Czasownik: formy osobowe i nieosobowe, czas, tryb, aspekt i strona
Na egzaminie ósmoklasisty czasownik pojawia się w pytaniach o to, jaką formę ma podkreślony wyraz: osobową czy nieosobową, w jakim jest czasie i trybie, w jakim aspekcie albo stronie. Do każdego z tych pytań prowadzi jeden prosty sposób sprawdzenia. Poznasz je tu na przykładach, zobaczysz zadanie z arkusza i rozwiążesz zadania, które sprawdzisz od razu.
Na egzaminie ósmoklasisty: w 1 z 4 sesji – 2025 (zadanie 9). Na maturze (poziom podstawowy): w 1 z 4 sesji – 2025 (zadanie 4, wiersz 1).
Zasada
to musisz wiedzieć
Czasownik nazywa czynność, stan lub proces. Odpowiada na pytania co robi? co się z nim dzieje? w jakim jest stanie? Odmienia się przez osoby, liczby, czasy i tryby, a w czasie przeszłym oraz w trybie przypuszczającym także przez rodzaje: czytał, czytała, czytało.
Forma osobowa ma osobę i liczbę (czytam, czytasz, czyta). Formy nieosobowe nie mają osoby: to bezokolicznik (czytać) i formy zakończone na -no, -to (zamknięto, wyłączono). Bezosobowe są też konstrukcje z „się” (Mówi się o tym od dawna.). Zdania z formą na -no, -to i z „się” nie mają podmiotu.
Aspekt niedokonany oznacza czynność trwającą lub powtarzaną i odpowiada na pytania co robić? co robi? co robił? (pisać, pisze). Aspekt dokonany oznacza czynność zakończoną i odpowiada na pytania co zrobić? co zrobił? co zrobi? (napisać, napisze). Forma dokonana z końcówkami czasu teraźniejszego jest czasem przyszłym.
Czas to przeszły (czytał), teraźniejszy (czyta) i przyszły: prosty od czasowników dokonanych (przeczyta) albo złożony od niedokonanych (będzie czytał, będzie czytać). Tryb to oznajmujący (czyta), rozkazujący (czytaj) i przypuszczający (czytałby, czytałabym).
Strona czynna: podmiotem jest wykonawca czynności (Burza zniszczyła most.). Strona bierna składa się z osobowej formy czasownika być lub zostać (jest, był, będzie, został) i imiesłowu przymiotnikowego biernego: podmiotem jest to, co czynność obejmuje, a wykonawca stoi po „przez” (Most został zniszczony przez burzę.). Przekształcenie: dopełnienie w bierniku staje się podmiotem, a podmiot – wyrażeniem z „przez”.
Partykułę „nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie: nie widzę, nie czytać. Zapamiętaj, że to samo dotyczy każdej formy czasownika, także bezokolicznika. Łącznie piszemy tylko czasowniki, które bez „nie” nie istnieją, np. nienawidzić: tu „nie” jest częścią wyrazu, a nie partykułą.
Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
W zasadach pisowni
tekst oficjalny
Jak to zapisała Rada Języka Polskiego w zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2026 r. – słowo w słowo.
4.9.2. Pisownia rozdzielnas. 31
Rozdzielnie pisze się nie: a) przed czasownikami, np. nie chcę, nie dojadała, nie krzyczeć
Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.
1.Formy osobowe i nieosobowe
piszę, piszesz, pisze – formy osobowe: widać osobę i liczbę.
pisać – bezokolicznik, nieosobowa forma czasownika.
Posprzątano salę. – forma na -no: nie wiadomo, kto sprzątał, i nie ma podmiotu.
Mówi się o tym od dawna. – konstrukcja z „się”, zdanie bezosobowe.
2.Aspekt
gotował – co robił? aspekt niedokonany; ugotował – co zrobił? aspekt dokonany.
robi – czas teraźniejszy; zrobi – dokonany, więc to czas przyszły prosty (czasu teraźniejszego od takiego czasownika nie ma).
