Rolnictwo w Polsce: warunki rozwoju rolnictwa w Polsce, struktura agrarna i użytki rolne

Użytki rolne dzielą się na grunty orne, sady oraz trwałe użytki zielone, czyli łąki i pastwiska. W Polsce największą część zajmują grunty orne, bo klimat umiarkowany przejściowy i rozległe niziny sprzyjają uprawie zbóż, ziemniaków, buraków cukrowych i rzepaku. W krajach o wilgotnym, chłodnym klimacie oceanicznym albo górskim udział łąk i pastwisk jest większy, a w krajach suchych przeważają pastwiska, na których wypasa się stada.

Różnice wewnątrz Polski tłumaczą przede wszystkim gleby i rzeźba. Tam, gdzie leżą lessy i czarne ziemie, rolnicy uprawiają głównie grunty orne. Tam, gdzie gleby są słabe lub podmokłe, a stoki strome, więcej jest łąk i pastwisk, które służą chowowi bydła.

Struktura agrarna to podział gospodarstw według powierzchni. W południowo-wschodniej Polsce przeważają gospodarstwa małe, bo spadkobiercy dzielili ziemię z pokolenia na pokolenie, a na wsi było więcej ludzi niż pracy, czyli występowało przeludnienie agrarne. Na północy i zachodzie kraju po 1945 r. utworzono duże państwowe gospodarstwa rolne, których ziemię po 1989 r. przejęli prywatni dzierżawcy i właściciele.

Duże gospodarstwa łatwiej mechanizować i sprzedawać ich produkcję, a małe często utrzymują się z dochodów spoza rolnictwa. Do czynników pozaprzyrodniczych należą też dopłaty Unii Europejskiej, ceny produktów, rynek zbytu, kapitał i wiek rolników. Pomocny wskaźnik to liczba pracujących na każde sto hektarów użytków: im wyższa, tym większe rozdrobnienie i niższa wydajność pracy.

Rolnictwo ekologiczne w Polsce opiera się na przepisach Unii Europejskiej: gospodarstwo nie stosuje syntetycznych nawozów i pestycydów, uprawia rośliny w płodozmianie, a zwierzętom zapewnia dostęp do wybiegu. Certyfikacja, czyli kontrola niezależnej jednostki, ma sprawić, że kupujący może ufać oznaczeniu „produkt ekologiczny”. Takie produkty mają unijny znak liścia i numer jednostki kontrolującej.

Na opakowaniu czytaj opis pochodzenia i skład: wskazują, skąd pochodzi surowiec i z czego produkt powstał. Rolnictwo ekologiczne daje zwykle niższe plony i wyższe ceny, ale ogranicza zanieczyszczenie wód i gleby oraz sprzyja bioróżnorodności.