Przykładowe opowiadanie twórcze
Temat: Napisz opowiadanie o wspólnej nocy z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej. Z opowiadania powinno wynikać, że obowiązek wobec innych trzeba wypełnić także wtedy, gdy jest się bardzo zmęczonym. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.
- czas akcji, miejsce akcji, opis
Ostatniego dnia wakacji siedziałem na pomoście nad mazurskim jeziorem i czytałem nowelę Latarnik. Zapadał zmierzch, nad wodą unosiła się mgła, a po drugiej stronie zatoki nie błyszczało żadne światło. Powieki same mi opadały. Książka zsunęła się z kolan i nagle poczułem pod stopami nie deski, lecz ciepłą skałę.
- opis, charakterystyka bohatera
Stałem na małej wysepce, a nade mną wznosiła się wysoka wieża latarni. U jej stóp siedział starzec o zupełnie białych włosach i niebieskich oczach, wyprostowany jak na musztrze, choć oddychał ciężko. Poznałem go natychmiast. To był Skawiński, dawny żołnierz i tułacz, który na starość dostał posadę latarnika w Aspinwall.
- dialog
– Dobry wieczór – powiedziałem niepewnie. – Czy pan zaraz zapali latarnię?
- dialog
– Zapalę – odparł po polsku i aż pojaśniał na twarzy. – Siadaj, chłopcze. Tyle lat nie słyszałem ojczystej mowy! Tylko odsapnę, bo dziś już kilka razy wchodziłem na górę, a schodów jest tam przeszło czterysta.
- retrospekcja
Wyjął z zanadrza spłowiały jedwabny szmat i pokazał mi swoje krzyże: jeden dostał w roku trzydziestym, drugi w Hiszpanii, inny na Węgrzech. Opowiadał, jak służył na wielorybniku i jak po rozbiciu tratwy na Amazonce tygodniami błąkał się po dzikim lesie. Gdziekolwiek się osiedlił, spotykało go nieszczęście. Dopiero tu, na skale, znalazł spokój.
- zwrot akcji, monolog
Tymczasem słońce zaszło, a z mgły dobiegł daleki sygnał okrętu. Skawiński podniósł się, ale nogi odmówiły mu posłuszeństwa i musiał oprzeć się o mur. Pomyślałem: on ledwo stoi, a przecież ja mam młode nogi. Może powinienem go wyręczyć?
- dialog
– Niech pan odpocznie, ja zapalę – zaproponowałem.
- dialog, charakterystyka bohatera
– Nie – odpowiedział stanowczo. – To moja służba. Póki mogę chodzić, sam będę jej pilnował.
- punkt kulminacyjny
Wspinaliśmy się powoli, stopień po stopniu. Podtrzymywałem go pod ramię, a on co kilkanaście schodów przystawał i łapał oddech. Na szczycie ręce mu drżały, ale sam zapalił lampę. Snop światła przeciął mgłę w chwili, gdy tuż przed mielizną wyłoniła się łódź. Sternik w ostatniej chwili skręcił i łódź bezpiecznie popłynęła do portu.
- dialog
– Dziękuję ci, chłopcze – powiedział Skawiński, kiedy światełko łodzi zniknęło w ciemności. – Ludzie na morzu ufają, że latarnia zawsze świeci.
- puenta
Obudziłem się na pomoście, z Latarnikiem na kolanach. Wiedziałem, jak kończy się nowela: pewnego dnia przyjdzie do Skawińskiego paczka z polskimi książkami, wśród których będzie Pan Tadeusz, a starzec, zaczytany w polskich wersach, ten jeden raz nie zapali latarni. Teraz rozumiem, że nie pokonało go wtedy zmęczenie, lecz tęsknota. Ze zmęczeniem wygrywał co wieczór.
Lektury w tym tekście: Henryk Sienkiewicz, Latarnik, Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz
To przykład budowy, a nie tekst do nauczenia się na pamięć. Jeżeli praca zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika lub z internetu, egzamin z języka polskiego zostaje unieważniony.