Jak rozpoznać, czy cukier należy do szeregu D, czy L?

Znajdź ostatnie centrum stereogeniczne, czyli najdalsze od grupy karbonylowej: w heksozie to C-5. Jeśli w projekcji Fischera jego grupa OH stoi po prawej stronie, cukier należy do szeregu D; jeśli po lewej, do szeregu L. Szereg nie mówi nic o kierunku skręcania światła spolaryzowanego.

Jak zamienić wzór Fischera na wzór Hawortha?

Zapisz atomy pierścienia: tlen i atomy węgla od C-1 do C-5. Podstawniki z prawej strony projekcji Fischera rysujesz pod pierścieniem, z lewej nad nim. Dla cukru szeregu D grupa CH₂OH przy C-5 leży nad pierścieniem. Przy anomerycznym atomie C-1 narysuj OH pod pierścieniem dla anomeru α i nad nim dla β.

Dlaczego maltoza redukuje, a sacharoza nie?

W maltozie jedna reszta glukozy zachowuje wolną anomeryczną grupę OH. Jej pierścień może się otworzyć do formy z grupą aldehydową, która redukuje np. wodorotlenek miedzi(II). W sacharozie wiązanie glikozydowe zajmuje anomeryczne atomy obu cukrów, więc żaden pierścień nie może się otworzyć i grupy aldehydowej w roztworze nie ma.

Jak odróżnić glukozę od fruktozy?

Próby Tollensa i Trommera nie rozstrzygają, bo wykonuje się je w środowisku zasadowym, w którym także fruktoza daje wynik pozytywny. Odróżnisz je wodą bromową: aldoza, czyli glukoza, utlenia się i odbarwia wodę bromową, a ketoza, czyli fruktoza, jej nie odbarwia.

Czym różni się skrobia od celulozy?

Oba polimery składają się z reszt glukozy i mają wzór ogólny (C₆H₁₀O₅)n. W skrobi reszty łączą wiązania α-glikozydowe, a w celulozie β-glikozydowe. Skrobia z roztworem jodu daje granatowe zabarwienie, celuloza nie. Całkowita hydroliza obu polimerów daje glukozę.

Matura 2027 · chemia, poziom rozszerzony

Cukry: glukoza, fruktoza, disacharydy i polisacharydy, projekcja Fischera i Hawortha

Q: Czym różnią się anomery α i β glukozy?

Wyłącznie położeniem grupy OH przy C-1, który w formie pierścieniowej staje się centrum stereogenicznym. W anomerze α grupa stoi po przeciwnej stronie pierścienia niż grupa CH₂OH, w anomerze β po tej samej. Pozostałe atomy węgla mają taką samą konfigurację, dlatego anomery są diastereoizomerami.

Podstawa programowa wymaga, żebyś klasyfikował cukry, zapisywał glukozę i fruktozę w projekcji Fischera i we wzorach taflowych, rozpoznawał wiązanie O-glikozydowe w di- i polisacharydach oraz wyjaśniał, które z nich mają właściwości redukujące. Tak przygotujesz się do tej części matury z chemii na poziomie rozszerzonym.

Na maturze 2023–2026: w każdej z 4 sesji, zadań: 8.

Podstawa programowa: chemia

Podstawa programowa (zakres rozszerzony): dział XX „Cukry”, pkt 1–8

Pokaż wymagania

XX.1dokonuje podziału cukrów na proste i złożone, klasyfikuje cukry proste ze względu na grupę funkcyjną i liczbę atomów węgla w cząsteczce; wyjaśnia, co oznacza, że naturalne monosacharydy należą do szeregu konfiguracyjnego D;
XX.2wyszukuje, porządkuje i prezentuje informacje o pochodzeniu cukrów prostych, zawartych np. w owocach (fotosynteza);
XX.3zapisuje wzory łańcuchowe w projekcji Fischera glukozy i fruktozy; wykazuje, że cukry proste należą do polihydroksyaldehydów lub polihydroksyketonów; rysuje wzory taflowe (Hawortha) anomerów α i β glukozy i fruktozy; na podstawie wzoru łańcuchowego monosacharydu rysuje jego wzory taflowe; na podstawie wzoru taflowego rysuje wzór w projekcji Fischera; rozpoznaje reszty glukozy i fruktozy w disacharydach i polisacharydach o podanych wzorach;
XX.4projektuje i przeprowadza doświadczenie, którego wynik potwierdzi właściwości redukujące np. glukozy; projektuje i przeprowadza doświadczenie, którego wynik potwierdzi obecność grup hydroksylowych w cząsteczce monosacharydu, np. glukozy;
XX.5projektuje i przeprowadza doświadczenie pozwalające na odróżnienie glukozy i fruktozy;
XX.6wskazuje wiązanie O-glikozydowe w cząsteczkach cukrów o podanych wzorach (np. sacharozy, maltozy, celobiozy);
XX.7wyjaśnia, dlaczego maltoza ma właściwości redukujące, a sacharoza nie wykazuje właściwości redukujących;
XX.8obserwuje różnice we właściwościach skrobi i celulozy.