3.Osoba, liczba, czas i rodzaj
widzę – 1. osoba liczby pojedynczej, czas teraźniejszy.
widziałaś – 2. osoba liczby pojedynczej, czas przeszły, rodzaj żeński.
będziemy widzieć – 1. osoba liczby mnogiej, czas przyszły złożony.
zobaczą – 3. osoba liczby mnogiej, czas przyszły prosty.
4.Tryb
Czytam książkę. – tryb oznajmujący.
Czytaj książkę! – tryb rozkazujący.
Czytałbym książkę. – tryb przypuszczający; końcówka -bym jest częścią formy.
5.Strona czynna i bierna
Burza zniszczyła most. – strona czynna: podmiot burza wykonuje czynność.
Most został zniszczony przez burzę. – strona bierna: podmiot most jest tym, co czynność objęła; wykonawca to przez burzę.
Zadanie z egzaminu
źródło: CKE
Prawdziwe zadanie z arkusza CKE, słowo w słowo. Rozwiąż je, zanim zajrzysz do wyjaśnienia.
Zadanie z arkusza CKEegzamin ósmoklasisty
Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 9
Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni
Wreszcie Pastorowie puścili go i Nemeczek wygramolił się ze stawu. Kiedy ujrzano go w ociekającym i zabłoconym ubraniu, wesołość wybuchła ze zdwojoną siłą. […] Prześcigano się w szyderstwach. [...]Nemeczek nie reagował na te kpiny. Gorzko się uśmiechał i wygładzał mokrą kurtkę. Wtedy podszedł do niego Gereb i, szczerząc zęby w szerokim uśmiechu i kiwając głową, zapytał:– No i co, dobrze było?Nemeczek podniósł na niego swoje duże, niebieskie oczy i odparł:– Dobrze – powiedział cicho i już głośniej dodał: – Było mi znacznie lepiej niż tobie, kiedy stałeś na brzegu i wyśmiewałeś się ze słabszego. I wolałbym siedzieć w tej wodzie po szyję nawet do nowego roku, niż knuć z wrogami moich przyjaciół. Nie żałuję, że zanurzyliście mnie w wodzie. Poprzednim razem, kiedy sam wpadłem do wody, też cię widziałem wśród nich na tej wyspie. I choćbyście mnie zapraszali, przypochlebiali się, a nawet dawali prezenty, nie chcę mieć z wami nic wspólnego. Możecie mnie wsadzić do wody po sto i po tysiąc razy, ja i tak przyjdę tu jutro i pojutrze! I schowam się gdzieś tak, że mnie nie znajdziecie. Nie boję się nikogo z was. A gdy przyjdziecie do nas, na Plac Broni, zabrać nam naszą ziemię, to będziemy na was czekać. I pokażę wam, że kiedy będzie nas dziesięciu, tyle samo co was, to zupełnie inaczej porozmawiamy. Teraz jestem tu sam. Łatwo było mnie pokonać! Silniejszy zawsze wygrywa. Pastorowie ukradli mi moje kulki¹ w Ogrodzie Muzealnym, bo byli silniejsi. W dziesięciu łatwo stawać przeciw jednemu. Ale ja nie żałuję. Możecie mnie nawet zabić, jeśli wam się tak spodoba. Nie musiałem przecież włazić do tej wody. Wystarczyłoby przystać do was. Ale ja tego nie chciałem. Możecie mnie utopić, zatłuc na śmierć, ale ja nigdy nie będę zdrajcą, jak ten ktoś, kto stoi wśród was, o... tam...W tym momencie wyciągnął rękę i wskazał na Gereba, któremu śmiech uwiązł w gardle. Światło latarni padło na ładną, jasną głowę Nemeczka, oświetliło ociekające wodą ubranie. Odważnie, dumnie i ze spokojem patrzył Nemeczek Gerebowi prosto w oczy, a ten poczuł nagle jakiś ogromny ciężar na duszy. Spochmurniał i opuścił głowę. W tym momencie wszyscy umilkli i zapadła cisza niczym w kościele. Wyraźnie było słychać, jak z ubrania Nemeczka spadają na twardą ziemię krople wody.Milczenie przerwał głos Nemeczka:– Czy mogę odejść?Nikt mu nie odpowiedział. Zapytał więc raz jeszcze:– Nie zbijecie mnie? Mogę odejść?A ponieważ nadal nikt nie odpowiedział, Nemeczek powoli ruszył w stronę mostku. Wszyscy stali nieruchomo, nikt nie drgnął, żeby go zatrzymać. […] Stojący przy moście dwaj wartownicy, którzy widzieli wszystko, co zaszło, patrzyli w milczeniu na Nemeczka. Nie śmieli go nawet dotknąć.Kiedy Nemeczek wszedł na most, rozległ się grzmiący, głęboki głos Acza:– Prezentuj broń!Obaj wartownicy stanęli na baczność i unieśli wysoko w górę włócznie ze srebrnymi grotami. A w ślad za nimi wszyscy chłopcy trzasnęli obcasami i podnieśli swoje włócznie. I nikt nie odzywał się, jedynie ostrza włóczni błyszczały w poświacie księżyca.¹ Kulki – używane w popularnej dawniej grze.
