Matura 2026, geografia (poziom rozszerzony), zadanie 20
Zadanie 20. (0–2 pkt)
W tabeli przedstawiono strukturę pracujących w Polsce w wybranych latach.| Wyszczególnienie | Udział pracujących w % w roku 1989 | 1995 | 2005 | 2015 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo | 28,6 | 27,8 | 16,6 | 16,1 | 8,1 |
| przemysł i budownictwo | 35,7 | 30,1 | 27,4 | 25,9 | 28,0 |
| usługi | 35,7 | 42,1 | 56,0 | 58,0 | 63,9 |
Źródło: CKE, egzamin maturalny 2026, geografia, poziom rozszerzony (arkusz MGEP-R0-100-2605), zadanie 20. Rozwiązanie — według zasad oceniania CKE. · Arkusz na stronie CKE · Rozwiąż cały arkusz za darmo
Zasady oceniania CKE
- dwa poprawne argumenty odnoszące się do przemian w gospodarce po 1989 r.2 pkt
- jeden poprawny argument odnoszący się do przemian w gospodarce po 1989 r. albo podanie dwóch zmian przedstawionych w tabeli.1 pkt
- odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.0 pkt
Rozwiązanie i przykładowe odpowiedzi według CKE
Przykładowe odpowiedzi (CKE):
• Przejście po 1989 r. na gospodarkę rynkową sprzyjało inwestowaniu w działy przemysłu i usług wytwarzające produkty, na które jest popyt, co spowodowało upadek nierentownych wielkich zakładów przemysłowych i spadek zatrudnienia w przemyśle.
• Napływ inwestycji zagranicznych przyczynił się do wzrostu wydajności produkcji, co spowodowało spadek zatrudnienia w przemyśle i w rolnictwie.
• Postęp technologiczny, który umożliwił mechanizację i automatyzację w rolnictwie i w przemyśle, przyczynił się tam do zmniejszenia zatrudnienia.
• Wzrost dochodów ludności przyczynił się do wzrostu zapotrzebowania na usługi, co przełożyło się na wzrost zatrudnienia w tym dziale gospodarki.
• Dezindustrializacja przyczyniła się do spadku udziału pracujących w przemyśle do 2015 r.
• Reindustrializacja przyczyniła się do wzrostu udziału pracujących w przemyśle po 2015 r.
Wyjaśnienie od Kleksy
Odczytaj z tabeli zmiany udziałów. Udział pracujących w rolnictwie spadł z 28,6% w 1989 r. do 8,1% w 2023 r., w przemyśle i budownictwie z 35,7% do 25,9% w 2015 r., a w usługach wzrósł z 35,7% do 63,9%. Po 2015 r. udział przemysłu wzrósł do 28,0%.
Argument ma odnosić się do przemian gospodarczych po 1989 r.: przejście na gospodarkę rynkową zamknęło nierentowne zakłady, a napływ inwestycji i postęp techniczny podniosły wydajność w przemyśle i rolnictwie, więc potrzeba było mniej pracujących. Rosnące dochody zwiększyły popyt na usługi, co podniosło ich udział. Reindustrializacja tłumaczy wzrost udziału przemysłu po 2015 r. Samo wymienienie zmian z tabeli, bez przyczyny, daje najwyżej 1 punkt.
Według zasad oceniania CKE: 2 punkty za dwa poprawne argumenty odnoszące się do przemian gospodarczych po 1989 r., 1 punkt za jeden argument albo podanie dwóch zmian z tabeli.
Przykładowa odpowiedź: przejście na gospodarkę rynkową i upadek nierentownych zakładów zmniejszyły zatrudnienie w przemyśle; wzrost dochodów zwiększył popyt na usługi, a więc udział pracujących w usługach.