Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Odmiana przez przypadki: pytania przypadków i końcówki

Podstawa programowa, na której opiera się egzamin ósmoklasisty, wymaga rozpoznawania form przypadków i stosowania poprawnych form wyrazów odmiennych. Wystarczy znać siedem pytań i pamiętać, że o przypadku decyduje rola wyrazu w zdaniu, a nie sama końcówka. Na tej stronie masz pytania przypadków, przyimki, które wymagają konkretnego przypadka, najczęstsze pułapki i zadania do samodzielnego sprawdzenia.

Na egzaminie ósmoklasisty: w arkuszach z lat 2023–2026 bez osobnego zadania.

Zasada

to musisz wiedzieć
  • Przypadek to forma wyrazu, która pokazuje jego rolę w zdaniu. Mamy siedem przypadków i do każdego pasuje inne pytanie: mianownik – kto? co?; dopełniacz – kogo? czego?; celownik – komu? czemu?; biernik – kogo? co?; narzędnik – (z) kim? (z) czym?; miejscownik – (o) kim? (o) czym?; wołacz – o! (zwracamy się do kogoś lub czegoś).
  • Przez przypadki odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki i zaimki. Czasownik odmienia się inaczej – przez osoby, liczby i czasy – więc nie ma przypadków. Odmiana przez przypadki i liczby to deklinacja.
  • Pytanie do wyrazu zadajesz od orzeczenia albo od wyrazu, od którego on zależy: Widzę chomika. – widzę kogo? Pytania kto? co? należą do mianownika, a pytania od dopełniacza do miejscownika – do przypadków zależnych. Przyimek zmienia pytanie: do domu – do czego? dopełniacz, z domem – z czym? narzędnik.
  • Przyimek wymaga określonego przypadka. Dopełniacza: bez, dla, do, od, u, obok, koło. Celownika: ku, dzięki, przeciw. Biernika: przez, poprzez. Narzędnika: z (razem), nad, pod, przed, za, między. Miejscownika: o, w, na, po, przy. Kilka przyimków łączy się z dwoma przypadkami: na stół (biernik) – na stole (miejscownik), pod stół (biernik) – pod stołem (narzędnik).
  • Ta sama forma może należeć do różnych przypadków. W rzeczownikach rodzaju żeńskiego celownik i miejscownik często mają tę samą końcówkę: mamie, kuzynce. W rodzaju nijakim i w liczbie mnogiej rzeczowników niemęskoosobowych mianownik i biernik są takie same: okno, kwiaty. Rzeczowniki męskoosobowe mają w bierniku liczby mnogiej formę dopełniacza: widzę braci. Dlatego zawsze sprawdzaj formę w zdaniu, nie na liście.
  • W bierniku liczby pojedynczej rzeczowniki męskie żywotne mają końcówkę taką jak dopełniacz: widzę brata (kogo?), ale rzeczowniki męskie nieżywotne – zwykle taką jak mianownik: widzę stół (co?). Rzeczowniki żeńskie na -a mają w bierniku -ę: widzę mamę.
  • Dopełniacz pojawia się też po przeczeniu: Mam rower. – Nie mam roweru. Zdanie bez przeczenia ma dopełnienie w bierniku, zdanie z przeczeniem – w dopełniaczu. Wołacz oddzielasz przecinkami: Aniu, chodź tutaj! Chodź, Aniu, tutaj!

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Rzeczownik rodzaju męskiego

    • mianownik: Chomik śpi. – kto śpi?
    • dopełniacz: Nie ma chomika. – nie ma kogo?
    • celownik: Przyglądam się chomikowi. – komu się przyglądam?
    • biernik: Karmię chomika. – karmię kogo?
    • narzędnik: Bawię się z chomikiem. – z kim?
    • miejscownik: Mówię o chomiku. – o kim?
    • wołacz: Chomiku, chodź tu!

  2. 2.Rzeczownik rodzaju żeńskiego

    • Lampa stoi na stole. – mianownik lampa; miejscownik na stole.
    • Nie widzę lampy. – dopełniacz po przeczeniu.
    • Kupiłem lampę. – biernik: kupiłem co?
    • Oświetlam pokój lampą. – narzędnik: czym?

  3. 3.Przyimek wskazuje przypadek

    • do szkoły – dopełniacz: do czego?
    • dzięki przyjaciołom – celownik: dzięki komu?
    • przez park – biernik; w parku – miejscownik.
    • nad jeziorem (narzędnik: gdzie?) – nad jezioro (biernik: dokąd?).