Zadanie 9. (0–1)
/1
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
W zdaniu Wystarczyłoby przystać do was podkreślony czasownik wystąpił w formie . W trzeciej osobie liczby pojedynczej czasu przeszłego ten czasownik ma postać .
Źródło: CKE, egzamin ósmoklasisty 2025, arkusz OPOP-100-2505, zadanie 9 · Arkusz na stronie CKE
Odpowiedź według klucza CKE:BC
Wyjaśnienie Kleksy
Podkreślony czasownik przystać stoi w zdaniu w formie bezokolicznika. Bezokolicznik nie ma osoby ani liczby, więc jest formą nieosobową: pierwsza luka to nieosobowej (B), nie osobowej (A).
W drugiej luce chodzi o 3. osobę liczby pojedynczej czasu przeszłego tego samego czasownika. Od przystać (zgodzić się, przyłączyć się) tworzymy przystał, więc właściwy jest wyraz przystał (C). Wyraz przystanął należy do innego czasownika, przystanąć, który znaczy zatrzymać się: D byłoby odpowiedzią na inne pytanie.
Odpowiedź: B, C.
Na maturze
za kilka lat
Ten sam temat wraca na maturze z języka polskiego (poziom podstawowy). Tak zapytała o niego CKE.
Zadanie z arkusza CKEmatura
Matura, poziom podstawowy 2025, zadanie 4
Teksty do zadań 1.–5.
Część 1. Test Język polski w użyciuPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami – chyba że w zadaniu polecono inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.Tekst 1.Carl SaganBłękitna kropka¹Nasi dalecy przodkowie, gdy obserwowali „gwiazdy”, zauważyli, że pięć z nich zachowuje się odmiennie niż pozostałe. W odróżnieniu od tak zwanych gwiazd stałych, wschodzących i zachodzących w niewzruszonym porządku, ruch tamtej piątki był dziwnie skomplikowany. Z upływem miesięcy „gwiazdy” wędrowały powoli wśród innych, niekiedy nawet zataczały pętle. Dzisiaj te ciała nazywamy planetami, od greckiego słowa planetes, które oznacza „wędrujący”. Wyobrażam sobie, że naszym przodkom taka cecha musiała się wydać bardzo bliska.Dziś wiemy, że planety są nie gwiazdami, lecz ciałami niebieskimi, które – tak jak Ziemia – krążą wokół Słońca, utrzymywane siłą jego grawitacji.Stany Zjednoczone i nieistniejący już Związek Radziecki dokonały czegoś zadziwiającego: badały z bliska owe świetlne plamki – od Merkurego do Saturna – które wprawiały naszych przodków w podziw i skłaniały do uprawiania nauki. Od pierwszych pomyślnych wypraw w kosmos statki kosmiczne z Ziemi przelatywały, okrążały lub lądowały na ponad siedemdziesięciu ciałach niebieskich. Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”. Znaleźliśmy rozległe wulkaniczne wzniesienia, przy których najwyższe góry na Ziemi wydają się karłami.Odkryliśmy cuda, o jakich naszym przodkom nawet się nie śniło, gdy zastanawiali się oni nad naturą światełek błądzących po nocnym niebie. Badamy początki naszej planety i początki nas samych. Dzięki temu, że odkryliśmy inne możliwości, to znaczy zmierzyliśmy się z odmiennymi losami globów mniej lub bardziej podobnych do naszego, zaczęliśmy lepiej rozumieć Ziemię. Każdy z tych światów jest na swój sposób piękny i pouczający. Niemniej, o ile nam wiadomo, są one zarazem, wszystkie bez wyjątku, puste i jałowe. Nigdzie nie czeka na nas „lepsze miejsce”, przynajmniej na razie.Obecnie przekroczyliśmy nieznacznie granice Układu Słonecznego, wysłaliśmy cztery statki kosmiczne ku gwiazdom. Neptun znajduje się milion razy dalej