Literatura polska XX wieku (komiks) · Komiks humorystyczny (przygodowy, z elementami fantastyki)

Kajko i Kokosz. Szkoła latania Janusza Christy

Szkoła latania to komiks Janusza Christy o tym, jak kasztelan Mirmił, władca grodu Mirmiłowa, zapragnął latać – i jak sprytny Hegemon, wódz zbójcerzy, postanowił to wykorzystać. Wierni wojowie Kajko i Kokosz pomagają kasztelanowi spełnić marzenie i bronią grodu. To jedna z lektur obowiązkowych klas IV–VI, które sprawdza egzamin ósmoklasisty; znajdziesz tu streszczenie, plan wydarzeń, bohaterów i wskazówki do wypracowania.

Autor
Janusz Christa (1934-2008)
Wydanie
1975 (w odcinkach w „Świecie Młodych”), 1981 (pierwsze wydanie albumowe)
Gatunek
Komiks humorystyczny (przygodowy, z elementami fantastyki)

Na liście lektur

W skrócie

zacznij tutaj

Kajko i Kokosz to dwaj słowiańscy wojowie, którzy służą w grodzie kasztelana Mirmiła – Mirmiłowie. Kajko jest niski, bystry i odważny, Kokosz tęgi, łakomy i nieco tchórzliwy. W tym albumie zbój Łamignat dostaje od żony, czarownicy Jagi, czarodziejską fujarkę, która ma mu dodać sił, a obaj wojowie wyganiają z grodu intruzów. Po raz pierwszy w serii pojawiają się też zbójcerze – banda rycerzy-rozbójników, którzy chcą zdobyć Mirmiłowo.

Do Mirmiła przychodzi wędrowny kupiec, w rzeczywistości przebrany Hegemon, wódz zbójcerzy. Rozbudza w kasztelanie marzenie o lataniu i opowiada mu o szkole latania czarownic na Łysej Górze. Lubawa, żona Mirmiła, zabrania mu wyjazdu, a kasztelan z rozpaczy traci apetyt. Kajko przypomina sobie, że ciotka Kokosza, Jaga, jest czarownicą, i przyjaciele zabierają Mirmiła na lekcję latania na miotle. Początki są bardzo trudne.

W końcu kasztelan wyrusza z Kajkiem i Kokoszem do szkoły latania na Łysej Górze. Tego właśnie chciał Hegemon: pod nieobecność władcy i jego najlepszych wojów zbójcerze atakują gród. Gród jednak się broni, a napastnicy zostają pokonani.

Streszczenie szczegółowe

część po części

Fujarka Łamignata, polowanie Mirmiła i intruzi w grodzie

Zbój Łamignat, siłacz o dobrym sercu, skarży się, że brakuje mu sił. Jego żona, czarownica Jaga, chce mu pomóc i daje mu czarodziejską fujarkę, która ma mu zapewnić nadludzką siłę. Gdy Łamignat sprawdza, czy podarunek naprawdę działa, przez las wraca z polowania kasztelan Mirmił ze swoimi wojami.

Później do Mirmiłowa, drewnianego grodu kasztelana, wdzierają się nieproszeni goście, ale Kajko i Kokosz – najdzielniejsi wojowie Mirmiła – wyganiają ich z grodu. W tym albumie pierwszy raz w serii pojawiają się zbójcerze, banda rycerzy-rozbójników pod wodzą Hegemona, która od tej pory wciąż będzie próbowała zdobyć gród.

Wędrowny kupiec i marzenie o lataniu

Do sali na zamku Mirmiła przychodzi wędrowny kupiec i kłania się kasztelanowi; przy rozmowie jest żona Mirmiła, Lubawa. W rzeczywistości to przebrany Hegemon, wódz zbójcerzy. Opowiada, że chciał sprzedać kasztelanowi latający dywan z zagranicy, ale po drodze zjadły go mole, a resztę towarów zrabowali mu zbójcerze. Lubawa lituje się nad biedakiem, a Mirmił od razu podchwytuje słowo latający: zawsze marzył o lataniu.

