Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Rzeczownik: rodzaj, liczba i odmiana rzeczowników

Rzeczownik to część mowy, bez której nie zbudujesz zdania. Podstawa programowa, na której opiera się egzamin ósmoklasisty, wymaga rozpoznawania jego form i używania poprawnych form imion, nazwisk, nazw miejscowości i nazw mieszkańców. Tu masz rodzaje i liczby rzeczownika, jego podział na grupy, zasady odmiany imion i nazw miast oraz zadania, po których sprawdzisz, czy odróżniasz rzeczownik własny od pospolitego i znasz poprawne formy.

Na egzaminie ósmoklasisty: w arkuszach z lat 2023–2026 bez osobnego zadania.

Zasada

to musisz wiedzieć
  • Rzeczownik nazywa osoby, zwierzęta, rzeczy, zjawiska i pojęcia. Odpowiada na pytania kto? co?, zmienia formę w przypadkach i liczbach i ma stały rodzaj gramatyczny.
  • Rodzaj rzeczownika w liczbie pojedynczej jest męski, żeński albo nijaki: ten stół, ta lampa, to okno. W liczbie mnogiej rozróżniamy rodzaj męskoosobowy (uczniowie przyszli) i niemęskoosobowy (psy przyszły, książki leżały, okna były otwarte).
  • Liczba to pojedyncza albo mnoga. Niektóre rzeczowniki mają tylko liczbę mnogą (drzwi, spodnie, wakacje), a inne tylko pojedynczą (mleko, złoto, sprawiedliwość).
  • Rzeczowniki pospolite nazywają wszystkie przedmioty tego samego rodzaju i piszemy je małą literą. Rzeczowniki własne nazywają jedną osobę, miejsce lub rzecz i piszemy je wielką literą: Kasia, Wisła, Gdańsk. Pospolite dzielimy na konkretne (stół, mama), abstrakcyjne (przyjaźń, odwaga) i zbiorowe (las, drużyna, stado).
  • Nazwy mieszkańców tworzymy od nazw miejscowości. Od 1 stycznia 2026 r. piszemy je wielką literą: Krakowianin, Warszawianka, Łodzianin. Do końca 2025 r. pisano je małą literą. Imiona i nazwiska odmieniamy według wzoru rzeczownika: Anna – Anny – Annie, Kowalski – Kowalskiego. Nazwisko żeńskie zakończone na spółgłoskę się nie odmienia: z Marią Nowak.
  • Nazwy miejscowości odmieniają się przez przypadki: Kraków – do Krakowa – w Krakowie, Łódź – do Łodzi – w Łodzi, Katowice – w Katowicach. Nazwy, które mają tylko liczbę mnogą (Katowice, Kielce, Tychy), mają w miejscowniku zwykle końcówkę -ach: w Katowicach, w Tychach.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

W zasadach pisowni

tekst oficjalny
Jak to zapisała Rada Języka Polskiego w zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2026 r. – słowo w słowo.
8.1.2. Użycie wielkiej litery ze względów znaczeniowychs. 43
Nazwy osób utworzone od nazw geograficznych i nazw jednostek administracyjnych (państw, regionów, krain, obszarów geograficznych, prowincji itp., miast, ich dzielnic, osiedli i wsi)

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Zasady pisowni i interpunkcji polskiej (wersja jednolita, listopad 2025), obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Rodzaj i liczba

    • ten dom, ta woda, to dziecko – rodzaj męski, żeński, nijaki.
    • ci chłopcy (męskoosobowy) – te psy, te kobiety, te dzieci (niemęskoosobowy).
    • spodnie, wakacje, szachy – tylko liczba mnoga; złoto, mleko, pomoc – tylko pojedyncza.

  2. 2.Podział rzeczowników

    • pospolite konkretne: pies, szkoła, plecak.
    • pospolite abstrakcyjne: szczęście, odwaga, wolność.
    • zbiorowe: las, klasa, drużyna; własne: Ania, Bałtyk, Tatry.

  3. 3.Nazwy mieszkańców

    • Kraków – Krakowianin; Warszawa – Warszawianin; Łódź – Łodzianin.
    • Wrocław – Wrocławianin; w zdaniu: Mieszka tu wielu Wrocławian.