od Ziemi niż Nowy Jork od brzegów Bugu. W tych odległych światach, do których dotarliśmy, nie czekają jednak na nas dalecy krewni; nie ma tam ani istot ludzkich, ani – jak wiele na to wskazuje – śladów życia. Nie dysponujemy żadnymi listami od emigrantów, które mogłyby nam dopomóc w poznaniu nowych światów, a jedynie cieszymy się cyfrowymi danymi, przesłanymi nam z szybkością światła przez naszych precyzyjnych, automatycznych emisariuszy². Z tych informacji wynika, że te światy znacznie różnią się od naszego. Mimo to nadal poszukujemy ich mieszkańców – taka już nasza natura. Życie szuka innego życia.Nikogo na Ziemi, nawet najbogatszych ludzi, nie stać na razie na taką podróż. Nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa lub na Tytana. Nie widać też żadnych krótkoterminowych zysków, które mogłyby stanowić motywację dla prywatnych przedsiębiorców. Jeśli ludzie kiedykolwiek wyruszą ku tym światom, to dlatego, że jakieś państwo lub grupa państw uzna to za korzystne dla siebie lub dla całego rodzaju ludzkiego. W chwili obecnej istnieje wiele innych, pilnych spraw do załatwienia za pieniądze, które wydano by na wysyłanie ludzi w kosmos.Na podstawie: Carl Sagan, Błękitna kropka. Człowiek i jego przyszłość w kosmosie, tłum. Marek Krośniak, Poznań 2018.¹ Tekst dotyczy stanu wiedzy o kosmosie z 1994 r. Tytuł stanowi nawiązanie do zdjęcia Ziemi wykonanego przez sondę kosmiczną w 1990 r. Na tym zdjęciu Ziemia wygląda jak błękitna kropka.² Emisariusz – wysłannik.Tekst 2.Marta TrepczyńskaZiemia 2.0 – poszukiwania nadal trwająCzy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia? W NASA¹ od kilkudziesięciu lat trwają intensywne badania, mające na celu coraz głębszą eksplorację kosmosu i znalezienie odpowiedzi na pytanie, czy na jakiejkolwiek innej planecie mogły w przeszłości bądź mogą w przyszłości istnieć warunki dla przetrwania roślin i ludzi. O planach kolonizacji Marsa słyszeliśmy już niejeden raz. Teraz naukowcy idą o krok dalej. Czy możliwe jest, aby ludzie zamieszkali kiedykolwiek planetę Wenus? Ich nowe ustalenia nie wykluczają tego! Jest jednak kilka „ale”.Planetą najlepiej zbadaną przez człowieka jest oczywiście Mars, a o planach jego kolonizacji poważnie wypowiadali się wybitni naukowcy, np. Stephen Hawking. Badania potwierdzają istnienie na Marsie wody oraz prawdopodobnie innych substancji chemicznych niezbędnych do życia. W dalekiej przeszłości powierzchnię Marsa miał pokrywać ocean. Doba trwa tam niemal tyle samo, ile doba na Ziemi. Przeszkody dla pojawienia się tam ludzi to m.in. niebezpieczne promieniowanie kosmiczne oraz zbyt niskie temperatury dochodzące do nawet −140 stopni Celsjusza. Jednak naukowcy nieustępliwie badają możliwość zasiedlenia Marsa. Ale to nie jest jedyna opcja na przyszłość.Jak twierdzą naukowcy, przyjazną planetą dla człowieka może być też Wenus, która jest drugą pod względem odległości od Słońca planetą Układu Słonecznego. Pod wieloma względami jest podobna do Ziemi, czasem jest nawet nazywana jej siostrzaną planetą. Ma podobną masę oraz rozmiar zbliżony do Ziemi. Jest też pokryta podobną skalistą strukturą. Tu podobieństwa się jednak kończą. Na powierzchni Wenus panuje piekielnie wysoka temperatura: 462 stopnie Celsjusza, a ciśnienie jest prawie sto razy wyższe