Hegemon w myślach cieszy się, że trafił w czuły punkt kasztelana – postanawia, że w ten sposób zdobędzie gród. Roztacza przed Mirmiłem wizję podniebnych lotów, a gdy ten żałuje zjedzonego dywanu, radzi mu udać się do kraju Omsów: tam, na Łysej Górze, czarownice prowadzą wyższą szkołę latania na miotłach. Mirmił jest zachwycony tym pomysłem i już wyobraża sobie, jak szybuje na miotle.

Sprzeciw Lubawy i pomysł Kajka

Lubawa nie chce o niczym słyszeć i stanowczo zabrania mężowi wyjazdu. Mirmił dramatyzuje, że jeśli nie będzie latać, umrze z żalu, i zaczyna wydawać polecenia co do swojej mogiły. Żona ucisza go glinianym dzbanem, który trafia uciekającego kasztelana w głowę, i każe mu przestać mówić o orchideach.

Mija kilka dni. Kajko i Kokosz siedzą na ławce przed domem i martwią się o kasztelana: stracił apetyt i myśli wyłącznie o lataniu, odkąd kupiec zawrócił mu w głowie. Nagle Kajko wpada na pomysł – przecież ciotka Kokosza jest czarownicą, więc pewnie umie latać na miotle. Następnego dnia przyjaciele prowadzą Mirmiła na pierwszą lekcję, a za nimi biegnie troskliwa Lubawa z drugim śniadaniem, którego mąż zapomniał.

Lekcja latania u Jagi

Wędrowcy docierają do chatki czarownicy, zbudowanej na pniu drzewa. Witają ich ciotka Kokosza, Jaga, i jej mąż Łamignat. Kokosz prosi ciotkę, by nauczyła kasztelana latać, bo nie da się już z nim wytrzymać, a Mirmiłowi tak się spieszy, że od razu pyta o miotłę. Jaga przyznaje, że dawno nie latała i musi sobie wszystko przypomnieć.

Zanim skończy mówić, kasztelan chwyta miotłę i próbuje wystartować – i ląduje nosem w ziemi. Kajko pociesza go, że początki zawsze są trudne. Jaga wyjaśnia, że miotłę trzeba najpierw posmarować czarodziejską maścią i przypomnieć sobie zaklęcie, a Mirmił, choć obolały, zapewnia, że go to nie zraża. Na szczęście Jaga przechowała resztki maści. W końcu na oczach Kajka, Kokosza, Jagi i Łamignata wzbija się w powietrze, ale nauka latania okazuje się pasmem niefortunnych przygód.

Wyprawa do szkoły latania i obrona grodu (w skrócie)

Lekcje u Jagi nie dają kasztelanowi tego, o czym marzył. Wbrew protestom Lubawy Mirmił wyrusza więc do szkoły latania czarownic na Łysej Górze, o której opowiadał mu kupiec, i zabiera ze sobą swoich najlepszych wojów – Kajka i Kokosza. Na tym polegał podstęp Hegemona: wódz zbójcerzy chciał wywabić z grodu kasztelana i jego najlepszych wojów.

Gdy władca i jego najdzielniejsi wojowie są daleko, zbójcerze ruszają na Mirmiłowo. Gród jednak się broni, a napastnicy zostają pokonani – jak w całej serii, zbójcerzom nie udaje się zdobyć grodu. Szczegółów tej części komiksu nie opowiadamy, bo nie mogliśmy ich potwierdzić w dwóch niezależnych źródłach; znajdziesz je w samym albumie.