Dz.U. 2024 poz. 1019 · w arkuszach 2023–2026: w każdej z 4 sesji

Strona sprawdzona 31 października 2026.

W skrócie

najważniejsze w kilku zdaniach

Cukry proste dzielisz według grupy funkcyjnej na aldozy i ketozy oraz według liczby atomów węgla; glukoza to aldoheksoza, a fruktoza ketoheksoza.
Do szeregu D należy cukier, którego ostatnie centrum stereogeniczne ma w projekcji Fischera grupę $\ce{OH}$ po prawej stronie.
We wzorze Hawortha grupa $\ce{OH}$ , która w projekcji Fischera stoi po prawej, trafia pod płaszczyznę pierścienia, a ta z lewej nad nią.
Anomery α i β różnią się położeniem grupy $\ce{OH}$ przy anomerycznym atomie węgla, czyli przy C-1 glukozy.
Cukier jest redukujący, gdy ma wolną grupę półacetalową; maltoza i celobioza ją mają, sacharoza nie. Skrobia i celuloza to polimery glukozy, z wiązaniami α- i β-glikozydowymi.

Egzamin maturalny z chemii na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut; za cały arkusz można uzyskać 60 punktów. W arkuszu jest około 45 poleceń: zadania zamknięte (wielokrotnego wyboru, prawda–fałsz, na dobieranie) i otwarte (z luką, krótkiej i rozszerzonej odpowiedzi), w tym co najmniej jedno zadanie problemowe za 4–5 punktów. Podczas egzaminu możesz korzystać z „Wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych”, linijki i kalkulatora naukowego.

Monosacharydy: aldozy, ketozy i szereg D

Cukry proste, czyli monosacharydy, to polihydroksyaldehydy albo polihydroksyketony. Glukoza ma grupę aldehydową przy C-1, więc jest aldozą, a z sześciu atomów węgla wynika nazwa aldoheksozy. Fruktoza ma grupę karbonylową przy C-2: jest ketozą, a konkretnie ketoheksozą. Oba cukry mają wzór sumaryczny $\ce{C6H12O6}$ , są więc izomerami. Powstają w roślinach w fotosyntezie: $\ce{6CO2 + 6H2O -> C6H12O6 + 6O2}$ .

Cząsteczka glukozy ma cztery centra stereogeniczne, C-2 do C-5, więc jej łańcuchowa forma ma $2^4 = 16$ stereoizomerów; fruktoza, z trzema centrami, ma ich $2^3 = 8$ . O przynależności do szeregu D albo L decyduje ostatnie centrum stereogeniczne, czyli najdalsze od grupy karbonylowej. W projekcji Fischera, z grupą o najwyższym stopniu utlenienia u góry, naturalne monosacharydy mają tam grupę $\ce{OH}$ po prawej stronie: należą do szeregu D.

Atom węgla	D-glukoza	D-fruktoza
C-1	grupa CHO	grupa CH₂OH
C-2	OH po prawej	grupa C=O
C-3	OH po lewej	OH po lewej
C-4	OH po prawej	OH po prawej
C-5	OH po prawej	OH po prawej
C-6	grupa CH₂OH	grupa CH₂OH

Wzory taflowe: z Fischera do Hawortha

W roztworze cukier istnieje głównie w formie pierścieniowej. Grupa $\ce{OH}$ przy C-5 glukozy przyłącza się do grupy aldehydowej i powstaje półacetal: sześcioczłonowy pierścień z atomem tlenu, glukopiranoza. Atom C-1 staje się nowym centrum stereogenicznym, więc istnieją dwa anomery: w α grupa $\ce{OH}$ przy C-1 stoi po przeciwnej stronie pierścienia niż grupa $\ce{CH2OH}$ , w β po tej samej stronie. Fruktoza zamyka pierścień przez C-2 i C-5; powstaje pierścień pięcioczłonowy, fruktofuranoza.

