Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Zdanie złożone współrzędnie: rodzaje, spójniki i przecinki

Na egzaminie ósmoklasisty zdanie złożone współrzędnie pojawia się w dwóch rolach: musisz je rozpoznać i musisz poprawnie postawić w nim przecinki, a także zbudować własne z trzech krótkich zdań. Tu masz cztery rodzaje takich zdań ze spójnikami, zasady przecinka przed „i”, „ale”, „więc” i „a”, wypowiedzenie wielokrotnie złożone, zadanie z arkusza oraz zadania do samodzielnego sprawdzenia.

Na egzaminie ósmoklasisty: w 3 z 4 sesji – 2024 (zadanie 9, wiersz 1), 2025 (zadanie 16), 2026 (zadanie 8.2).

Zasada

to musisz wiedzieć
  • Zdanie złożone współrzędnie ma co najmniej dwa zdania składowe, z których żadne nie jest częścią drugiego: każde mogłoby stać samo. Zdania łączy spójnik albo przecinek. Test: nie da się zadać pytania od wyrazu w jednym zdaniu do drugiego zdania.
  • Rodzaje zależą od spójnika. Łączne (i, oraz, a także) dodają jedną myśl do drugiej. Rozłączne (lub, albo, bądź, czy) podają możliwości do wyboru. Przeciwstawne (ale, lecz, a, jednak, natomiast, zaś) zestawiają myśli różne albo przeciwne. Wynikowe (więc, dlatego, toteż, zatem) wprowadzają skutek tego, co powiedziano wcześniej.
  • Zdania składowe mogą też stać obok siebie bez spójnika, rozdzielone przecinkami (zdanie złożone współrzędnie bezspójnikowe): Zerwał się wiatr, chmury zasłoniły słońce, zaczął padać deszcz.
  • Przed spójnikami przeciwstawnymi (a, ale, lecz, jednak, natomiast, tylko, zaś) stawiamy przecinek – zarówno między zdaniami (Był miły, ale stanowczy.), jak i między częściami zdania pojedynczego (mały, ale silny). Wyjątki dla „a”: nie stawiamy przecinka, gdy „a” znaczy „i” (cicha a łagodna), stoi między dwiema rzeczami porównywanymi (Kraszewski a romantyzm) albo towarzyszy wyrazowi „między” (między łąką a lasem).
  • Przed pojedynczym „i”, „oraz”, „lub”, „albo”, „bądź”, „ani” przecinka nie stawiamy, ani w zdaniu pojedynczym, ani między zdaniami współrzędnymi. Przecinek stawiamy przed powtórzonym spójnikiem (i horrory, i thrillery) oraz wtedy, gdy przed „i” kończy się wtrącenie lub zdanie podrzędne.
  • Przed spójnikami wynikowymi (więc, dlatego, toteż, zatem) stawiamy przecinek. Zdanie wielokrotnie złożone składa się z trzech lub więcej zdań składowych, połączonych współrzędnie, podrzędnie albo i tak, i tak.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

W zasadach pisowni

tekst oficjalny
Jak to zapisała Rada Języka Polskiego w zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2026 r. – słowo w słowo.
12.1.1. Przecinek jako znak rozdzielający zdania i części zdanias. 63
Zdania składowe w zdaniu złożonym współrzędnie spójnikowym, jeśli są połączone spójnikami: a) przeciwstawnymi (a, ale, aliści, inaczej, jednak, jednakże, jedynie, lecz, natomiast, przecież, raczej, tylko, tylko że, tymczasem, wszakże, zaś, za to)
12.2. Pomijanie przecinkas. 67
Nie oddziela się ani nie poprzedza przecinkiem: […] Zdań złożonych współrzędnie połączonych spójnikiem: a) łącznym (i, oraz, tudzież, i zarazem)
12.1.3. Inne użycia przecinkas. 66
Powtórzony spójnik lub partykułę, jeśli spójnik łączny, rozłączny, wyłączający (także partykuła czy) został powtórzony na początku dwóch zdań współrzędnych

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Zasady pisowni i interpunkcji polskiej (wersja jednolita, listopad 2025), obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Cztery rodzaje

    • Zerwał się wiatr i chmury zasłoniły słońce. – łączne; przed pojedynczym i nie ma przecinka.
    • Pójdziemy na basen albo zostaniemy w domu. – rozłączne; przed pojedynczym albo nie ma przecinka.
    • Kasia lubi biegać, ale jej brat woli pływać. – przeciwstawne; przed ale stoi przecinek.
    • Zepsuł się autobus, więc poszliśmy pieszo. – wynikowe; przed więc stoi przecinek.