Plan wydarzeń

  1. 1.Łamignat skarży się, że brakuje mu sił.
  2. 2.Jaga daje mężowi czarodziejską fujarkę, która ma mu zapewnić nadludzką siłę.
  3. 3.Łamignat wypróbowuje fujarkę w lesie.
  4. 4.Kasztelan Mirmił wraca przez las z polowania ze swoimi wojami.
  5. 5.Kajko i Kokosz wyganiają intruzów z Mirmiłowa.
  6. 6.Hegemon, wódz zbójcerzy, przebrany za wędrownego kupca odwiedza Mirmiła.
  7. 7.Opowieść o latającym dywanie, który zjadły mole.
  8. 8.Mirmił wyznaje, że zawsze marzył o lataniu.
  9. 9.Hegemon radzi mu szkołę latania czarownic na Łysej Górze w kraju Omsów.
  10. 10.Lubawa zabrania mężowi wyjazdu i ucisza go glinianym dzbanem.
  11. 11.Mirmił z żalu traci apetyt.
  12. 12.Kajko przypomina sobie, że ciotka Kokosza jest czarownicą.
  13. 13.Przyjaciele prowadzą kasztelana na pierwszą lekcję; Lubawa przynosi drugie śniadanie.
  14. 14.Powitanie u Jagi i Łamignata w chatce na pniu drzewa.
  15. 15.Nieudany start Mirmiła bez czarodziejskiej maści.
  16. 16.Jaga smaruje miotłę resztkami maści i przypomina sobie zaklęcie.
  17. 17.Mirmił wzbija się w powietrze, ale nauka idzie mu niefortunnie.
  18. 18.Wyprawa Mirmiła z Kajkiem i Kokoszem do szkoły latania na Łysej Górze.
  19. 19.Atak zbójcerzy na gród pod nieobecność kasztelana.
  20. 20.Obrona grodu i klęska zbójcerzy.

Bohaterowie

Kajko
Jeden z dwóch tytułowych wojów Mirmiła, najlepszy przyjaciel Kokosza. Jest niski, ale bystry, odważny i rozsądny. W tym albumie to on wpada na pomysł, który pozwala kasztelanowi zacząć naukę latania: przypomina sobie, że ciotka Kokosza jest czarownicą. Gdy Mirmił po pierwszej próbie ląduje nosem w ziemi, pociesza go, że początki zawsze są trudne. Razem z Kokoszem pilnuje grodu i wyrzuca z niego intruzów, a potem towarzyszy kasztelanowi w wyprawie do szkoły latania. Uosabia spryt i lojalność.
Kokosz
Drugi z tytułowych wojów, przyjaciel Kajka. Jest tęgi i rosły, uwielbia jeść, bywa samolubny i nie należy do najodważniejszych. Czarownica Jaga jest jego ciotką – i to dzięki temu pokrewieństwu Mirmił może zacząć naukę latania. U ciotki prosi bez ogródek, by nauczyła kasztelana latać, bo nie da się już z nim wytrzymać. Mimo wad jest wiernym przyjacielem i dzielnym obrońcą grodu. Jego przeciwieństwo z Kajkiem – mały i bystry obok dużego i łakomego – jest źródłem wielu żartów serii.
Mirmił
Kasztelan, władca grodu Mirmiłowa, rudy, z bujnymi wąsami. Jest dobroduszny, ale naiwny i skłonny do przesady: zawsze marzył o lataniu i gdy kupiec rozbudza to marzenie, nie myśli o niczym innym. Po sprzeciwie żony popada w rozpacz, opowiada o własnej mogile i traci apetyt. Jest za to uparty – po nieudanym starcie zapewnia, że go to nie zraża. Nie domyśla się, że kupiec to przebrany Hegemon i że jego marzenie zostało użyte jako przynęta. Jego wyprawa do szkoły latania naraża gród na atak.
Lubawa
Żona Mirmiła, wyższa i silniejsza od męża, który zwykle jej słucha. Ma dobre serce – lituje się nad rzekomo okradzionym kupcem – i twardo stąpa po ziemi: pomysł latania uważa za głupstwo i stanowczo zabrania mężowi wyjazdu, a gdy ten dramatyzuje, ucisza go glinianym dzbanem. Mimo to troszczy się o niego: gdy przyjaciele prowadzą go na lekcję, biegnie za nim z drugim śniadaniem. Jej kłótnie z mężem należą do najzabawniejszych scen serii.
Hegemon i zbójcerze
Hegemon to wódz zbójcerzy – bandy rycerzy-rozbójników, którzy po raz pierwszy pojawiają się właśnie w tym albumie i odtąd raz po raz próbują zdobyć Mirmiłowo. Jest władczy i przebiegły. Przebiera się za wędrownego kupca i opowiada Mirmiłowi o latającym dywanie i szkole latania, bo liczy, że kasztelan opuści gród. Zbójcerze, choć liczni i groźni, za każdym razem zostają pobici. W tym albumie widać, jak przebiegłość Hegemona zderza się z odwagą i sprytem obrońców grodu.
Jaga
Czarownica, ciotka Kokosza i żona Łamignata. Mieszka w chatce zbudowanej na pniu drzewa, umie latać na miotle i przygotowywać czarodziejskie maści. Jest mądra i życzliwa: na początku daje mężowi czarodziejską fujarkę, by dodać mu sił, a potem zgadza się uczyć kasztelana latania, choć sama dawno nie latała. Wie, że miotła bez czarodziejskiej maści i zaklęcia nie wzbije się w powietrze. To dzięki niej Mirmił po raz pierwszy odrywa się od ziemi.
Łamignat
Zbój o wielkiej sile i bardzo dobrym sercu, mąż Jagi i przyjaciel Kajka i Kokosza. W tym albumie, choć bardzo silny, skarży się na brak sił, dlatego żona daje mu czarodziejską fujarkę, która ma mu zapewnić nadludzką siłę. Ma ulubione powiedzonko, którym wtrąca się do rozmowy, i chętnie wspiera żonę przy lekcji latania. Razem z Jagą, Kajkiem i Kokoszem przygląda się, jak Mirmił wzbija się w powietrze. To postać komiczna, ale budząca sympatię.