  4. 4.Imiona i nazwy miejscowości w zdaniu

    • Rozmawiałem z Anną. – narzędnik imienia; Dałem książkę Annie. – celownik.
    • Jedziemy do Warszawy. – dopełniacz; Mieszkamy w Warszawie. – miejscownik.
    • Spotkałem Annę Nowak. – nazwisko żeńskie zostaje bez zmian.

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Poprawna forma nazwy miasta w zdaniu Odwiedziliśmy kuzynów mieszkających w … to

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj wyrazy: nożyczki, smutek, muzeum. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Rzeczownik nożyczki ma liczbę pojedynczą i mnogą.
Rzeczownik smutek jest rzeczownikiem abstrakcyjnym.
Rzeczownik muzeum jest rodzaju męskiego.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Wyraz Gdańsk jest rzeczownikiem , a mieszkańca tego miasta nazywamy .

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj rzeczownikom opis, który do nich pasuje. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Opis

  1. Arzeczownik własny
  2. Brzeczownik abstrakcyjny
  3. Crzeczownik zbiorowy
  4. Drzeczownik tylko w liczbie mnogiej
  5. Erzeczownik rodzaju nijakiego

Rzeczownik

1. ciekawość
2. okulary
3. młodzież

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Pisanie nazw mieszkańców miast małą literą. Do końca 2025 r. pisano je małą, ale od 1 stycznia 2026 r. mówimy Krakowianin, Łodzianka, tak jak nazwa miasta, od której pochodzą.
  • Mylenie rzeczownika abstrakcyjnego z konkretnym. Jeśli możesz coś zobaczyć lub dotknąć (stół, mama), jest to rzeczownik konkretny, a jeśli nazywa uczucie, cechę lub pojęcie (odwaga, wolność), abstrakcyjny.
  • Odmienianie nazwiska żeńskiego zakończonego na spółgłoskę. Mówimy z Anną Nowak, a nie z Anną Nowakiem.
  • Tworzenie liczby pojedynczej od rzeczowników typu drzwi, spodnie, wakacje. Nie istnieją formy drzwia ani spodń.

Do zapamiętania

  • Rzeczownik: kto? co?, ma rodzaj, liczbę i przypadek.
  • Własny – wielka litera, pospolity – mała litera.
  • Pospolite: konkretne, abstrakcyjne, zbiorowe.
  • Nazwa mieszkańca miasta od 2026 r. pisana wielką literą: Krakowianin.
  • Nazwy miast odmieniamy: w Warszawie, do Łodzi.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Jak rozpoznać rodzaj rzeczownika?+
    Odp.:Dopasuj do niego wyraz ten, ta albo to: ten stół, ta książka, to okno. Rodzaj nijaki mają też małe zwierzęta i dzieci: to dziecko, to cielę. W liczbie mnogiej sprawdź, czy mówisz o osobach płci męskiej (ci uczniowie), czy o całej reszcie (te psy, te dziewczyny).
  2. 2.Czym różni się rzeczownik własny od pospolitego?+
    Odp.:Rzeczownik własny nazywa jedną konkretną osobę, miejsce lub rzecz, np. Kasia, Mazury, Wisła, i zawsze piszemy go wielką literą. Rzeczownik pospolity nazywa grupę podobnych istot lub rzeczy, np. dziewczyna, jezioro, rzeka, i piszemy go małą literą.
  3. 3.Jak odmieniać nazwy miast?+
    Odp.:Użyj pytań przypadków: do czego? w czym? Nazwy miast odmieniamy jak zwykłe rzeczowniki: Kraków – do Krakowa – w Krakowie, Gdynia – do Gdyni – w Gdyni. Nazwy w liczbie mnogiej mają w miejscowniku końcówkę -ach: w Katowicach, w Kielcach.
  4. 4.Jak piszemy nazwy mieszkańców miast?+
    Odp.:Od 1 stycznia 2026 r. nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi piszemy wielką literą: Krakowianin, Warszawianka, Łodzianie. Do końca 2025 r. pisano je małą literą. Nazwy narodowości, np. Polak, miały wielką literę już wcześniej.
  5. 5.Co to jest rzeczownik zbiorowy?+
    Odp.:Rzeczownik zbiorowy ma formę liczby pojedynczej, ale nazywa grupę osób, zwierząt lub rzeczy tego samego rodzaju. Takimi rzeczownikami są drużyna, stado, las, klasa. Odmieniamy je jak rzeczowniki w liczbie pojedynczej: Drużyna wyszła na boisko, nie ma drużyny.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.