II wojna światowa: etapy, fronty i konferencje

• II wojna światowa zaczęła się 1 września 1939 r. niemieckim atakiem na Polskę. Londyn i Paryż wypowiedziały wojnę Rzeszy, lecz nie podjęły skutecznych działań, a 17 września na Polskę uderzył ZSRS. W latach 1939–1941 oba totalitarne mocarstwa współpracowały: 28 września 1939 r. uzgodniły granicę podziału Polski, a ZSRS pozostawał w tym czasie poza wojną z Niemcami.
• W 1940 r. Niemcy przeniosły ofensywę na zachód. 10 maja zaatakowały Holandię, Belgię i Luksemburg, a po klęsce Francji podpisano 22 czerwca zawieszenie broni w Compiègne. Wielka Brytania nie dała się pokonać: w bitwie o Anglię lotnictwo niemieckie poniosło duże straty, a na brytyjskich lotniskach walczyli też polscy piloci.
• 22 czerwca 1941 r. Niemcy napadły na ZSRS w operacji „Barbarossa”. Ten atak zmienił układ sił, bo Londyn i Moskwa znalazły się po jednej stronie, a pod koniec roku do wojny włączyły się Stany Zjednoczone. Tak powstała Wielka Koalicja: jej podstawą była współpraca Wielkiej Brytanii, ZSRS i USA, a jej deklaracją polityczną Karta Atlantycka z 12 sierpnia 1941 r. Gdy 7 grudnia 1941 r. Japonia zaatakowała Pearl Harbor, wojna objęła także Pacyfik i Daleki Wschód.
• Odwrót państw Osi zaczął się zimą 1942/43. W Stalingradzie sowieckie wojska otoczyły niemiecką 6. Armię i zmusiły ją do kapitulacji, a w lipcu 1943 r. w bitwie na Łuku Kurskim Niemcy poniosły klęskę i zaczęły się cofać. Wielka Trójka spotkała się w Teheranie w listopadzie i grudniu 1943 r.
• W 1944 r. alianci zachodni otworzyli nowy front na zachodzie, lądując w Normandii 6 czerwca. Na wschodzie Armia Czerwona wchodziła na ziemie polskie i do Niemiec. W lutym 1945 r. Wielka Trójka obradowała w Jałcie, a po zdobyciu Berlina 8 maja 1945 r. Niemcy podpisały bezwarunkową kapitulację. W Poczdamie od 17 lipca do 2 sierpnia 1945 r. przywódcy trzech mocarstw zajęli się powojennym porządkiem Europy. Wojna na Pacyfiku zakończyła się dopiero po atomowych bombardowaniach Japonii.
• Na okupowanych terenach Europy Niemcy prowadziły inną politykę w zachodniej, a inną we wschodniej części kontynentu. W części zachodniej okupant często korzystał z miejscowej administracji i nie planował wyniszczenia ludności na taką skalę, na wschodzie realizował plan kolonizacji i germanizacji, w tym Generalplan Ost, połączony z wysiedleniami i zbrodniami. Ludność cywilna i jeńcy wojenni ponieśli ogromne straty; szczegóły tej polityki masz na stronie o okupacji i Zagładzie.
• Przyczyn klęski państw Osi szukaj w kilku miejscach naraz: Niemcy i ich sojusznicy nie zdołali pokonać Wielkiej Brytanii, wdali się w wojnę z ZSRS, a po wejściu do wojny Stanów Zjednoczonych koalicja przeciwników miała znacznie większe zasoby ludzkie, gospodarcze i surowcowe.

Egzamin maturalny z historii na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut; za cały arkusz można uzyskać 60 punktów. Zadania zamknięte (m.in. wyboru wielokrotnego, prawda–fałsz, na dobieranie) i otwarte krótkiej odpowiedzi dają razem 45 punktów, wypowiedź argumentacyjna na jeden z trzech tematów — 15 punktów; musi liczyć co najmniej 300 słów. Zadania sprawdzają wymagania podstawy programowej z 2024 r.