Przejście od projekcji Fischera do wzoru Hawortha podlega prostej zasadzie: podstawnik z prawej strony projekcji trafia pod pierścień, z lewej nad pierścień. W cukrze szeregu D grupa $\ce{CH2OH}$ przy C-5 leży nad pierścieniem; tlen przy C-5 jest już częścią pierścienia. Rysunek pokazuje obie formy anomeryczne na jednym pierścieniu, a tabela zapisuje położenie grup $\ce{OH}$ .

Atom węgla	Projekcja Fischera	Wzór Hawortha
C-1	grupa CHO	α: OH pod, β: OH nad
C-2	OH po prawej	OH pod pierścieniem
C-3	OH po lewej	OH nad pierścieniem
C-4	OH po prawej	OH pod pierścieniem
C-5	OH po prawej (tlen w pierścieniu)	CH₂OH nad pierścieniem

Disacharydy: wiązanie O-glikozydowe i cukry redukujące

Disacharyd powstaje z dwóch monosacharydów, gdy grupa $\ce{OH}$ anomeryczna jednego łączy się z grupą $\ce{OH}$ drugiego i odłącza się cząsteczka wody. Powstaje wiązanie O-glikozydowe C–O–C. Jeśli drugi cukier zachowuje wolny anomeryczny atom C-1 z grupą $\ce{OH}$ , pierścień tej reszty może się otworzyć do formy z grupą aldehydową i disacharyd ma właściwości redukujące. W sacharozie wiązanie wykorzystuje anomeryczne atomy obu cukrów, więc żaden pierścień się nie otwiera i sacharoza nie redukuje.

Pod wpływem kwasu wiązanie glikozydowe ulega rozerwaniu: $\ce{C12H22O11 + H2O ->[H+] C6H12O6 + C6H12O6}$ . Z $100\ \mathrm{g}$ sacharozy powstaje $52{,}6\ \mathrm{g}$ glukozy i $52{,}6\ \mathrm{g}$ fruktozy, razem $105\ \mathrm{g}$ , bo przyłączyło się $5{,}26\ \mathrm{g}$ wody. Mieszanina produktów redukuje, mimo że wyjściowa sacharoza tego nie robi.

Disacharyd	Reszty cukrowe	Wiązanie	Redukujący?
maltoza	dwie reszty glukozy	α-1,4-glikozydowe	tak
celobioza	dwie reszty glukozy	β-1,4-glikozydowe	tak
sacharoza	glukoza i fruktoza	C-1 glukozy z C-2 fruktozy	nie

Skrobia i celuloza

Skrobia i celuloza są polisacharydami o wzorze ogólnym $\ce{(C6H10O5)_{n}}$ , zbudowanymi z reszt glukozy. Różni je rodzaj wiązania. W skrobi reszty łączą się wiązaniami α-glikozydowymi: amyloza ma łańcuchy nierozgałęzione, a amylopektyna rozgałęzione. W celulozie są to wiązania β-glikozydowe, co daje długie, proste łańcuchy, które układają się we włókna.

Skrobia z roztworem jodu w jodku potasu daje granatowe zabarwienie, a celuloza go nie daje. Całkowita hydroliza obu polimerów prowadzi do glukozy; w przeliczeniu na jedną resztę $\ce{C6H10O5 + H2O -> C6H12O6}$ , więc ze $100\ \mathrm{g}$ polimeru powstaje $111\ \mathrm{g}$ glukozy.

Doświadczenie

obserwacje i wniosek

Doświadczenie z tego działu tak, jak opisuje je CKE: cel, odczynniki, obserwacje, równanie reakcji i wniosek.