Czas i miejsce akcji

Akcja toczy się w baśniowej, legendarnej przeszłości Słowian, w czasach grodów, wojów i czarownic, choć bohaterowie mówią współczesnym językiem – kupiec handluje towarem z importu, a czarownice prowadzą wyższą szkołę. Akcja trwa co najmniej kilka dni: między sprzeciwem Lubawy a pierwszą lekcją mija parę dni, a na lekcję przyjaciele idą następnego dnia.

Najważniejsze miejsce to Mirmiłowo – drewniany gród kasztelana Mirmiła z zamkiem, bramą i domami mieszkańców. Inne to las, w którym Łamignat wypróbowuje fujarkę, chatka Jagi zbudowana na pniu drzewa oraz Łysa Góra w kraju Omsów, gdzie według kupca czarownice prowadzą szkołę latania. Z Łysą Górą w Górach Świętokrzyskich wiążą się dawne legendy o sabatach czarownic.

Geneza i kontekst

Janusz Christa (1934–2008) urodził się w Wilnie, a większość życia spędził w Sopocie. Z wykształcenia był ekonomistą, a sławę zdobył jako rysownik i scenarzysta komiksów. Przygody Kajka i Kokosza zaczął publikować w 1972 roku w gdańskiej gazecie „Wieczór Wybrzeża”, potem w młodzieżowym czasopiśmie „Świat Młodych”, gdzie w 1975 roku ukazała się w odcinkach Szkoła latania. Seria stała się jego najpopularniejszym dziełem.

Pierwsze wydanie albumowe Szkoły latania ukazało się w 1981 roku w Krajowej Agencji Wydawniczej – razem z komiksem Wielki turniej, w jednym tomie czytanym z dwóch stron, w którym każda historia miała własną okładkę. Od początku XXI wieku serię wznawia wydawnictwo Egmont, w kolorze. Album przetłumaczono m.in. na angielski (Flying School), ukraiński i gwarę śląską, a w 2021 roku w warszawskim Teatrze Syrena wystawiono na jego podstawie musical. Serię porównuje się do francuskich przygód Asteriksa i Obeliksa, ale jej świat jest słowiański, pełen polskich legend i humoru.

