Kleksa

Egzamin ósmoklasisty 2027 · język polski

Zdanie złożone podrzędnie: rodzaje zdań podrzędnych i przecinki

Na egzaminie ósmoklasisty zadania o zdaniu złożonym podrzędnie wymagają trzech umiejętności: policzyć orzeczenia, nazwać zdanie podrzędne i postawić poprawnie przecinki. Tu masz pięć rodzajów zdań podrzędnych z pytaniami, różnicę między spójnikiem a zaimkiem względnym, przecinki wokół zdania podrzędnego i w zdaniu wielokrotnie złożonym, prawdziwe zadanie z arkusza oraz zadania do samodzielnego sprawdzenia.

Na egzaminie ósmoklasisty: w 2 z 4 sesji – 2025 (zadania 10 i 16), 2026 (zadania 7 i 8.2). Na maturze (poziom podstawowy): w 1 z 4 sesji – 2024 (zadanie 5, wiersz 2).

Zasada

to musisz wiedzieć
  • W zdaniu złożonym podrzędnie jedno zdanie, podrzędne, pełni rolę części drugiego, nadrzędnego. Od zdania nadrzędnego możesz zadać pytanie do zdania podrzędnego: Wiem, że przyjdzie. – wiem co? że przyjdzie. Zdanie podrzędne nie może stać samo.
  • Zdanie podrzędne bierze nazwę od części zdania, którą zastępuje. Podmiotowe odpowiada na pytanie kto? co? (Cieszy mnie, że wygraliście.). Orzecznikowe – na pytania jaki? kim? czym? przy orzeczeniu imiennym (Wynik był taki, jakiego się spodziewaliśmy.). Przydawkowe – na pytania jaki? który? czyj? (Dziewczynka, która mieszka obok, gra na skrzypcach.). Dopełnieniowe – na pytania przypadków zależnych (Nikt nie wiedział, kto zostawił plecak.). Okolicznikowe – na pytania o miejsce, czas, sposób, przyczynę, cel, warunek lub przyzwolenie.
  • Zdania okolicznikowe wprowadzają różne wyrazy: miejsca (gdzie, skąd, dokąd), czasu (gdy, kiedy, zanim, dopóki), sposobu (jak, jakby), przyczyny (ponieważ, dlatego że), celu (żeby, aby, by), warunku (jeśli, jeżeli, gdyby), przyzwolenia (chociaż, choć, mimo że).
  • Spójnik (np. że, aby, bo, ponieważ, i, ale) tylko łączy zdania lub wyrazy i nie jest częścią zdania. Zaimek względny (który, jaki, kto, co, czyj) także wprowadza zdanie podrzędne, ale jest w nim częścią zdania: w książka, którą czytam wyraz którą jest dopełnieniem. Podobnie gdzie i dokąd w zdaniu podrzędnym to zaimki (przysłowne), które pełnią funkcję okolicznika. Kiedy może być jednym i drugim: w pytaniu zależnym (Nie pamiętam, kiedy dzwonił.) to zaimek, a w zdaniu okolicznikowym czasu (Zadzwoń, kiedy skończysz.) słowniki podają je jako spójnik, tak jak gdy.
  • Zdania podrzędne i nadrzędne rozdzielasz przecinkiem w każdej kolejności. Gdy zdanie podrzędne stoi w środku nadrzędnego, wydzielasz je dwoma przecinkami (Chłopak, który przechodzi przez ulicę, to mój kuzyn.). Przed zaimkiem z przyimkiem przecinek stoi przed przyimkiem (kolega, z którym pojechałem). Przecinka nie stawiasz między dwoma sąsiadującymi spójnikami albo spójnikiem i zaimkiem (Wiem, że gdy zaświeci słońce, wyjdziemy.).
  • Zdanie wielokrotnie złożone może mieć kilka stopni podrzędności: zdanie podrzędne drugiego stopnia zależy od podrzędnego pierwszego, a nie od nadrzędnego. Rozbierz je tak: 1) policz orzeczenia; 2) znajdź zdanie główne, które nie zależy od żadnego innego; 3) do każdego pozostałego zadaj pytanie od wyrazu, który uzupełnia; 4) nazwij je i sprawdź przecinki.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego trwa 150 minut, a za cały arkusz można zdobyć 45 punktów. Zadania z gramatyki, słownictwa, ortografii i interpunkcji są w części I arkusza, obok zadań do tekstów, a w wypracowaniu oceniana jest też poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