  2. 2.Inne spójniki, ta sama zasada

    • Nie uczył się, lecz zdał egzamin. – przeciwstawne.
    • Padało, dlatego odwołano mecz. – wynikowe.
    • Albo odrobisz zadanie, albo nie dostaniesz zgody. – spójnik powtórzony, więc przed drugim stoi przecinek.

  3. 3.Bez spójnika

    • Zerwał się wiatr, chmury zasłoniły słońce, zaczął padać deszcz. – trzy zdania składowe rozdzielone przecinkami.

  4. 4.Współrzędne czy podrzędne?

    • Ewa lubi kawę, a Piotr woli herbatę. – nie zapytasz od jednego zdania do drugiego: współrzędne.
    • Ewa lubi to, co ugotował Piotr. – lubi co? to, co ugotował Piotr: podrzędne.

  5. 5.Wypowiedzenie wielokrotnie złożone

    • Zepsuł się autobus, więc poszliśmy pieszo i dotarliśmy na czas. – trzy orzeczenia, wszystkie współrzędne: przecinek przed więc, brak przed i.
    • Zepsuł się autobus, więc poszliśmy pieszo, żeby zdążyć na lekcje. – trzy orzeczenia; dwa pierwsze współrzędne, trzecie podrzędne.

Zadanie z egzaminu

źródło: CKE
Prawdziwe zadanie z arkusza CKE, słowo w słowo. Rozwiąż je, zanim zajrzysz do wyjaśnienia.
Zadanie z arkusza CKEegzamin ósmoklasisty

Egzamin ósmoklasisty 2026, zadanie 8.2

Zadanie 8.2. (0–2 pkt)

Przekształć trzy poniższe zdania pojedyncze w zdanie wielokrotnie złożone, zachowując sens wypowiedzi. Wykorzystaj dwa spójniki wybrane spośród podanych w ramce. Uwaga. W zadaniu będzie oceniana poprawność interpunkcyjna. czy · i · którzy · lub · ponieważ · więc 1. Wynalazcy udało się stworzyć elektroprzyjaciół. 2. Elektroprzyjaciele byli niewielkich rozmiarów. 3. Elektroprzyjaciele mieścili się nawet w kieszeni.

Źródło: CKE, egzamin ósmoklasisty 2026, arkusz OPOP-⁠100-⁠2605, zadanie 8.2 · Arkusz na stronie CKE · Rozwiąż cały arkusz za darmo

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Zdanie Dyrektor zawołał uczniów, więc wszyscy ustawili się w rzędzie jest zdaniem

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj stwierdzenia dotyczące przecinków w podanych zdaniach. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
W wypowiedzeniu Zamknąłem okno i położyłem się spać przed spójnikiem i należy postawić przecinek.
W wypowiedzeniu Lubię jabłka ale nie lubię gruszek przed spójnikiem ale należy postawić przecinek.
W wypowiedzeniu Zadzwonię do ciebie wieczorem lub napiszę rano przed spójnikiem lub należy postawić przecinek.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Zdanie Mój brat lubi zimę natomiast ja wolę lato jest zdaniem złożonym współrzędnie , a przed spójnikiem natomiast .

