Egzamin ósmoklasisty 2027 · matematyka

Potęgi i notacja wykładnicza

Potęga to skrócony zapis mnożenia tej samej liczby przez siebie: 25=2^5 ={}2⋅2⋅2⋅2⋅2= 2 \cdot 2 \cdot 2 \cdot 2 \cdot 2 ={}32 32. Na tej stronie poznasz prawa działań na potęgach, nauczysz się sprowadzać potęgi do wspólnej podstawy i zapisywać bardzo duże i bardzo małe liczby w notacji wykładniczej. Na egzaminie ósmoklasisty potęgi są w każdym arkuszu, a na maturze podstawowej dochodzą wykładniki ujemne i wymierne.

Na egzaminie ósmoklasisty: w 4 z 4 arkuszy 2023–2026; na maturze podstawowej: w 3 z 4, często razem z pierwiastkami.

  • kl. VII–VIII
  • liceum, zakres podstawowy
  • egzamin ósmoklasisty
  • matura

Najważniejsze

to musisz umieć
  • Potęga ana^n o wykładniku całkowitym dodatnim nn to iloczyn nn czynników równych aa: an=a^n ={}a⋅a⋅…⋅a a \cdot a \cdot \ldots \cdot a. Liczbę aa nazywasz podstawą, a nn wykładnikiem. Na przykład 34=813^4 = 81 i (23)2=49\left(\frac{2}{3}\right)^2 = \frac{4}{9}.
  • Liczba ujemna w potędze o wykładniku parzystym daje wynik dodatni, a w potędze o wykładniku nieparzystym ujemny: (−2)4=16(-2)^4 = 16, (−2)3=−8(-2)^3 = -8. Uważaj na nawias: −24=−16-2^4 = -16, bo do potęgi podnosisz tylko 22.
  • Gdy podstawy są takie same, to przy mnożeniu dodajesz wykładniki, a przy dzieleniu odejmujesz: am⋅an=a^m \cdot a^n ={}am+n a^{m+n} oraz am:an=am−na^m : a^n = a^{m-n}. Potęgę potęgi liczysz, mnożąc wykładniki: (am)n=am⋅n\left(a^m\right)^n = a^{m \cdot n}.
  • Gdy wykładniki są takie same, mnożysz albo dzielisz podstawy: an⋅bn=a^n \cdot b^n ={}(a⋅b)n (a \cdot b)^n oraz an:bn=(a:b)na^n : b^n = (a : b)^n. Na przykład 26⋅56=2^6 \cdot 5^6 ={}106 10^6.
  • Prawa działają tylko dla tej samej podstawy albo tego samego wykładnika. Dlatego najpierw zapisz liczby jako potęgi liczb pierwszych: 4=224 = 2^2, 8=238 = 2^3, 16=2416 = 2^4, 9=329 = 3^2, 27=3327 = 3^3, 25=5225 = 5^2.
  • Notacja wykładnicza to zapis a⋅10ka \cdot 10^k, gdzie 1≤a<101 \le a < 10, a kk jest liczbą całkowitą: 72 000 000=72\,000\,000 ={}7,2⋅107 7{,}2 \cdot 10^7. Małe liczby mają ujemne kk: 0,00032=0{,}00032 ={}3,2⋅10−4 3{,}2 \cdot 10^{-4}, bo przecinek przesuwasz o cztery miejsca w prawo.

Jak to policzyć krok po kroku

po kolei
  1. 1.Sprowadź do wspólnej podstawy

    Rozpisz każdą podstawę na potęgę liczby pierwszej albo iloczyn takich potęg: 86=(23)68^6 = \left(2^3\right)^6, 43=(22)34^3 = \left(2^2\right)^3, 122=(22⋅3)212^2 = \left(2^2 \cdot 3\right)^2. Zapisz to od razu w nawiasach, żeby nie pomylić wykładników.
  2. 2.Policz potęgę potęgi

    Usuń nawiasy, mnożąc wykładniki: (23)6=218\left(2^3\right)^6 = 2^{18} i (22)3=26\left(2^2\right)^3 = 2^6. Iloczyn w nawiasie podnosisz do potęgi czynnik po czynniku: (22⋅3)2=24⋅32\left(2^2 \cdot 3\right)^2 = 2^4 \cdot 3^2.
  3. 3.Pomnóż i podziel potęgi o tej samej podstawie