Gatunek i kompozycja

Szkoła latania to komiks, czyli opowieść w obrazkach. Składa się z plansz podzielonych na kadry, a słowa postaci zapisane są w dymkach; myśli bohaterów pokazują chmurki, a krótkie napisy narratora informują na przykład, że minęło kilka dni albo że nadszedł następny dzień. Wiele kadrów zawiera onomatopeje – wyrazy dźwiękonaśladowcze, które oddają odgłos uderzenia czy upadku. Rysunek przesadnie podkreśla cechy postaci, co wzmacnia komizm.

Akcja jest chronologiczna, prowadzona kilkoma wątkami: przygód Łamignata, obrony grodu, podstępu Hegemona i marzenia Mirmiła o lataniu. Humor bierze się z dialogów, gier słownych, scen slapstickowych i z zestawienia legendarnego świata z współczesnymi powiedzonkami. Na egzaminie warto umieć nazwać te cechy komiksu i pokazać je na przykładzie.

Znaczenie tytułu

Tytuł mówi o głównym wątku: o szkole latania czarownic na Łysej Górze, o której opowiada Mirmiłowi przebrany kupiec, i o lekcjach latania, które kasztelan bierze u Jagi. Ma też wydźwięk żartobliwy, bo nauka latania na miotle okazuje się dla Mirmiła pasmem niepowodzeń, a wyprawa do szkoły latania była częścią podstępu Hegemona.

Problematyka i motywy

Przyjaźń i pomoc

Kajko i Kokosz widzą, że kasztelan cierpi, bo nie może spełnić marzenia, i sami szukają sposobu, by mu pomóc – wymyślają lekcje u ciotki Kokosza i towarzyszą mu w drodze. Ich przyjaźń łączy dwa zupełnie różne charaktery: małego, bystrego Kajka i tęgiego, łakomego Kokosza. Ministerialny e-materiał o tym komiksie stawia właśnie pytanie, czy trudno znaleźć przyjaciela, i pokazuje, że prawdziwy przyjaciel zauważa smutek drugiego człowieka i działa.

Marzenia i upór

Mirmił marzy o lataniu tak bardzo, że traci apetyt, gdy żona zabrania mu wyjazdu. Nie zniechęca go nawet upadek nosem w ziemię. Komiks pokazuje marzenie zarazem poważnie i z przymrużeniem oka: upór pomaga kasztelanowi w końcu oderwać się od ziemi, ale ślepa pogoń za marzeniem sprawia, że łatwo go oszukać i że zostawia swój gród bez najlepszych obrońców. Marzyć warto, ale nie za każdą cenę i nie bez zastanowienia.

Podstęp i naiwność

Hegemon wie, że siłą nie zdobędzie grodu, więc sięga po podstęp: przebiera się za kupca, opowiada o latającym dywanie i szkole latania, by wywabić kasztelana z Mirmiłowa. Naiwny Mirmił nie zadaje pytań i daje się złapać na przynętę własnych marzeń. Ten wątek uczy, że warto zastanowić się, komu zależy na tym, byśmy coś zrobili, i co może na tym zyskać.

Obrona domu i wspólnota

Mirmiłowo jest wspólnym domem jego mieszkańców, a Kajko i Kokosz czuwają nad jego bezpieczeństwem: pilnują grodu i wyrzucają z niego nieproszonych gości. Gdy kasztelan wyjeżdża, zbójcerze próbują to wykorzystać. Choć są liczni i groźni, w całej serii przegrywają z odwagą, sprytem i współpracą obrońców. Komiks w zabawny sposób mówi o odpowiedzialności władcy za ludzi, których zostawia, gdy goni za własnymi marzeniami.

Humor i świat słowiańskich legend

Christa stworzył świat podobny do dawnej Słowiańszczyzny z legend: grody, wojów, czarownice latające na miotłach, Łysą Górę. Bawi się nim, łącząc go ze współczesnym językiem i sytuacjami z codziennego życia – kupiec handluje towarem z importu, a kłótnie małżeńskie przypominają sceny z domów czytelników. Komizm postaci, słów i sytuacji sprawia, że komiks czytają z przyjemnością zarówno dzieci, jak i dorośli.