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj zdaniom ich rodzaj. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Rodzaj

  1. Azdanie złożone współrzędnie łączne
  2. Bzdanie złożone współrzędnie rozłączne
  3. Czdanie złożone współrzędnie przeciwstawne
  4. Dzdanie złożone współrzędnie wynikowe
  5. Ezdanie złożone podrzędnie

Zdanie

1. Tata zmywał naczynia i mama czytała gazetę.
2. Albo zostaniesz w domu, albo pójdziesz ze mną.
3. Zgubiłem klucze, toteż czekałem pod drzwiami.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Przecinek przed każdym „i”. W zdaniu Zamknął okno i wyszedł przed pojedynczym i przecinka nie ma, bo to spójnik łączny. Przecinek pojawia się dopiero przy powtórzonym spójniku (i śpiewał, i tańczył).
  • Brak przecinka przed „ale”, „lecz” i „więc”. Gdy te spójniki łączą zdania, przecinek je poprzedza: Padał deszcz, ale poszliśmy. Zapamiętaj: przeciwstawne i wynikowe wymagają przecinka, łączne i rozłączne (pojedyncze) go nie wymagają.
  • Uznawanie za zdanie złożone zdania z jednym orzeczeniem. W zdaniu Lubię jabłka i gruszki spójnik i łączy dwa dopełnienia, a orzeczenie jest jedno (lubię), więc to zdanie pojedyncze i przecinka nie ma.
  • W zadaniu na przekształcenie zdań – sklejanie zdań samymi przecinkami. Zdania w zdaniu wielokrotnie złożonym muszą być połączone spójnikami, o które prosi polecenie, a sam przecinek spójnika nie zastępuje.

Do zapamiętania

  • Cztery rodzaje: łączne, rozłączne, przeciwstawne, wynikowe.
  • Przecinek stawiasz przed spójnikami przeciwstawnymi i wynikowymi.
  • Przed pojedynczym „i”, „lub”, „albo” przecinka nie ma.
  • Przed powtórzonym spójnikiem przecinek jest.
  • Wypowiedzenie wielokrotnie złożone: trzy orzeczenia lub więcej.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Czym różni się zdanie złożone współrzędnie od podrzędnego?+
    Odp.:W zdaniu współrzędnym zdania składowe są równorzędne i każde może stać samo. W zdaniu podrzędnym jedno zdanie jest częścią drugiego, więc możesz zadać pytanie od wyrazu w zdaniu nadrzędnym do zdania podrzędnego. W zdaniu Wiem, że przyjdzie pytasz: wiem co? Odpowiedź daje zdanie podrzędne.
  2. 2.Czy przed „a” zawsze stawiamy przecinek?+
    Odp.:Nie. Przed „a” przeciwstawnym przecinek stoi (Lubię czytać, a on woli grać). Nie stawiamy go, gdy „a” znaczy „i” (cicha a łagodna), gdy stoi między dwiema rzeczami porównywanymi (Kraszewski a romantyzm) albo przy wyrazie „między” (między łąką a lasem).
  3. 3.Czy zdania współrzędne mogą mieć ten sam podmiot?+
    Odp.:Tak. W zdaniu Zamknął okno i wyszedł oba orzeczenia mają jeden podmiot domyślny, a mimo to zdanie jest złożone, bo ma dwa orzeczenia. To odróżnia je od zdania pojedynczego z dwoma dopełnieniami: Lubię jabłka i gruszki.
  4. 4.Czy przed „więc” zawsze jest przecinek?+
    Odp.:Gdy „więc” łączy dwa zdania, tak: Padało, więc zostałem. Gdy stoi w środku jednego zdania jako wzmocnienie (Chodź więc z nami), przecinek nie stoi, bo nie łączy ono zdań.
  5. 5.Co to jest zdanie wielokrotnie złożone?+
    Odp.:To wypowiedzenie z co najmniej trzema zdaniami składowymi, które mogą być połączone współrzędnie, podrzędnie albo oboma sposobami. Żeby je rozpoznać, policz orzeczenia: trzy lub więcej oznacza wypowiedzenie wielokrotnie złożone.
  6. 6.Jak rozpoznać rodzaj zdania po spójniku?+
    Odp.:Wystarczy wiedzieć, co spójnik robi: i dodaje, albo daje wybór, ale zestawia sprzeczne myśli, więc wprowadza skutek. Jeśli spójnik się powtarza (i … i, albo … albo), zdanie ma ten sam rodzaj, ale przed drugim spójnikiem stoi przecinek.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.