    Przy mnożeniu dodaj wykładniki, przy dzieleniu odejmij: 218:26=2122^{18} : 2^6 = 2^{12}. Każdą podstawę licz osobno: potęgi dwójki z potęgami dwójki, trójki z trójkami.
  4. 4.Połącz te same wykładniki

    Jeśli zostały potęgi o różnych podstawach i równych wykładnikach, połącz je: 27⋅57=2^7 \cdot 5^7 ={}107 10^7. To skraca rachunek, zwłaszcza gdy w wyniku pojawia się 1010.
  5. 5.Porównaj z odpowiedziami

    Zapisz wynik w tej postaci, w której są odpowiedzi: jako potęgę konkretnej liczby, jako liczbę albo w notacji wykładniczej. Sprawdź na mniejszych liczbach, czy prawo działa tak, jak myślisz, na przykład 22⋅23=2^2 \cdot 2^3 ={}4⋅8= 4 \cdot 8 ={}32= 32 ={}25 2^5.

Przykłady

Spróbuj najpierw sam, potem porównaj z rozwiązaniem. Każdą liczbę przeliczyliśmy jeszcze raz.
  1. 1.Potęga liczby 2

    Zapisz liczbę 45⋅82210\frac{4^5 \cdot 8^2}{2^{10}} w postaci potęgi liczby 22 i oblicz jej wartość.
  2. 2.Te same wykładniki

    Oblicz 27⋅57:1042^7 \cdot 5^7 : 10^4.
  3. 3.Notacja wykładnicza w zadaniu

    Światło pokonuje w ciągu sekundy około 300 000300\,000 km. Jaką drogę pokona w ciągu 500500 sekund? Wynik zapisz w notacji wykładniczej.

Zadanie z egzaminu

źródło: CKE
Prawdziwe zadanie z arkusza CKE, słowo w słowo. Rozwiąż je, zanim zajrzysz do rozwiązania.
Zadanie z arkusza CKEegzamin ósmoklasisty

Egzamin ósmoklasisty 2025, zadanie 8

Zadanie 8. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Wartość wyrażenia 86:438^6 : 4^3 zapisana w postaci potęgi liczby 22 jest równa

Źródło: CKE, egzamin ósmoklasisty 2025, arkusz OMAP-100-2505, zadanie 8 · Arkusz na stronie CKE

Na maturze

Na maturze z matematyki na poziomie podstawowym potęgi są w zadaniach zamkniętych prawie co roku, często w jednym wyrażeniu z pierwiastkami. Wszystko, co znasz z egzaminu ósmoklasisty, nadal obowiązuje, ale wykładnik może być dowolną liczbą całkowitą, a nawet wymierną.
Dla a≠0a \neq 0 i liczby naturalnej nn przyjmuje się a0=1a^0 = 1 oraz a−n=1ana^{-n} = \frac{1}{a^n}, na przykład 2−3=182^{-3} = \frac{1}{8} i (12)−3=8\left(\frac{1}{2}\right)^{-3} = 8. Dla a≥0a \ge 0 i liczb całkowitych dodatnich mm, nn potęga o wykładniku wymiernym to pierwiastek: amn=a^{\frac{m}{n}} ={}amn \sqrt[n]{a^m}, a dla a>0a > 0 także a−mn=a^{-\frac{m}{n}} ={}1amn \frac{1}{\sqrt[n]{a^m}}. Stąd 2723=27^{\frac{2}{3}} ={}32= 3^2 ={}9 9, a 16−12=16^{-\frac{1}{2}} ={}14 \frac{1}{4}. Dla a>0a > 0 prawa ar⋅as=a^r \cdot a^s ={}ar+s a^{r+s}, (ar)s=ar⋅s\left(a^r\right)^s = a^{r \cdot s} i ar:as=ar−sa^r : a^s = a^{r-s} działają bez zmian.
Podstawa programowa liceum wymaga też monotoniczności potęgowania: gdy a>1a > 1, większy wykładnik daje większą potęgę, na przykład 20,5<20,72^{0{,}5} < 2^{0{,}7}; gdy 0<a<10 < a < 1, jest odwrotnie, na przykład 0,53<0,520{,}5^3 < 0{,}5^2. Częsty typ zadania to suma potęg o tej samej podstawie: wtedy wyłączasz przed nawias najmniejszą potęgę, jak w zadaniu poniżej.
Zadanie z arkusza CKEmatura

