słowie ulica albo przy przyimku w środku nazwy. W nazwach miejsc wielką literą piszemy wszystkie wyrazy, także pierwszy (Plac Zbawiciela), ale nie słowo ulica i nie przyimki w środku nazwy (Willa pod Sową).
  • Uznawanie, że „super” przed czasownikiem można zapisać razem. Przed czasownikiem piszemy je zawsze osobno.

Do zapamiętania

  • Przy przymiotniku albo przysłówku od przymiotnika „nie” piszemy łącznie w każdym stopniu.
  • Mieszkańcy miast i dzielnic – wielka litera; przymiotniki od nazwisk – mała litera.
  • Nazwa publicznego miejsca – wielka litera na początku; „ulica” – mała litera.
  • „Pół” łącznie, gdy tworzy nowy wyraz; osobno, gdy oznacza połowę.
  • Konsekwencja w jednej pracy jest ważniejsza niż wybór wariantu.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Czy nowe zasady obowiązują już na egzaminie ósmoklasisty?+
    Odp.:Tak, zmiany obowiązują od 1 stycznia 2026 r. W latach 2026–2030 egzaminator uzna też pisownię sprzed 2026 r., jeśli stosujesz ją konsekwentnie. Najlepiej jednak od razu uczyć się nowego zapisu.
  2. 2.Które zmiany są najważniejsze dla ucznia?+
    Odp.:Najważniejsza jest pisownia „nie” przy przymiotnikach i przysłówkach w stopniu wyższym i najwyższym, bo dotyczy bardzo wielu wyrazów. W wypracowaniu ważne są też wielka i mała litera w nazwach własnych.
  3. 3.Czy zmieniły się wszystkie zasady „ó”, „rz”, „ch”?+
    Odp.:Nie. Zmiany dotyczą m.in. wielkich liter, „nie”, cząstek -by, pół-, niby-, quasi- i wariantów zapisu. Zasady o „ó”, „rz”, „ż”, „ch” i „h” zostały tak samo, jak były.
  4. 4.Czy zmieniła się pisownia nazw geograficznych?+
    Odp.:Nie. Rada Języka Polskiego zapowiadała zmianę w pisowni wielowyrazowych nazw geograficznych, ale w październiku 2025 r. ją wycofała. Nazwy geograficzne piszemy więc tak jak dotąd, np. Morze Bałtyckie, Góry Świętokrzyskie, jezioro Śniardwy.
  5. 5.Skąd mam wiedzieć, czy słownik jest aktualny?+
    Odp.:Sprawdź datę wydania albo uwagi o pisowni po 1 stycznia 2026 r. Jeśli słownik nie wspomina o nowych zasadach, może pokazywać dawną pisownię; wtedy opieraj się na tekście zasad pisowni Rady Języka Polskiego.
  6. 6.Czy przy wariantach można wybierać dowolnie?+
    Odp.:Tak, jeśli zasada wprost dopuszcza kilka zapisów, np. super pomysł i superpomysł. Wybierz jeden zapis i stosuj go w całej pracy, żeby nie mieszać dwóch wariantów.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.