od tego na Ziemi, czyli mniej więcej takie, jak kilometr pod powierzchnią oceanu. Jak więc mielibyśmy zasiedlić Wenus w takich warunkach? Planetę pokrywa gruba warstwa chmur i to właśnie w nich, około 50 km nad powierzchnią Wenus, naukowcy dopatrzyli się podobnych warunków jak na Ziemi. Zarówno temperatura, jak i ciśnienie są tam zbliżone do ziemskich. Naukowcy uważają, że można by stworzyć specjalną skorupę, która oddzieliłaby chmury od piekielnie gorącej powierzchni Wenus. Wtedy ludzie mogliby nawet wyjść z kapsuły kosmicznej. Oczywiście, potrzebowaliby specjalnych aparatów do oddychania, ponieważ planetę pokrywa w głównej mierze nie tlen, ale dwutlenek węgla.Według naukowców, możliwa byłaby też kolonizacja Księżyca. Ogromnym plusem jest jego odległość od Ziemi, co pozwoliłoby na szybkie i stosunkowo tanie przeloty ludzi oraz dostawy paliwa. Są również przeszkody. Dzień na Księżycu trwa dwa ziemskie tygodnie, podobnie – noc, a wówczas nie można korzystać z energii słonecznej.Badania przeprowadzone w latach 2015–2016 na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dowiodły, że człowiek nie może na razie na stałe mieszkać w kosmosie. W tym eksperymencie wzięli udział dwaj bracia Scottowie – pierwszy poleciał w kosmos, a drugi został na Ziemi, by można było porównywać ich stan zdrowia. To doświadczenie dowiodło, że przeszkodą do zamieszkania w kosmosie jest m.in. za bardzo pomniejszające się serce – po blisko roku trwania eksperymentu zmalało u pierwszego z braci o 27 procent, pomimo intensywnych ćwiczeń fizycznych.Jedno jest pewne: przy obecnym stanie wiedzy, a przede wszystkim przez warunki w kosmosie niesprzyjające ludziom, z planami kolonizacji planet musimy na razie „zejść na Ziemię”. Nauka robi jednak wszystko, aby pozwolić nam na przezwyciężenie fizycznych niedoskonałości i „odblokować” możliwość życia poza Ziemią. Od tego zależy w końcu przyszłość ludzkości.Na podstawie: Marta Trepczyńska, Ziemia 2.0 – poszukiwania nadal trwają, www.komputerswiat.pl¹ NASA (ang. National Aeronautics and Space Administration) – instytucja rządowa Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za planowanie, koordynację, realizację i finansowanie programu badań kosmicznych oraz rozwoju astronautyki i lotnictwa cywilnego.
Zadanie 4. (0–1)
/1
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Carla Sagana albo do tekstu Marty Trepczyńskiej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej, obecne w tekście Carla Sagana, służą zmniejszeniu dystansu między autorem a czytelnikami.
W sformułowaniu z tekstu Marty Trepczyńskiej dzień na Księżycu trwa dwa ziemskie tygodnie zastosowano przymiotnik wartościujący.
Źródło: CKE, matura z języka polskiego, poziom podstawowy 2025, arkusz MPOP-P1-100-2505, zadanie 4 · Arkusz na stronie CKE
Odpowiedź według klucza CKE:PF
Wyjaśnienie Kleksy
Pierwsze stwierdzenie jest prawdziwe: formy rozpoczęliśmy, odkryliśmy, badamy, nie możemy są czasownikami w 1. osobie liczby mnogiej i włączają czytelnika do wspólnoty badających kosmos, więc zmniejszają dystans między autorem a odbiorcami.
Drugie stwierdzenie dotyczy przymiotnika, nie czasownika, i jest fałszywe: ziemskie informuje, o jakie tygodnie chodzi, i niczego nie ocenia, więc nie jest przymiotnikiem wartościującym.