Sprawdź się: Kajko i Kokosz. Szkoła latania

od razu z odpowiedzią
Kilka pytań o treść utworu. Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod każdą zobaczysz krótkie wyjaśnienie. Pytania są nasze, nie CKE.

Zadanie 1. (0–1)

Kim jest Mirmił, dla którego Kajko i Kokosz pracują jako wojowie?

Zadanie 2. (0–1)

Kto w przebraniu wędrownego kupca przychodzi do kasztelana i opowiada o lataniu?

Zadanie 3. (0–1)

Po co Hegemon podsuwa Mirmiłowi pomysł wyjazdu do szkoły latania czarownic?

Zadanie 4. (0–1)

Oceń, czy te zdania o komiksie „Kajko i Kokosz. Szkoła latania” są prawdziwe, czy fałszywe.
Lubawa chętnie zgadza się, żeby jej mąż jechał do szkoły latania.
Zbójcerze zdobywają gród, gdy kasztelan wyjeżdża z wojami.
Kajko jest niski i bystry, a Kokosz tęgi i łakomy.

Zadanie 5. (0–1)

Kto uczy Mirmiła latać na miotle?

Zadanie 6. (0–1)

Kto jest autorem komiksu o Kajku i Kokoszu?

Zadanie 7. (0–1)

Co według Jagi trzeba zrobić z miotłą, zanim kasztelan na niej poleci?

Zadanie 8. (0–1)

Ułóż wydarzenia z komiksu w kolejności, w jakiej dzieją się w utworze.
1Lubawa zabrania mężowi wyjazdu, a Mirmił z żalu traci apetyt.
2Hegemon w przebraniu kupca rozbudza w Mirmile marzenie o lataniu.
3Mirmił wyrusza z wojami do szkoły latania na Łysej Górze.
4Kajko wpada na pomysł, jak nauczyć kasztelana latać.

Odpowiedzi sprawdzone: 0/8

Zacznij od pierwszych zadań z darmowego arkusza (egzamin ósmoklasisty z języka polskiego): bez zegara, każde sprawdzisz od razu, z wyjaśnieniem. Potem możesz rozwiązać cały arkusz.

albo otwórz cały arkusz

Na egzaminie

według dokumentów CKE
Co CKE pytała o ten utwór w latach 2023–2026, pytania jawne z matury ustnej i tematy wypracowań, do których się nadaje — wszystko według dokumentów CKE.

W wypracowaniu

Tematy wypracowań z arkuszy CKE, do których ten utwór się nadaje, i co z niego wziąć. To nie gotowe wypracowania: argumentu i sytuacji z lektury szukaj sam.

  • Egzamin ósmoklasisty 2025, temat 1 · przemówienie

    Napisz przemówienie, w którym przekonasz rówieśników, że przyjaźń między dwiema osobami to rodzaj harmonii, która potrafi połączyć zupełnie różne charaktery. W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego.

    Co wziąć z lektury

    Kajko i Kokosz to dobry przykład przyjaźni, która łączy zupełnie różne charaktery: niski, bystry i odważny Kajko oraz tęgi, łakomy i niezbyt odważny Kokosz uzupełniają się i razem pomagają kasztelanowi. Gdy Mirmił z żalu traci apetyt, to Kajko wpada na pomysł lekcji, a Kokosz prosi o pomoc swoją ciotkę Jagę. W przemówieniu pokaż, że różnice nie przeszkadzają w przyjaźni, a nawet ją wzmacniają. Pilnuj faktów: czarownica Jaga jest ciotką Kokosza, nie Kajka.
  • Egzamin ósmoklasisty 2024, temat 1 · rozprawka

    Napisz rozprawkę, w której rozważysz trafność stwierdzenia, że warto pomagać innym. W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego.