W zasadach pisowni

tekst oficjalny
Jak to zapisała Rada Języka Polskiego w zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2026 r. – słowo w słowo.
12.1.1. Przecinek jako znak rozdzielający zdania i części zdanias. 62
Zdanie podrzędne (określające) od zdania nadrzędnego (bez względu na szyk zdań składowych) […] Jeżeli w zdanie nadrzędne jest wplecione zdanie podrzędne, musi ono być wydzielone przecinkami z obu stron
12.2. Pomijanie przecinkas. 67
Nie oddziela się ani nie poprzedza przecinkiem: […] Dwóch sąsiadujących spójników, spójnika i zaimka względnego, zaimka względnego i spójnika (a choć, a gdy, a jeśli, a kiedy […] że aby, że gdy, że jeśli)

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Zasady pisowni i interpunkcji polskiej (wersja jednolita, listopad 2025), obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Przykłady

Zasada na wyrazach i zdaniach: przeczytaj każdy wiersz i powiedz sobie, dlaczego jest właśnie tak.

  1. 1.Podmiotowe, orzecznikowe, przydawkowe i dopełnieniowe

    • Cieszy mnie, że wygraliście. – co mnie cieszy? że wygraliście: zdanie podrzędne podmiotowe.
    • Wynik był taki, jakiego się spodziewaliśmy. – jaki był wynik? jakiego się spodziewaliśmy: orzecznikowe.
    • Dziewczynka, która mieszka obok, uczy się gry na skrzypcach. – jaka dziewczynka? która mieszka obok: przydawkowe.
    • Nikt nie wiedział, kto zostawił plecak. – nikt nie wiedział czego? kto zostawił plecak: dopełnieniowe.

  2. 2.Zdania okolicznikowe

    • Rower stoi tam, gdzie go zostawiłem. – gdzie? okolicznikowe miejsca.
    • Gdy skończy się deszcz, wyjdziemy z domu. – kiedy? okolicznikowe czasu.
    • Mówił tak, jakby się czegoś bał. – jak? okolicznikowe sposobu.
    • Nie poszedłem na trening, ponieważ bolała mnie noga. – dlaczego? okolicznikowe przyczyny.
    • Wstała wcześnie, aby zdążyć na pierwszy pociąg. – po co? okolicznikowe celu.
    • Jeśli będzie ładna pogoda, pojedziemy nad rzekę. – pod jakim warunkiem pojedziemy? To okolicznikowe zdanie warunku.
    • Wyszliśmy na spacer, chociaż padał deszcz. – wbrew czemu? okolicznikowe przyzwolenia.

  3. 3.Spójnik czy zaimek względny

    • Powiedział, że wróci. – że łączy zdania i nie jest częścią zdania podrzędnego: spójnik.
    • Lubię miejsca, w których jest cicho. – w których jest okolicznikiem miejsca w zdaniu podrzędnym: zaimek względny.

  4. 4.Gdzie stoi zdanie podrzędne

    • Gdy wzeszło słońce, turyści ruszyli w drogę. – podrzędne na początku: jeden przecinek.
    • Turyści ruszyli w drogę, gdy wzeszło słońce. – podrzędne na końcu: jeden przecinek.
    • Turyści, którzy nocowali w schronisku, ruszyli w drogę. – podrzędne w środku: dwa przecinki.

  5. 5.Wypowiedzenie wielokrotnie złożone

    • Wiem, że gdy skończę lekcje, pomogę ci w ogrodzie.
    • Trzy orzeczenia: wiem, skończę, pomogę. Zdanie główne: Wiem. Podrzędne pierwszego stopnia: że pomogę ci w ogrodzie (wiem co? – dopełnieniowe). Podrzędne drugiego stopnia: gdy skończę lekcje (kiedy pomogę? – okolicznikowe czasu). Między że i gdy przecinka nie ma.

Zadanie z egzaminu

źródło: CKE
Prawdziwe zadanie z arkusza CKE, słowo w słowo. Rozwiąż je, zanim zajrzysz do wyjaśnienia.
Zadanie z arkusza CKEegzamin ósmoklasisty

Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 16

Anna Vivarelli, Czyim jesteś przyjacielem?