Odpowiedź: P, F.
Sprawdź się
sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy
Zadanie 1. (0–1)
/1
W którym wypowiedzeniu czasownik występuje w trybie przypuszczającym?
Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.
zadanie Kleksy
Zadanie 2. (0–1)
/1
Przeczytaj stwierdzenia o czasownikach w podanych wypowiedzeniach.
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
W wypowiedzeniu Wieczorem zamknięto bramę czasownik ma formę osobową.
W wypowiedzeniu Uczniowie napisali sprawdzian czasownik jest w aspekcie dokonanym.
Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.
zadanie Kleksy
Zadanie 3. (0–1)
/1
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
W zdaniu Okno zostało otwarte przez wiatr czasownik występuje w stronie , a podmiotem jest wyraz .
Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.
zadanie Kleksy
Zadanie 4. (0–1)
/1
Przyporządkuj formom czasownika malować czas lub tryb, w którym te formy występują. Wybierz odpowiedź spośród A–E.
Czas lub tryb
Aczas teraźniejszy
Bczas przeszły
Cczas przyszły prosty
Dczas przyszły złożony
Etryb przypuszczający
Forma
1. będzie malował
2. namalował
3. namaluje
Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.
Uznawanie formy dokonanej za czas teraźniejszy. Zrobi ma końcówki jak robi, ale oznacza przyszłość. Zapytaj: co zrobi? – to forma dokonana, czyli czas przyszły.
Mylenie bezokolicznika z formą osobową. Czytać nie ma osoby ani liczby. Forma osobowa to np. czytam, czytasz.
Szukanie podmiotu w zdaniu z formą na -no, -to. W Zamknięto sklep nie ma podmiotu, więc nikogo nie wskażesz pytaniem kto?
Odwracanie strony. W Pies został podrapany przez kota podmiotem jest pies, a nie kot. Wykonawca stoi po „przez”.
Pisanie „nie” z czasownikiem łącznie, np. niewidzę. Poprawnie: nie widzę.
Do zapamiętania
Osobowa forma ma osobę i liczbę. Bezokolicznik oraz formy na -no, -to są nieosobowe.
Aspekt sprawdzisz pytaniem: co robić? to niedokonany, co zrobić? to dokonany.
Dokonany + końcówka teraźniejsza = czas przyszły prosty.
W stronie biernej podmiotem jest to, co czynność obejmuje; wykonawca stoi po „przez”.
„Nie” z czasownikiem piszemy osobno.
Pytania i odpowiedzi
1.Jak odróżnić formę osobową od nieosobowej?+
Odp.:Spróbuj dodać zaimek osobowy i zmienić osobę. Przy formie osobowej to się udaje: czytam, czytasz, czyta. Bezokolicznika (czytać) i form na -no, -to (zamknięto) w ten sposób nie zmienisz, bo nie mają osoby.
2.Jak sprawdzić aspekt czasownika?+
Odp.:Zadaj pytanie: co robić? albo co zrobić? Jeśli pasuje pierwsze, czasownik jest niedokonany (pisać), jeśli drugie – dokonany (napisać). Czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego.
3.Czy wszystkie zdania da się przekształcić na stronę bierną?+
Odp.:Nie. Przekształcić można zdanie z czasownikiem przechodnim, który ma dopełnienie w bierniku: Kot przewrócił wazon – Wazon został przewrócony przez kota. Zdania typu Ola śpi nie mają dopełnienia, więc strony biernej nie utworzysz.
4.Czym jest konstrukcja z „się”?+
Odp.:To zdanie bezosobowe, w którym czynność jest podana bez wykonawcy, np. Tu się śpiewa. Czasownik ma formę 3. osoby liczby pojedynczej, ale nie wskazuje wykonawcy, a zdanie nie ma podmiotu.
5.Czy „nie” z bezokolicznikiem też piszemy osobno?+
Odp.:Tak. Reguła dotyczy wszystkich form czasownika: nie widzieć, nie widzę, nie widział. Zasady pisowni RJP podają jako przykład także bezokolicznik, np. nie krzyczeć, więc dotyczy to również form nieosobowych.
Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.
Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.