Cel doświadczenia: Zbadanie obecności grup hydroksylowych w cząsteczce glukozy i jej właściwości redukujących.
Odczynniki: zawiesina świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) w środowisku zasadowym, wodny roztwór glukozy; I etap: dodanie roztworu glukozy do zawiesiny i wymieszanie, II etap: ogrzanie probówki
Obserwacje: Po I etapie osad się rozpuścił i powstał klarowny roztwór o szafirowej barwie. Po ogrzaniu, w II etapie, pojawił się ceglastoczerwony osad.
Równanie reakcji: II etap: grupa aldehydowa glukozy utlenia się do grupy karboksylowej (powstaje kwas glukonowy): $\ce{C6H12O6 + 2Cu(OH)2 -> C6H12O7 + Cu2O + 2H2O}$
Wniosek: Glukoza ma w cząsteczce co najmniej dwie grupy hydroksylowe przy sąsiednich atomach węgla (I etap) i ma właściwości redukujące (II etap).

Cel doświadczenia: Wykazanie, że sacharoza nie ma właściwości redukujących, a produkty jej hydrolizy je mają.
Odczynniki: probówka I: wodny roztwór sacharozy; probówka II: roztwór sacharozy ogrzany z kwasem, zobojętniony i zalkalizowany; do obu probówek dodano świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) i ogrzano je
Obserwacje: W probówce I nie pojawił się ceglastoczerwony osad. W probówce II po ogrzaniu wytrącił się ceglastoczerwony osad.
Równanie reakcji: hydroliza: $\ce{C12H22O11 + H2O ->[H+] C6H12O6 + C6H12O6}$ (glukoza i fruktoza)
Wniosek: Sacharoza nie ma właściwości redukujących, a przynajmniej jeden z produktów jej hydrolizy je ma.
Uwaga: Przed dodaniem wodorotlenku miedzi(II) roztwór po hydrolizie zobojętnia się i alkalizuje, bo próba wymaga środowiska zasadowego.

W minimalnym zestawie doświadczeń podstawy programowej:

40.badanie właściwości cukrów prostych (np. glukozy i fruktozy) oraz złożonych (sacharozy, skrobi i celulozy)
41.badanie obecności grup hydroksylowych w cząsteczce glukozy oraz badanie właściwości redukujących
42.badanie hydrolizy cukrów złożonych i wykrywanie produktów reakcji

Pojęcia

monosacharyd: Cukier prosty, którego nie da się rozłożyć hydrolizą na prostsze cukry; zawiera grupę aldehydową albo ketonową i wiele grup hydroksylowych.
polihydroksyaldehyd: Związek z grupą aldehydową i kilkoma grupami hydroksylowymi; taką budowę mają aldozy, np. glukoza.
szereg konfiguracyjny D: Naturalne monosacharydy należą do niego: w projekcji Fischera ostatnie centrum stereogeniczne ma grupę OH po prawej stronie.
projekcja Fischera: Rzut łańcucha monosacharydu na płaszczyznę: pionowa linia atomów węgla, grupa o najwyższym stopniu utlenienia u góry, podstawniki na poziomych liniach.
wzór taflowy (Hawortha): Rysunek pierścieniowej formy cukru w płaszczyźnie, z podstawnikami nad i pod pierścieniem; przednie wiązania pogrubia się.
anomery: Dwie formy pierścieniowe cukru, α i β, które różnią się wyłącznie położeniem grupy OH przy anomerycznym atomie węgla.
wiązanie O-glikozydowe: Wiązanie C–O–C łączące reszty cukrowe, powstające z anomerycznej grupy OH jednego cukru i grupy OH drugiego z odłączeniem wody.
disacharyd: Cukier złożony z dwóch reszt monosacharydów połączonych wiązaniem O-glikozydowym, np. maltoza, celobioza i sacharoza.
polisacharyd: Polimer zbudowany z wielu reszt monosacharydów, np. skrobia i celuloza, o wzorze ogólnym $\ce{(C6H10O5)_{n}}$ .
właściwości redukujące: Zdolność cukru do redukowania np. wodorotlenku miedzi(II); mają ją cukry z wolną grupą półacetalową albo aldehydową.

Zadanie z matury

źródło: CKE

Prawdziwe zadanie z arkusza CKE, słowo w słowo, z materiałem źródłowym. Rozwiąż je, zanim zajrzysz do wyjaśnienia.