  4. 4.Ta sama forma, różne przypadki

    • Dałem kwiaty babci. – celownik: komu?
    • Marzę o babci. – miejscownik: o kim?
    • Kupiłem kwiaty. – biernik; Kwiaty rosną. – mianownik. Formy są takie same.

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Wyraz kolegą w zdaniu Rozmawiałam z kolegą z klasy stoi w

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj zdania: Jutro pojedziemy do lasu. Przyglądam się mapie. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Wyraz lasu stoi w celowniku.
Wyraz mapie stoi w celowniku.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
W zdaniu Nie wzięłam , więc z niepokojem myślę o należy wstawić poprawne formy.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj każdemu zdaniu przypadek, w którym stoi w nim rzeczownik siostra. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Przypadek

  1. Amianownik
  2. Bdopełniacz
  3. Ccelownik
  4. Dnarzędnik
  5. Emiejscownik

Zdanie

1. Rozmawiam z siostrą.
2. Nie widzę siostry.
3. Myślę o siostrze.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Szukanie przypadka na podstawie samej końcówki. Forma mamie bywa celownikiem (dałem mamie) albo miejscownikiem (myślę o mamie). Zadaj pytanie od czasownika lub przyimka i dopiero wtedy nazwij przypadek.
  • Pomijanie przeczenia. W zdaniu Nie mam telefonu rzeczownik stoi w dopełniaczu, a nie w bierniku, mimo że w zdaniu twierdzącym pasowałaby forma telefon.
  • Mylenie biernika z dopełniaczem. Pytania kogo? czego? należą do dopełniacza, a kogo? co? do biernika. Przy rzeczownikach męskich żywotnych formy są takie same, więc o przypadku decyduje pytanie, a nie brzmienie.
  • Używanie mianownika po przyimku. Po przyimku nigdy nie stoi mianownik: nie mówimy do szkoła, tylko do szkoły.

Do zapamiętania

  • Siedem przypadków: kto? co? – kogo? czego? – komu? czemu? – kogo? co? – (z) kim? (z) czym? – (o) kim? (o) czym? – o!
  • Pytanie zadaj od orzeczenia lub od przyimka.
  • Po przyimku nie stoi mianownik.
  • Po przeczeniu często stoi dopełniacz: Nie mam czasu.
  • Forma bywa wspólna dla kilku przypadków – sprawdź ją w zdaniu.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Ile jest przypadków w języku polskim?+
    Odp.:Jest ich siedem: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik i wołacz. Mianownik odpowiada na pytania kto? co?, pięć kolejnych – od dopełniacza do miejscownika – to przypadki zależne, a wołacz służy do zwracania się do kogoś lub czegoś.
  2. 2.Jak zapamiętać kolejność przypadków?+
    Odp.:Zapisz pytania obok siebie i powtarzaj je w stałej kolejności: kto? co? – kogo? czego? – komu? czemu? – kogo? co? – z kim? z czym? – o kim? o czym? – o! Możesz przyporządkować każdemu przypadkowi jedno zdanie z własnego życia, np. o swojej klasie.
  3. 3.Czym różni się biernik od dopełniacza?+
    Odp.:Oba odpowiadają na pytanie kogo?, ale biernik pyta też co?, a dopełniacz czego? Sprawdź, czy zdanie jest przeczące: po przeczeniu zwykle stoi dopełniacz. Pomaga też zamiana na rzeczownik żeński: widzę mamę (biernik), nie widzę mamy (dopełniacz).
  4. 4.Czy każdy rzeczownik w zdaniu stoi w innym przypadku?+
    Odp.:Nie. W zdaniu Mama i tata kupili dzieciom książki wyrazy mama i tata stoją w mianowniku, dzieciom w celowniku, a książki w bierniku. Dwa rzeczowniki mogą mieć ten sam przypadek, jeśli pełnią w zdaniu podobną rolę, np. są podmiotami albo dopełnieniami.
  5. 5.Skąd wiadomo, że wyraz stoi w wołaczu?+
    Odp.:Wołacz to zwrot do osoby lub rzeczy, którą wołasz albo do której mówisz: Marku, chodź! Panie dyrektorze, mam pytanie. W rzeczownikach żeńskich na -a ma końcówkę -o lub -u (Anno, Olu, mamo), a w męskich zwykle odrębną formę (chomiku, bracie). Nie odpowiada na żadne pytanie.
  6. 6.Czy przymiotniki i zaimki też mają przypadki?+
    Odp.:Tak. Przymiotnik, liczebnik i zaimek zgadzają się z rzeczownikiem w przypadku, liczbie i rodzaju: nowy dom (mianownik), nowego domu (dopełniacz), nowym domem (narzędnik). Więcej o tym znajdziesz na stronach o przymiotniku, liczebniku i zaimku.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.