Rzeźba lodowcowa: moreny, sandry, ozy, kemy, drumliny, zlodowacenia w Polsce i rzeźba młodoglacjalna

Lodowiec tworzy się powyżej granicy wiecznego śniegu, gdzie w ciągu roku przybywa więcej śniegu, niż się topi. Śnieg ubija się i przekształca w firn, ziarnisty lód, a potem w zwarty lód. Gdy jego warstwa jest dość gruba, lód zaczyna płynąć pod własnym ciężarem, bardzo powoli. Powstaje lodowiec, który przesuwa się w dół i na końcu się topi.

Występują dwa rodzaje lodowców. Lodowce górskie zajmują doliny i kotły w wysokich górach, nawet w pobliżu równika. Lądolody to rozległe pokrywy lodu, które zakrywają cały kontynent albo wielką wyspę, jak Antarktydę i Grenlandię. W plejstocenie lądolód z północy kilka razy wkraczał na obszar Polski.

Lądolód niesie ogromną ilość materiału i zostawia go w różnych formach. Morena denna to warstwa glin i głazów pod lodem, która tworzy faliste równiny. Morena czołowa to wał lub ciąg wzgórz tam, gdzie czoło lądolodu zatrzymało się dłużej. Drumliny to wydłużone pagórki, ułożone zgodnie z kierunkiem przesuwania się lodu.

Wody roztopowe, które wypływały spod czoła lądolodu, niosły żwiry i piaski i rozlewały je przed wałem moreny jako sandr, rozległą, płaską równinę. Wody płynące szczelinami wewnątrz lodu odkładały osady, które po stopieniu lodu utworzyły ozy, długie wały, oraz kemy, czyli pagórki. Wielkie doliny rzeczne, którymi wody roztopowe odpływały wzdłuż czoła lądolodu, to pradoliny. Porównaj kolejność form na schemacie.