Zadanie z arkusza CKEmatura

Matura 2024, chemia (poziom rozszerzony), zadanie 30

Zadanie 30. (0–1)

Degradacja Ruffa to dwuetapowa reakcja, która pozwala na skrócenie łańcucha cząsteczki aldozy o jeden atom węgla. Pierwszy etap procesu to utlenienie aldozy do kwasu aldonowego za pomocą wody bromowej. W drugim etapie kwas aldonowy jest utleniany nadtlenkiem wodoru w obecności siarczanu(VI) żelaza(III), co prowadzi do otrzymania aldozy o krótszym łańcuchu węglowym i tlenku węgla(IV). Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2011. Degradacji Ruffa poddano jeden ze związków, których wzory przedstawiono poniżej. Powstały cukier utleniono kwasem azotowym(V) i otrzymano związek, którego cząsteczki są achiralne – kwas mezo-winowy.Wybierz cukier, którego użyto do przeprowadzenia opisanego doświadczenia, i napisz nazwę tego cukru.

Źródło: CKE, egzamin maturalny 2024, chemia, poziom rozszerzony (arkusz MCHP-⁠R0-⁠100-⁠2405), zadanie 30. Rozwiązanie — według zasad oceniania CKE. · Arkusz na stronie CKE

Zadanie z arkusza CKEmatura

Matura 2023, chemia (poziom rozszerzony), zadanie 33

Zadanie 33. (0–1)

Poniżej przedstawiono wzory ilustrujące budowę pary monosacharydów.Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Oba monosacharydy należą do szeregu konfiguracyjnego D.

Oba monosacharydy należą do grupy ketoheksoz.

Źródło: CKE, egzamin maturalny 2023, chemia, poziom rozszerzony (arkusz MCHP-⁠R0-⁠100-⁠2305), zadanie 33. Rozwiązanie — według zasad oceniania CKE. · Arkusz na stronie CKE

Sprawdź się

sprawdzisz od razu

Zaznacz lub wpisz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie. Jak ocenia CKE: w zadaniu obliczeniowym liczy się metoda, wynik z jednostką i poprawne zaokrąglenie — zwykle do trzech cyfr znaczących. Równanie reakcji musi być zapisane w formie, o którą prosi polecenie (cząsteczkowej, jonowej albo jonowej skróconej), z poprawnymi współczynnikami.

zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Całkowitej hydrolizie poddano

17{,}1\ \mathrm{g}

sacharozy (

M ={}

342\ \mathrm{g \cdot mol^{-1}}

). Przyjmij masę molową glukozy

180\ \mathrm{g \cdot mol^{-1}}

. Masa glukozy w otrzymanej mieszaninie wynosi

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przyporządkuj każdemu z cukrów opis jego cząsteczki. Wybierz odpowiedź spośród A–D.

Opis

Areszty glukozy i fruktozy połączone przez oba atomy anomeryczne, brak wolnej grupy półacetalowej
Bdwie reszty glukozy połączone wiązaniem β-1,4-glikozydowym, wolna grupa półacetalowa
Cdwie reszty fruktozy połączone wiązaniem β-2,1-glikozydowym, brak wolnej grupy półacetalowej
Ddwie reszty glukozy połączone wiązaniem α-1,4-glikozydowym, wolna grupa półacetalowa

Cukier

1sacharoza

2maltoza

3celobioza

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Dla polisacharydów prawdziwe jest stwierdzenie, że Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

w cząsteczce skrobi reszty glukozy łączą się wiązaniami β-1,4-glikozydowymi.

celuloza, podobnie jak skrobia, jest zbudowana wyłącznie z reszt glukozy.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.

D-galaktoza różni się od D-glukozy tylko tym, że w projekcji Fischera grupa

\ce{OH}

przy C-4 stoi po lewej stronie. We wzorze Hawortha D-galaktopiranozy grupa

\ce{OH}

przy C-4 leży ponieważ

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z maja 2026 roku

Częste pomyłki

tu najłatwiej stracić punkt

Odwrotne przeniesienie grup z Fischera do Hawortha. Grupa $\ce{OH}$ z prawej strony projekcji Fischera trafia pod pierścień, a nie nad niego.
Szereg D rozpoznawany po C-2. Ostatnie centrum stereogeniczne, czyli C-5 w heksozie, decyduje o szeregu; położenie $\ce{OH}$ przy C-2 mówi o czymś innym, np. o różnicy między glukozą a mannozą.
Pomylenie anomerów z szeregami. Litery α i β mówią o położeniu $\ce{OH}$ przy C-1, a D i L o konfiguracji ostatniego centrum stereogenicznego.
Sacharoza uznana za redukującą, bo zawiera glukozę. Liczy się wolna grupa półacetalowa, a w sacharozie wiązanie zajmuje oba atomy anomeryczne.
Próba redukcji wykonana na produktach hydrolizy bez zobojętnienia kwasu. Wodorotlenek miedzi(II) wymaga środowiska zasadowego.