    Co wziąć z lektury

    Komiks dostarcza argumentu, że warto pomagać innym: Kajko i Kokosz widzą smutek kasztelana i z własnej woli szukają sposobu, by spełnił swoje marzenie, a Jaga zgadza się go uczyć, choć sama dawno nie latała. Można też pokazać drugą stronę – pomoc udawana, jak rady przebranego Hegemona, jest w rzeczywistości podstępem. Rozprawka może więc rozważyć, że warto pomagać szczerze i bezinteresownie, a od fałszywych pomocników trzeba się umieć odróżnić.
  • Egzamin ósmoklasisty 2023, temat 2 · opowiadanie

    Napisz opowiadanie o Twoim spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej. Wasza wspólna przygoda przekona Cię, że swój cel osiąga ten, kto wytrwale do niego dąży. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.

    Co wziąć z lektury

    Mirmił to bohater, który wytrwale dąży do celu: nie zrażają go zakaz żony, nieudany start ani upadek nosem w ziemię. Możesz napisać opowiadanie o tym, jak towarzyszysz kasztelanowi, Kajkowi i Kokoszowi w drodze do chatki Jagi albo podczas lekcji latania na miotle, i pokazać, że upór pomaga mu w końcu wzbić się w powietrze. Pilnuj zgodności z lekturą: miotła lata dopiero wtedy, gdy Jaga posmaruje ją czarodziejską maścią i przypomni sobie zaklęcie.
  • Egzamin ósmoklasisty 2026, temat 2 · opowiadanie

    Napisz opowiadanie o spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej. Podczas wspólnej przygody znaleźliście przedmiot o niezwykłych właściwościach, dzięki któremu Wasza przygoda zakończyła się pomyślnie. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.

    Co wziąć z lektury

    W komiksie są dwa przedmioty, które mogą stać się osią opowiadania: fujarka, którą Jaga daje Łamignatowi jako czarodziejską, by dodać mu sił, oraz miotła posmarowana czarodziejską maścią. Możesz opisać wspólną przygodę z Kajkiem lub Kokoszem, w której taki przedmiot pomaga wam na przykład obronić gród przed zbójcerzami. Opowiadanie ma być twórcze, ale nie może przeczyć faktom z lektury – nie przypisuj fujarce ani maści mocy, których w komiksie nie mają.

Na co uważać

błąd kardynalny = 0 pkt
  • Szkoła latania to lektura obowiązkowa klas IV–VI. Przypis CKE w informatorze o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego (s. 6) i w arkuszach z 2025 i 2026 roku dotyczył tylko lat szkolnych 2024/2025 i 2025/2026: zadania części I o tych lekturach odnosiły się wtedy wyłącznie do fragmentu wydrukowanego w arkuszu. Na rok 2026/2027 CKE takiego zastrzeżenia nie wydrukowała (stan na 21 października 2026). Zostaje ogólne zdanie informatora: zadania mogą sprawdzać znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych – dlatego warto znać cały komiks. Błąd rzeczowy o lekturze obowiązkowej daje w zadaniu 0 punktów, a w wypracowaniu przy 1–2 takich błędach dostaniesz za znajomość lektury najwyżej 1 punkt z 2.
  • Wędrowny kupiec nie jest prawdziwym kupcem, tylko przebranym Hegemonem, wodzem zbójcerzy. Latający dywan, o którym opowiada, widać tylko na obrazku w jego dymku – według jego słów zjadły go mole.
  • Czarownica Jaga jest ciotką Kokosza, nie Kajka, a jej mężem jest zbój Łamignat. Pomysł, by poprosić ją o lekcje latania, ma jednak Kajko.
  • Mirmił nie wzbija się w powietrze od razu: pierwsza próba kończy się upadkiem, bo Jaga nie zdążyła posmarować miotły czarodziejską maścią ani przypomnieć sobie zaklęcia.
  • Pisz o komiksie, nie o serialu animowanym ani o innych albumach serii, takich jak Wielki turniej czy Festiwal czarownic. Zdarzenia z adaptacji lub z innych przygód Kajka i Kokosza to w wypracowaniu błąd rzeczowy.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.O czym jest Kajko i Kokosz. Szkoła latania w kilku zdaniach?+