Przyjaźń fascynuje filozofów od najdawniejszych czasów. Może uznasz, że to dziwne, bo przecież nie ma nic prostszego niż przyjaźń: ja jestem twoją przyjaciółką, ty jesteś moim przyjacielem. Zapraszam cię do grona znajomych jednym kliknięciem, a ty jednym kliknięciem akceptujesz zaproszenie.Dlaczego zatem tak wielu filozofów poświęciło tyle czasu i trudu, aby zdefiniować pojęcie przyjaźni? Może dlatego, że bycie czyimś przyjacielem wcale nie jest takie proste, jak się na ogół wydaje. Starożytny myśliciel Empedokles był przekonany, że przyjaźń jest siłą kosmiczną, rodzajem bóstwa, które utrzymuje w harmonii cały wszechświat i wszystkie jego żywioły: ziemię, powietrze, wodę, ogień. Dziś zapewne uznamy tę wizję za nieco przesadną. Trudno się jednak nie zgodzić, że przyjaźń między dwiema osobami to rodzaj harmonii, która potrafi połączyć zupełnie różne charaktery.Filozofem, który bliżej przyjrzał się przyjaźni, był Arystoteles – jeden z najznakomitszych umysłów wszech czasów. Twierdził on, że przyjaźń jest potrzebna każdemu człowiekowi i dlatego nikt nie chciałby żyć bez przyjaciół, nawet gdyby posiadł wszystkie inne dobra. Według tego wybitnego filozofa przyjaźń jest ważna w każdym momencie życia, ale najbardziej potrzebujemy jej w młodości – by nie popełniać błędów i stawać się lepszymi ludźmi. „Kiedy dwóch idzie razem, każdy z nich lepiej działa i myśli” – tak mówił o przyjaciołach.Arystoteles wyróżnił trzy rodzaje przyjaźni. Pierwszy to ten, który opiera się na użyteczności. Dwie osoby zostają przyjaciółmi, ponieważ czerpią z tej relacji wspólną korzyść. Jest to jednak przyjaźń już u swych podstaw wadliwa. Szybko się kończy, ponieważ nie wynika z prawdziwego uczucia. Istnieją tysiące przykładów takiej udawanej przyjaźni: czasem zaczynamy się z kimś kolegować, bo jest lubiany w klasie, a my sądzimy, że dzięki niemu też zdobędziemy popularność. Albo dlatego, że jest dobry z jakichś przedmiotów, a my mamy nadzieję, że pomoże nam na sprawdzianie. Zazwyczaj nie zdarza się ani jedno, ani drugie...Drugi rodzaj przyjaźni jest z pewnością bardziej wartościowy: to ten, który opiera się na przyjemności przebywania w czyimś towarzystwie. Zostajemy przyjaciółmi, ponieważ lubimy spędzać razem czas, bo kiedy jesteśmy razem, śmiejemy się i nigdy się nie nudzimy. Ale... jest jedno „ale”. Przyjaźń, która opiera się wyłącznie na przyjemności przebywania razem, zawsze w końcu wygasa. Dorastamy, zainteresowania się zmieniają i nagle przepada wszystko, co nas łączyło. Przestajemy się widywać i kiedy znów po jakimś czasie wpadamy na siebie, zazwyczaj mamy już nowych przyjaciół.Jest wreszcie trzeci rodzaj przyjaźni: przyjaźń doskonała, taka, którą można przeżyć jedynie z nielicznymi osobami. Dzieje się tak wtedy, kiedy żywimy względem drugiej osoby bezinteresowne uczucia. To przyjaźń, która nie zna ani zazdrości, ani zawiści. Pozwala nam cieszyć się sukcesami przyjaciela, sprawia, że potrafimy dzielić z nim także ból. Zapuszcza w nas głęboko korzenie i nie przemija. Daje odwagę, aby upomnieć przyjaciela, kiedy popełnia błąd, i pozwala przyjąć krytykę, gdy sami zbłądzimy.To bardzo rzadko spotykane uczucie i Arystoteles dobrze o tym wiedział.

Zadanie 16. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Wypowiedzenie Kiedy dwóch idzie razem, każdy z nich lepiej działa i myśli jest zdaniem

Źródło: CKE, egzamin ósmoklasisty 2025, arkusz OPOP-⁠100-⁠2505, zadanie 16 · Arkusz na stronie CKE

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
zadanie Kleksy

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. W wypowiedzeniu Trener zapytał, dokąd wyruszymy jutro zdanie podrzędne jest zdaniem

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 2. (0–1)

Przeczytaj wypowiedzenie: Wróciliśmy tam, skąd rano wyruszyliśmy. Oceń stwierdzenia odnoszące się do tego wypowiedzenia. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Wyraz skąd jest spójnikiem, więc nie pełni funkcji części zdania.
Zdanie podrzędne odpowiada na pytanie dokąd?
Przed wyrazem skąd nie stawiamy przecinka.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 3. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
W wypowiedzeniu Nie otworzę okna, dopóki nie przestanie padać zdanie podrzędne jest okolicznikowym zdaniem , a wyraz dopóki .

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

zadanie Kleksy

Zadanie 4. (0–1)

Przyporządkuj zdaniom rodzaj zdania podrzędnego. Wybierz odpowiedź spośród A–E.

Zdanie podrzędne

  1. Apodmiotowe
  2. Bprzydawkowe
  3. Cdopełnieniowe
  4. Dokolicznikowe przyczyny
  5. Eokolicznikowe celu

Zdanie

1. Zapytał, dlaczego nie przyszliśmy.
2. Wyszedłem wcześniej, żeby zdążyć na trening.
3. Chłopiec, który stoi przy oknie, jest moim bratem.