Matura, poziom podstawowy 2025, zadanie 2

Zadanie 2. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Liczba 512+513+514512\frac{5^{12} + 5^{13} + 5^{14}}{5^{12}} jest równa

Źródło: CKE, matura z matematyki, poziom podstawowy 2025, arkusz MMAP-P0-100-2505, zadanie 2 · Arkusz na stronie CKE

Sprawdź się

sprawdzisz od razu
Zaznacz odpowiedź i sprawdź ją od razu: pod zadaniem zobaczysz wyjaśnienie.
egzamin ósmoklasisty

Zadanie 1. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Wartość wyrażenia 25⋅3⋅34⋅232^5 \cdot 3 \cdot 3^4 \cdot 2^3 jest równa wartości wyrażenia

Zadanie 4 z arkusza CKE OMAP-100-2605 (egzamin ósmoklasisty 2026) — wyjaśnienie Kleksy

egzamin ósmoklasisty

Zadanie 2. (0–1)

Wartość wyrażenia 59:545^{9} : 5^{4} jest równa

Zadanie Kleksy w formacie CKE — wyjaśnienie Kleksy.

egzamin ósmoklasisty

Zadanie 3. (0–1)

Liczba 3 600 000 zapisana w notacji wykładniczej to

Zadanie Kleksy w formacie CKE — wyjaśnienie Kleksy.

egzamin ósmoklasisty

Zadanie 4. (0–1)

Wartość wyrażenia 76⋅727^{6} \cdot 7^{2} jest równa

Zadanie Kleksy w formacie CKE — wyjaśnienie Kleksy.

Więcej zadań: rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z 2026 roku

Zadanie otwarte krok po kroku

Zadanie otwarte w formacie CKE, napisane przez nas. Rozwiąż je na kartce, potem porównaj z rozwiązaniem i punktacją.

egzamin ósmoklasisty(0–2 pkt)

Uzasadnij, że liczba 711+7127^{11} + 7^{12} jest podzielna przez 8.

Częste błędy

tu najłatwiej stracić punkt
  • Mnożenie wykładników zamiast ich dodawania. 23⋅24=272^3 \cdot 2^4 = 2^7, a nie 2122^{12}. Wykładniki mnożysz tylko przy potędze potęgi: (23)4=212\left(2^3\right)^4 = 2^{12}.
  • Mnożenie podstaw przy mnożeniu potęg. 32⋅353^2 \cdot 3^5 to 373^7, a nie 979^7: podstawa zostaje bez zmian, zmienia się tylko wykładnik.
  • Dodawanie wykładników w sumie. 23+242^3 + 2^4 to nie 272^7, tylko 8+16=248 + 16 = 24. Prawa działań na potęgach dotyczą mnożenia i dzielenia, nie dodawania.
  • Pominięcie nawiasu przy liczbie ujemnej. (−3)2=9(-3)^2 = 9, ale −32=−9-3^2 = -9. Zapisuj nawias zawsze, gdy podnosisz do potęgi liczbę ujemną.
  • Zła liczba przed potęgą dziesiątki. Zapis 72⋅10672 \cdot 10^6 albo 0,72⋅1080{,}72 \cdot 10^8 ma tę samą wartość co 7,2⋅1077{,}2 \cdot 10^7, ale nie jest notacją wykładniczą, bo czynnik musi spełniać warunek 1≤a<101 \le a < 10.

Do zapamiętania

  • am⋅an=a^m \cdot a^n ={}am+n a^{m+n} oraz am:an=am−na^m : a^n = a^{m-n}.
  • (am)n=am⋅n\left(a^m\right)^n = a^{m \cdot n}.
  • an⋅bn=a^n \cdot b^n ={}(a⋅b)n (a \cdot b)^n oraz an:bn=(a:b)na^n : b^n = (a : b)^n.
  • Notacja wykładnicza: a⋅10ka \cdot 10^k, gdzie 1≤a<101 \le a < 10, a kk jest liczbą całkowitą.
  • Warto znać: 210=10242^{10} = 1024, 34=813^4 = 81, 53=1255^3 = 125, 43=644^3 = 64.