    Odp.:To komiks o kasztelanie Mirmile, który marzy o lataniu. Marzenie rozbudza w nim wędrowny kupiec, w rzeczywistości przebrany Hegemon, wódz zbójcerzy, opowiadając o szkole latania czarownic na Łysej Górze. Lubawa zabrania mężowi wyjazdu, więc Kajko i Kokosz zabierają go na lekcję latania na miotle do ciotki Kokosza, czarownicy Jagi. W końcu kasztelan wyrusza do szkoły latania, a zbójcerze atakują gród pod jego nieobecność – i zostają pokonani.

  2. 2.Kto namówił Mirmiła do nauki latania?+

    Odp.:Hegemon, wódz zbójcerzy, przebrany za wędrownego kupca. Opowiada kasztelanowi o latającym dywanie, który rzekomo zjadły mole, roztacza przed nim wizję podniebnych lotów i radzi mu szkołę latania czarownic na Łysej Górze. Robi to celowo: chce, by kasztelan opuścił gród, który zbójcerze zamierzają zdobyć. Na pomysł lekcji u ciotki Kokosza wpada natomiast Kajko, gdy widzi, że Mirmił z żalu stracił apetyt.

  3. 3.Kim jest Jaga w Szkole latania?+

    Odp.:Jaga to czarownica, ciotka Kokosza i żona zbója Łamignata. Mieszka w chatce zbudowanej na pniu drzewa. Na początku komiksu daje mężowi czarodziejską fujarkę, która ma mu dodać sił. Później zgadza się nauczyć Mirmiła latania na miotle, choć sama dawno nie latała. Wie, że miotłę trzeba posmarować czarodziejską maścią i wypowiedzieć zaklęcie – bez tego kasztelan ląduje nosem w ziemi.

  4. 4.Czy Kajko i Kokosz będzie na egzaminie ósmoklasisty w 2027 roku?+

    Odp.:Tak, Szkoła latania to lektura obowiązkowa klas IV–VI. Przypis CKE ograniczał zadania części I o tych lekturach do fragmentu wydrukowanego w arkuszu tylko w latach szkolnych 2024/2025 i 2025/2026. Na rok 2026/2027 CKE takiego zastrzeżenia nie wydrukowała (stan na 21 października 2026), a informator mówi ogólnie, że zadania mogą sprawdzać znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych. Komiks możesz też wybrać jako lekturę w wypracowaniu.

  5. 5.Jakie są cechy komiksu na przykładzie Szkoły latania?+

    Odp.:Komiks to opowieść w obrazkach: składa się z plansz podzielonych na kadry, a wypowiedzi postaci zapisane są w dymkach. Myśli bohaterów pokazują chmurki – tak czytelnik dowiaduje się, że kupiec to Hegemon, który chce zdobyć gród. Krótkie napisy narratora łączą sceny, na przykład gdy mija kilka dni. Onomatopeje oddają odgłosy, choćby uderzenia dzbanem czy upadku z miotły. Rysunek przesadnie podkreśla wygląd i zachowanie postaci, co wzmacnia humor.

  6. 6.Kiedy powstał komiks Szkoła latania?+

    Odp.:Janusz Christa opublikował Szkołę latania w odcinkach w czasopiśmie „Świat Młodych” w 1975 roku. Pierwsze wydanie albumowe ukazało się w 1981 roku w Krajowej Agencji Wydawniczej, razem z komiksem Wielki turniej w jednym tomie czytanym z dwóch stron. Seria o Kajku i Kokoszu powstała jednak wcześniej – jej pierwsze odcinki ukazały się w 1972 roku w gdańskiej gazecie „Wieczór Wybrzeża”.

Zadanie ostatnie.

Sprawdź się w arkuszu w formacie egzaminu ósmoklasisty: zadania do tekstów i wypracowanie z odwołaniem do lektury, ocenione według kryteriów CKE.