Zmiany klimatu, pustynnienie, wylesianie, geozagrożenia i inne problemy środowiskowe świata

Pokrywa lodowa to lądolody Grenlandii i Antarktydy, lodowce górskie oraz lód morski Arktyki. Różnią się skutkiem topnienia. Lód lądowy leży na kontynentach, więc jego woda spływa do oceanu i podnosi jego poziom. Lód morski już pływa, więc jego topnienie praktycznie nie zmienia poziomu oceanu, tak jak topniejąca kostka lodu nie przelewa szklanki.

Śnieg i lód mają duże albedo, czyli odbijają dużą część promieniowania słonecznego. Gdy lód znika, odsłania ciemniejszą wodę lub grunt, które pochłaniają więcej ciepła, i ocieplenie przyspiesza. Zanik pokrywy lodowej wpływa też na środowisko polarne: kurczą się siedliska zwierząt, a słodka woda z lądolodów zmienia zasolenie wód oceanu.

Na mapie obszarów współcześnie zlodzonych zaznacza się lądolody Antarktydy i Grenlandii, lodowce górskie, np. w Alpach, Himalajach i Andach, oraz lód morski Arktyki. Zasięg lodu morskiego zmienia się z porą roku: największy jest pod koniec zimy, najmniejszy pod koniec lata. Oceniając wpływ ocieplenia, porównaj mapy z różnych lat: kurczenie się letniego lodu morskiego i cofanie się czół lodowców górskich to skutki wzrostu temperatury.

Smog to gęsta mgła z dymem i spalinami nad miastami i obszarami przemysłowymi. Sprzyja mu inwersja temperatury: warstwa cieplejszego powietrza nad zimnym zatrzymuje zanieczyszczenia przy gruncie. Na wykresie linia A to normalny spadek temperatury z wysokością, a linia B profil z inwersją (dane umowne).

Oba typy smogu różnią się porą roku, pogodą i składem powietrza. Tabela zestawia je tak, jak porównuje się je w odpowiedzi: cecha po cesze, nie opis jednego i drugiego osobno.

Duże inwestycje wodne, np. tamy i zbiorniki, dają energię, wodę do nawadniania i ochronę przed powodzią. Mają jednak koszty: zatrzymują osady unoszone przez rzekę, zmieniają przepływ poniżej tamy, zatapiają tereny, wymuszają przesiedlenia i zmieniają ekosystemy. Oceniając inwestycję, zestaw korzyści i strat w skali kraju i w skali lokalnej, bo często leżą w różnych miejscach.

Rolnictwo też zmienia środowisko: monokultura wyjaławia glebę, chemizacja zanieczyszcza wody, melioracje osuszają mokradła, a nadmierny wypas niszczy darń. W konflikcie interesów człowieka i środowiska pomaga zasada zrównoważonego rozwoju: zaspokajać potrzeby obecnych pokoleń tak, by nie ograniczać możliwości przyszłych. Zaproponuj konkretne rozwiązanie, np. pasy zadrzewień zamiast pól bez żadnej okrywy.

Zasoby wody bywają ograniczone z przyczyn przyrodniczych: małej sumy opadów, dużego parowania i braku rzek stałych w klimacie suchym. Przyczyny antropogeniczne to nadmierny pobór wody do nawadniania i przez miasta, zanieczyszczenie rzek i wód podziemnych oraz przegradzanie rzek w górnym biegu. Jezioro Aralskie skurczyło się, odkąd wodę zasilających je Amu-darii i Syr-darii rozprowadzono na pola bawełny. Racjonalne gospodarowanie wodą to m.in. nawadnianie kropelkowe, ponowne użycie oczyszczonych ścieków, odsalanie wody morskiej, zatrzymywanie wody opadowej i ograniczanie strat w wodociągach.