Zadanie przygotowane do tej strony – wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Uznawanie „który” za spójnik. Wyraz który jest zaimkiem względnym: w zdaniu Lubię książki, które mnie zaskakują pełni w zdaniu podrzędnym funkcję podmiotu. Spójnik, na przykład że, żadnej części zdania nie zastępuje.
  • Uznawanie każdego zdania z „że” za dopełnieniowe. W zdaniu Wiadomość, że wygrali, ucieszyła wszystkich zdanie z że odpowiada na pytanie jaka wiadomość?, więc jest przydawkowe.
  • Przecinek między dwoma spójnikami. W zdaniu Powiedział, że gdy wróci, zadzwoni między że i gdy przecinka nie ma, a po zdaniu gdy wróci – tak.
  • Jeden przecinek przy zdaniu podrzędnym wplecionym w środek. Zdanie Pies, który szczekał całą noc, w końcu zasnął wymaga dwóch przecinków, bo wydzielasz je z obu stron.

Do zapamiętania

  • Zdanie podrzędne odpowiada na pytanie zadane od nadrzędnego: kto? co? jaki? kogo? gdzie? kiedy?
  • Pięć rodzajów: podmiotowe, orzecznikowe, przydawkowe, dopełnieniowe, okolicznikowe.
  • Spójnik tylko łączy; zaimek względny jest częścią zdania podrzędnego.
  • Zdanie podrzędne oddzielasz przecinkiem, a wplecione w środek – dwoma.
  • Między dwoma spójnikami albo spójnikiem i zaimkiem przecinka nie ma.

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Jak odróżnić zdanie nadrzędne od podrzędnego?+
    Odp.:Zdanie podrzędne zwykle zaczyna się spójnikiem (że, żeby, ponieważ) albo zaimkiem względnym (który, kto, gdzie) i nie może stać samodzielnie. W zdaniu nadrzędnym stoi wyraz, który domaga się uzupełnienia, a zdanie podrzędne jest tym uzupełnieniem: w Wiem, że przyjdzie pytasz wiem co? i dostajesz zdanie podrzędne. Rozstrzyga więc pytanie od nadrzędnego do podrzędnego.
  2. 2.Czy zdanie podrzędne może stać przed nadrzędnym?+
    Odp.:Tak. Kolejność nie zmienia rodzaju: Gdy wzeszło słońce, turyści ruszyli w drogę i Turyści ruszyli w drogę, gdy wzeszło słońce to to samo zdanie z odwróconym szykiem. W obu przypadkach zdanie podrzędne oddzielasz przecinkiem.
  3. 3.Co to jest zdanie wielokrotnie złożone?+
    Odp.:To wypowiedzenie z co najmniej trzema zdaniami składowymi. Może łączyć współrzędne i podrzędne, a podrzędne mogą zależeć od siebie nawzajem. Zdanie Wiem, że gdy skończę lekcje, pomogę ci ma trzy orzeczenia i dwa stopnie podrzędności.
  4. 4.Czy „który” jest spójnikiem?+
    Odp.:Nie. Wyraz który to zaimek względny. Wprowadza zdanie podrzędne, ale zastępuje w nim rzeczownik albo przymiotnik, więc jest częścią zdania, na przykład dopełnieniem albo przydawką. Spójnik tylko łączy zdania.
  5. 5.Dlaczego w „mimo że” przecinek stoi przed „mimo”?+
    Odp.:Zestawienia typu mimo że, chyba że, zwłaszcza że działają jak jeden spójnik, więc przecinek stawiasz przed całym zestawieniem: Wyszła, mimo że była chora. Przecinek w środku („mimo, że”) byłby błędem.
  6. 6.Czym różni się zdanie podrzędne od imiesłowowego równoważnika zdania?+
    Odp.:Zdanie podrzędne ma własne orzeczenie w formie osobowej, a imiesłowowy równoważnik zdania zawiera imiesłów przysłówkowy zamiast niego. Gdy czekał na autobus, czytał książkę ma dwa orzeczenia, a Czekając na autobus, czytał książkę – tylko jedno. W gramatyce szkolnej i to drugie nazywamy wypowiedzeniem złożonym, bo równoważnik zastępuje w nim zdanie podrzędne. Przecinek stawiasz w obu.

Zobacz też

Wszystkie tematy z języka polskiego na egzamin ósmoklasisty

Źródła

Serwis nie jest związany z Centralną Komisją Egzaminacyjną. Zadania oznaczone „CKE” pochodzą z arkuszy CKE; objaśnienia do nich i pozostałe zadania na stronie napisaliśmy sami.

Strona sprawdzona 29 października 2026.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 z języka polskiego w 150 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i to, w czym tracisz punkty.