Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Podmiot i orzeczenie: rodzaje podmiotu, orzeczenie czasownikowe i imienne

Na egzaminie ósmoklasisty musisz rozpoznać podmiot i orzeczenie także w zdaniach, w których nie stoją na początku albo wyglądają inaczej, niż się spodziewasz: podmiot może być ukryty w końcówce czasownika, stoi w dopełniaczu albo składa się z kilku wyrazów. Tu masz rodzaje podmiotu i orzeczenia, sposób na ich znalezienie, błędy, które zdarzają się najczęściej uczniom, oraz zadania do samodzielnego sprawdzenia.

Na egzaminie ósmoklasisty: w 2 z 4 sesji – 2024 (zadanie 8.1, luka 1), 2026 (zadanie 16, wiersz 1).

Zasada

to musisz wiedzieć
  • Zdanie ma dwie części główne. Podmiot to wykonawca czynności albo ten, o kim lub o czym zdanie mówi: odpowiada na pytanie kto? co? i zwykle stoi w mianowniku. Orzeczenie mówi, co podmiot robi, w jakim jest stanie albo jaki jest.
  • Podmiot ma kilka postaci. Podmiot gramatyczny to jeden wyraz w mianowniku (Wiatr wieje.). Podmiot domyślny nie jest wypowiedziany, ale wskazuje na niego końcówka czasownika (Czytam. – ja). Podmiot szeregowy to kilka wyrazów w mianowniku, połączonych spójnikiem albo przecinkami (Ola i Kuba wyszli.). Podmiot liczebnikowy to grupa z liczebnikiem (Pięciu uczniów wyszło.). Podmiot logiczny stoi w celowniku i nazywa tego, kto odczuwa stan (Bratu jest zimno.); nie wykonuje czynności i nie odpowiada na pytanie kto? co?
  • Podmiot może stać w dopełniaczu: w zdaniach przeczących z „nie ma”, „nie było”, „nie będzie” (Nie było Ani. Nikogo nie było.) oraz przy czasownikach typu „przybyło”, „ubyło” (Przybyło gości.). Odpowiada wtedy na pytanie kogo? czego?, a mimo to jest podmiotem, nie dopełnieniem.
  • Orzeczenie imienne składa się z łącznika (osobowej formy czasownika być, zostać, stać się) i orzecznika (najczęściej rzeczownika w narzędniku lub mianowniku albo przymiotnika): Kasia jest lekarką. Dzień był pochmurny. Brat został kapitanem. Orzeczenie czasownikowe to osobowa forma czasownika: Kasia leczy. Bywa złożone z kilku wyrazów (będziemy czytać, niech przyjdzie).
  • Orzeczenie zgadza się z podmiotem stojącym w mianowniku w liczbie i osobie, a w czasie przeszłym także w rodzaju (Dzieci bawią się. Siostra wróciła. Bracia wrócili.). Ta zgoda pomaga znaleźć podmiot: forma czasownika podpowiada, o jaki wyraz chodzi.
  • Podmiot znajdziesz w czterech krokach: 1) zaznacz orzeczenie, czyli osobową formę czasownika (przy orzeczeniu imiennym – łącznik razem z orzecznikiem); 2) zadaj pytanie kto? co? przed orzeczeniem albo po nim; 3) sprawdź, czy wyraz stoi w mianowniku, a jeśli nie – czy jest to jeden z przypadków z reguły o dopełniaczu lub logicznym; 4) sprawdź zgodę w liczbie, osobie i rodzaju.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Podmiot gramatyczny, domyślny i szeregowy

    • Kot śpi na parapecie. – kto śpi? kot: podmiot gramatyczny, jeden wyraz w mianowniku.
    • Wróciliśmy późno. – podmiotu nie ma w zdaniu, ale końcówka -liśmy wskazuje na niego: podmiot domyślny (my).
    • Magda i Wojtek malują płot. – dwa wyrazy w mianowniku, orzeczenie w liczbie mnogiej: podmiot szeregowy.