Zapamiętaj

Aldoza ma grupę CHO przy C-1, ketoza grupę C=O przy C-2; glukoza jest aldoheksozą, fruktoza ketoheksozą.
Szereg D: ostatnie centrum stereogeniczne ma grupę OH po prawej stronie projekcji Fischera.
Fischer → Haworth: grupa z prawej trafia pod pierścień, z lewej nad niego; w szeregu D grupa CH₂OH leży nad pierścieniem.
Anomer α: OH przy C-1 po przeciwnej stronie niż CH₂OH; anomer β: po tej samej.
Wolna grupa półacetalowa to cukier redukujący; sacharoza jej nie ma.
Skrobia: wiązania α-glikozydowe; celuloza: β-glikozydowe.

Pytania i odpowiedzi

1.Jak rozpoznać, czy cukier należy do szeregu D, czy L?+
Odp.:Znajdź ostatnie centrum stereogeniczne, czyli najdalsze od grupy karbonylowej: w heksozie to C-5. Jeśli w projekcji Fischera jego grupa $\ce{OH}$ stoi po prawej stronie, cukier należy do szeregu D; jeśli po lewej, do szeregu L. Szereg nie mówi nic o kierunku skręcania światła spolaryzowanego.
2.Jak zamienić wzór Fischera na wzór Hawortha?+
Odp.:Zapisz atomy pierścienia: tlen i atomy węgla od C-1 do C-5. Podstawniki z prawej strony projekcji Fischera rysujesz pod pierścieniem, z lewej nad nim. Dla cukru szeregu D grupa $\ce{CH2OH}$ przy C-5 leży nad pierścieniem. Przy anomerycznym atomie C-1 narysuj $\ce{OH}$ pod pierścieniem dla anomeru α i nad nim dla β.
3.Czym różnią się anomery α i β glukozy?+
Odp.:Wyłącznie położeniem grupy $\ce{OH}$ przy C-1, który w formie pierścieniowej staje się centrum stereogenicznym. W anomerze α grupa stoi po przeciwnej stronie pierścienia niż grupa $\ce{CH2OH}$ , w anomerze β po tej samej. Pozostałe atomy węgla mają taką samą konfigurację, dlatego anomery są diastereoizomerami.
4.Dlaczego maltoza redukuje, a sacharoza nie?+
Odp.:W maltozie jedna reszta glukozy zachowuje wolną anomeryczną grupę $\ce{OH}$ . Jej pierścień może się otworzyć do formy z grupą aldehydową, która redukuje np. wodorotlenek miedzi(II). W sacharozie wiązanie glikozydowe zajmuje anomeryczne atomy obu cukrów, więc żaden pierścień nie może się otworzyć i grupy aldehydowej w roztworze nie ma.
5.Jak odróżnić glukozę od fruktozy?+
Odp.:Próby Tollensa i Trommera nie rozstrzygają, bo wykonuje się je w środowisku zasadowym, w którym także fruktoza daje wynik pozytywny. Odróżnisz je wodą bromową: aldoza, czyli glukoza, utlenia się i odbarwia wodę bromową, a ketoza, czyli fruktoza, jej nie odbarwia.
6.Czym różni się skrobia od celulozy?+
Odp.:Oba polimery składają się z reszt glukozy i mają wzór ogólny $\ce{(C6H10O5)_{n}}$ . W skrobi reszty łączą wiązania α-glikozydowe, a w celulozie β-glikozydowe. Skrobia z roztworem jodu daje granatowe zabarwienie, celuloza nie. Całkowita hydroliza obu polimerów daje glukozę.

Zobacz też

Wszystkie tematy matury z chemii

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 31 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z matury z chemii (poziom rozszerzony) z maja 2026 roku – 180 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w którym dziale tracisz punkty.

Rozwiąż arkusz za darmo