Na karcie wzorów

Na maturze dostajesz broszurę CKE „Wybrane wzory matematyczne”. Tu znajdziesz to, czego potrzebujesz w tym temacie.
  • Potęgi i pierwiastki§ 2 · strona 4–5
Na maturze dostajesz broszurę „Wybrane wzory matematyczne”. Potęgi są w jej części 2 „Potęgi i pierwiastki”, która zajmuje strony 4 i 5. Znajdziesz tam definicję potęgi, określenie potęgi o wykładniku zerowym, ujemnym i wymiernym, wszystkie prawa działań na potęgach oraz monotoniczność potęgowania.
Notacji wykładniczej w broszurze nie ma. Na egzaminie ósmoklasisty nie dostajesz żadnej karty wzorów, więc prawa działań na potęgach musisz znać na pamięć.
Wybrane wzory matematyczne (PDF, CKE)

Pytania i odpowiedzi

  1. 1.Jak mnożyć potęgi o tej samej podstawie?+
    Odp.:Przepisz podstawę i dodaj wykładniki: am⋅an=a^m \cdot a^n ={}am+n a^{m+n}, na przykład 53⋅54=575^3 \cdot 5^4 = 5^7. Wynika to z definicji: trzy piątki razy cztery piątki to razem siedem piątek w iloczynie. Gdy podstawy są różne, najpierw spróbuj zapisać je jako potęgi tej samej liczby, na przykład 9=329 = 3^2.
  2. 2.Jak dzielić potęgi o tej samej podstawie?+
    Odp.:Przepisz podstawę i od wykładnika dzielnej odejmij wykładnik dzielnika: am:an=am−na^m : a^n = a^{m-n}, na przykład 210:23=2^{10} : 2^3 ={}27= 2^7 ={}128 128. Podstawa nie może być zerem. Na egzaminie ósmoklasisty wykładnik dzielnej jest zwykle większy, więc wynik ma wykładnik dodatni.
  3. 3.Co to jest notacja wykładnicza?+
    Odp.:To zapis liczby w postaci a⋅10ka \cdot 10^k, gdzie 1≤a<101 \le a < 10, a kk jest liczbą całkowitą. Duże liczby mają kk dodatnie, na przykład 54 000=54\,000 ={}5,4⋅104 5{,}4 \cdot 10^4, a małe ujemne, na przykład 0,0007=0{,}0007 ={}7⋅10−4 7 \cdot 10^{-4}. Wykładnik mówi, o ile miejsc przesuwasz przecinek.
  4. 4.Jak obliczyć potęgę potęgi?+
    Odp.:Potęgę potęgi liczysz, mnożąc wykładniki: (am)n=am⋅n\left(a^m\right)^n = a^{m \cdot n}. Na przykład (23)4=212=4096\left(2^3\right)^4 = 2^{12} = 4096, bo to cztery razy po trzy dwójki w iloczynie. Nie myl tego z mnożeniem potęg, gdzie wykładniki się dodaje: 23⋅24=272^3 \cdot 2^4 = 2^7.
  5. 5.Ile wynosi potęga o wykładniku zero lub ujemnym?+
    Odp.:Na maturze: dla a≠0a \neq 0 jest a0=1a^0 = 1 oraz a−n=1ana^{-n} = \frac{1}{a^n}, na przykład 50=15^0 = 1 i 5−2=1255^{-2} = \frac{1}{25}. Podstawa programowa szkoły podstawowej wymaga działań na potęgach o wykładnikach całkowitych dodatnich, a wykładnik ujemny pojawia się tam tylko w notacji wykładniczej, jak w zapisie 3,2⋅10−43{,}2 \cdot 10^{-4}.
  6. 6.Czy na egzaminie ósmoklasisty można liczyć na kalkulatorze?+
    Odp.:Nie. Według komunikatu CKE na egzaminie ósmoklasisty z matematyki masz tylko długopis i linijkę, a kalkulator dostaje jedynie uczeń, któremu przyznano takie dostosowanie. Dlatego potęg typu 2182^{18} nie liczysz do końca: upraszczasz wyrażenie prawami działań, a liczbę obliczasz dopiero na końcu, jeśli jest mała.

Zadanie ostatnie.

Rozwiąż za darmo cały arkusz CKE z egzaminu ósmoklasisty 2026 w 125 minut, jak na egzaminie. Po oddaniu zobaczysz wynik i tematy, w których tracisz punkty.