  2. 2.Podmiot, który nie wygląda jak podmiot

    • W bibliotece ubyło czytelników. – ubyło kogo? czytelników: podmiot w dopełniaczu, orzeczenie ubyło.
    • Nie było Ani na zajęciach. – kogo nie było? Ani: podmiot w dopełniaczu.
    • Pięciu uczniów wyszło z sali. – grupa z liczebnikiem: podmiot liczebnikowy.
    • Gościom było przyjemnie. – celownik: podmiot logiczny, bo nazywa tego, kto odczuwa stan.

  3. 3.Orzeczenie czasownikowe

    • Chłopcy układają puzzle. – co robią? układają: osobowa forma czasownika.
    • Będziemy rozmawiać do wieczora. – obie części (będziemy rozmawiać) tworzą orzeczenie w formie złożonej czasu przyszłego.
    • Poszedłbym z wami. – orzeczenie w trybie przypuszczającym.

  4. 4.Orzeczenie imienne

    • Ta zupa jest zbyt słona. – łącznik jest, orzecznik słona (przymiotnik): razem tworzą orzeczenie.
    • Mój wujek został strażakiem. – łącznik został, orzecznik strażakiem (rzeczownik w narzędniku).

  5. 5.Zgoda i szyk

    • Dzieci bawią się na podwórku. – bawią to trzecia osoba liczby mnogiej, więc pasuje do dzieci.
    • Z kim rozmawiały twoje koleżanki? – podmiot stoi po orzeczeniu: koleżanki, forma rozmawiały zgadza się z nim w liczbie i rodzaju; z kim to dopełnienie.

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. W wypowiedzeniu Na ścianie wisiały stare zdjęcia dziadka funkcję podmiotu pełni wyraz

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj wypowiedzenie: Zimą w tej okolicy przybywało turystów. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Wyraz turystów jest dopełnieniem, ponieważ stoi w dopełniaczu.
Orzeczeniem w tym wypowiedzeniu jest wyraz przybywało.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
W wypowiedzeniu Moja siostra została pilotem orzeczenie jest , a wyraz pilotem pełni funkcję .

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj wypowiedzeniom rodzaj podmiotu. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Rodzaj podmiotu

  1. Apodmiot domyślny
  2. Bpodmiot szeregowy
  3. Cpodmiot w dopełniaczu
  4. Dpodmiot logiczny
  5. Epodmiot liczebnikowy

Wypowiedzenie

1. Siostrze było smutno.
2. Zjedliśmy obiad.
3. Na przystanku czekali Ewa, Bartek i Igor.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Nazywanie dopełnieniem każdego rzeczownika w dopełniaczu. W zdaniu Przybyło wolontariuszy pytanie przybyło kogo? daje dopełniacz, ale to nadal podmiot, bo czasownik przybyło nie ma innego wykonawcy. Zanim wybierzesz dopełnienie, sprawdź, czy czasownik ma już podmiot.
  • Szukanie podmiotu tylko na początku zdania. W zdaniu Na dachu siedział gołąb pierwsze są wyrazy na dachu, ale to okolicznik. Zadaj pytanie kto? co? do orzeczenia i sprawdź mianownik, bez względu na miejsce wyrazu.
  • Uznawanie samego łącznika za orzeczenie. W zdaniu Ten pies jest łagodny wyraz jest dopiero razem z orzecznikiem łagodny mówi, jaki jest pies. Wyraz łagodny nie jest przydawką, bo nie określa rzeczownika, tylko uzupełnia łącznik.
  • Mylenie podmiotu domyślnego z brakiem podmiotu. W zdaniu Idziemy do kina podmiot jest (my), tylko niewypowiedziany. Zdanie bezpodmiotowe, jak Zrobiło się ciepło, nie ma wykonawcy, którego dałoby się wskazać.

Do zapamiętania

  • Najpierw orzeczenie, potem pytanie kto? co?
  • Podmiot zwykle stoi w mianowniku; wyjątki: dopełniacz przy „nie było”, „przybyło” i podmiot logiczny w celowniku.
  • Orzeczenie imienne to łącznik razem z orzecznikiem.
  • Podmiot domyślny wskazuje końcówka czasownika.
  • Sprawdź zgodę podmiotu z orzeczeniem w liczbie, osobie i rodzaju.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Czy każde zdanie ma podmiot i orzeczenie?+
    Odp.:Orzeczenie ma każde zdanie, bo zdanie to wypowiedzenie z osobową formą czasownika. Bez niej mamy równoważnik zdania, na przykład Cisza w klasie. Podmiotu zdanie mieć nie musi: zdania bezpodmiotowe, jak Zrobiło się chłodno czy Grzmi, nie mają wykonawcy, którego dałoby się nazwać, a podmiot domyślny jest po prostu niewypowiedziany.
  2. 2.Jak odróżnić podmiot domyślny od zdania bezpodmiotowego?+
    Odp.:Do zdania z podmiotem domyślnym możesz dopisać zaimek i zdanie pozostanie poprawne: Wróciłem późno to Ja wróciłem późno. Do zdania bezpodmiotowego nie dopiszesz żadnego wyrazu w mianowniku: nie powiesz Ono zrobiło się chłodno, bo nie ma nikogo, kto wykonuje czynność.
  3. 3.Czy łącznik jest to samo co orzeczenie?+
    Odp.:Nie. W orzeczeniu imiennym łącznik (jest, był, został) nie wystarcza: dopiero razem z orzecznikiem mówi, jaki lub kim jest podmiot. Orzecznik odpowiada na pytania jaki? kim? czym? To ważne, bo wyraz taki jak łagodny w zdaniu Pies jest łagodny nie jest przydawką, tylko częścią orzeczenia.
  4. 4.Skąd wiadomo, że wyraz w dopełniaczu jest podmiotem?+
    Odp.:Sprawdź, czy w zdaniu jest inny wyraz, który wykonuje czynność lub o którym orzeczenie mówi. W zdaniu Nie było nikogo czasownik nie było nie ma innego podmiotu, więc nim jest wyraz nikogo. W zdaniu Nie znam nikogo jest odwrotnie: podmiotem domyślnym jest „ja”, a nikogo to dopełnienie.
  5. 5.Czym różni się podmiot gramatyczny od logicznego?+
    Odp.:Podmiot gramatyczny stoi w mianowniku i zgadza się z orzeczeniem. Podmiot logiczny stoi w celowniku (Bratu jest zimno) i nazywa tego, kto odczuwa stan, ale orzeczenie nie zgadza się z nim w liczbie ani w rodzaju. Dlatego pytanie komu? prowadzi do podmiotu logicznego, a pytanie kto? co? do gramatycznego.
  6. 6.Czy wszystkie podręczniki nazywają rodzaje podmiotu tak samo?+
    Odp.:Nie. Podmiot gramatyczny, domyślny i szeregowy nazywa się wszędzie tak samo, ale przy podmiocie logicznym, w dopełniaczu i liczebnikowym nazwy się różnią. Część podręczników uznaje zdania typu Bratu jest zimno za bezpodmiotowe, a niektóre nazywają podmiotem logicznym także podmiot w dopełniaczu. W grupie Pięciu uczniów wyszło orzeczenie stoi w liczbie pojedynczej i w rodzaju nijakim, dlatego mówi się o osobnym, liczebnikowym podmiocie. Na tej stronie używamy nazw z opisu powyżej.
  7. 7.Jak zadać pytanie o podmiot, gdy zdanie jest pytaniem?+
    Odp.:Przestaw pytanie na zdanie oznajmujące. Z pytania Kiedy wróciły dzieci? zrób Dzieci wróciły wczoraj i zadaj pytanie kto wrócił? Wyraz pytający (kiedy) jest okolicznikiem, nie podmiotem; podmiot to dzieci.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.