Centraal examen 2027 · havo wiskunde B

Wiskunde B havo: geen formuleblad, dit moet je zelf kennen

In het centraal examen wiskunde B havo staat geen formuleblad, ook geen formulekaart: de syllabus kent geen lijst van formules. Elke formule die je in dit examen nodig hebt, moet je dus zelf kennen. Op deze pagina lees je per onderwerp welke formules en rekenregels de syllabus als parate kennis of als vaardigheid noemt, met een voorbeeld.

Het centraal examen wiskunde B havo duurt 180 minuten. Je werkt met een grafische rekenmachine in de examenstand; een gewone rekenmachine mag niet. Een formuleblad is er niet.

Geen formuleblad

zoals in het examen

In het centraal examen havo wiskunde B staat geen formuleblad: de syllabus kent geen lijst van formules, en de examens van 2022–2026 hebben er geen.

Dit moet je zelf kennen

parate kennis

De abc-formule en de kwadratische functie

De syllabus noemt de abc-formule als parate kennis bij subdomein B2. Voor ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 is x=x ={}−b±b2−4ac2a \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}, met de discriminant D=b2−4acD = b^2 - 4ac onder het wortelteken. Bij subdomein B1 kent de kandidaat de schrijfwijzen ax2+bx+cax^2 + bx + c, a(x−p)(x−q)a(x - p)(x - q) en a(x−r)2+sa(x - r)^2 + s van de kwadratische functie, en de naam parabool voor de grafiek.

Rekenregels voor machten en logaritmen

De rekenregels voor machten en logaritmen horen volgens subdomein B1 bij de parate kennis. Voor machten: gp⋅gq=g^p \cdot g^q ={}gp+q g^{p+q}, gpgq=\dfrac{g^p}{g^q} ={}gp−q g^{p-q} en (gp)q=gpq(g^p)^q = g^{pq}. Voor logaritmen, met g>0g > 0, g≠1g \neq 1 en positieve aa en bb: glog⁡(a)+{}^{g}\log(a) +{}glog⁡(b)= {}^{g}\log(b) ={}glog⁡(ab) {}^{g}\log(ab), glog⁡(a)−glog⁡(b)=glog⁡(ab){}^{g}\log(a) - {}^{g}\log(b) = {}^{g}\log\left(\dfrac{a}{b}\right) en glog⁡(ap)={}^{g}\log(a^p) ={}p⋅glog⁡(a) p \cdot {}^{g}\log(a). Het grondtal omzetten gaat met glog⁡(a)={}^{g}\log(a) ={}plog⁡(a)plog⁡(g) \dfrac{{}^{p}\log(a)}{{}^{p}\log(g)}.

Lijnen en cirkels

Bij subdomein C2 noemt de syllabus als parate kennis de vergelijkingen y=ax+by = ax + b en ax+by=cax + by = c van een lijn, en de eigenschap dat het product van de richtingscoëfficiënten van twee loodrecht op elkaar staande lijnen gelijk is aan −1-1. Een cirkel heeft vergelijking (x−a)2+(y−b)2=(x - a)^2 + (y - b)^2 ={}r2 r^2 of x2+y2+ax+by+c=x^2 + y^2 + ax + by + c ={}0 0, en een raaklijn aan een cirkel staat loodrecht op de straal naar het raakpunt.

Evenredigheidsverbanden

Subdomein B3 noemt als parate kennis de formules y=c⋅xy = c \cdot x voor een recht evenredig verband en y=cxy = \dfrac{c}{x} voor een omgekeerd evenredig verband. Daarbij hoort het machtsverband y=c⋅xny = c \cdot x^n, waarvan je de exponent nn en de evenredigheidsconstante cc moet kunnen bepalen.

Exacte waarden van sinus en cosinus

Bij subdomein B4 kent de kandidaat de exacte waarden van sin⁡(x)\sin(x) en cos⁡(x)\cos(x) voor een veelvoud van 16π\frac{1}{6}\pi of 14π\frac{1}{4}\pi. Bijvoorbeeld sin⁡(16π)=12\sin\left(\frac{1}{6}\pi\right) = \frac{1}{2}, sin⁡(14π)=122\sin\left(\frac{1}{4}\pi\right) = \frac{1}{2}\sqrt{2} en sin⁡(13π)=123\sin\left(\frac{1}{3}\pi\right) = \frac{1}{2}\sqrt{3}. Je moet ook graden en radialen omrekenen: 180∘180^\circ is π\pi radialen.

De afgeleide

Subdomein D3 vraagt de afgeleide te bepalen van machtsfuncties met rationale exponenten, met de somregel, de verschilregel en de kettingregel. Dat zijn de regels f(x)=a⋅xnf(x) = a \cdot x^n geeft f′(x)=f'(x) ={}a⋅n⋅xn−1 a \cdot n \cdot x^{n-1}, term voor term differentiëren, en bij f(x)=(ax+b)nf(x) = (ax + b)^n de afgeleide n⋅a⋅(ax+b)n−1n \cdot a \cdot (ax + b)^{n-1}. Bij subdomein D4 stel je met de afgeleide de raaklijn in een punt x=px = p op: y=y ={}f′(p)⋅(x−p)+ f'(p) \cdot (x - p) +{}f(p) f(p).

De sinusregel en de cosinusregel

Bij subdomein C1 noemt de syllabus de sinus- en de cosinusregel als parate vaardigheid. In een driehoek met zijden aa, bb, cc en overstaande hoeken α\alpha, β\beta, γ\gamma geldt asin⁡(α)=\dfrac{a}{\sin(\alpha)} ={}bsin⁡(β)= \dfrac{b}{\sin(\beta)} ={}csin⁡(γ) \dfrac{c}{\sin(\gamma)} en c2=c^2 ={}a2+ a^2 +{}b2− b^2 -{}2ab⋅cos⁡(γ) 2ab \cdot \cos(\gamma). Ook sinus, cosinus en tangens in een rechthoekige driehoek en de stelling van Pythagoras horen erbij.

Een vraag waarbij je dit zelf moet kennen

een echte examenvraag
Centraal examenhavo B

Twee cirkels en twee lijnen

De cirkel cc met middelpunt MM is gegeven door (x+6)2+(y−1)2=(x + 6)^2 + (y - 1)^2 ={}49 49. Ook is gegeven de lijn ll met vergelijking y=2xy = 2x. De cirkel en de lijn snijden elkaar in de punten AA en BB. Punt AA ligt onder de xx-as, punt BB ligt boven de xx-as. Zie figuur 1. figuur 1
Bron: CvTE — Examenblad.nl

Vraag 3

Bereken algebraïsch de xx-coördinaat van BB. Geef je eindantwoord in twee decimalen.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo wiskunde B 2023, tijdvak 1, vraag 3 — Examenblad.nl · Het examen op Examenblad.nl

Test jezelf

meteen nakijken
Kies of typ je antwoord en kijk het meteen na: de uitwerking verschijnt onder de opgave.
havo B

Vraag 1.

Gegeven zijn de functies f(x)=3xf(x) = \frac{3}{x} en g(x)=3x−2g(x) = 3x - 2. Bereken exact de xx-coördinaten van de snijpunten van de grafieken van ff en gg. Typ een wortel als sqrt(…) of met √.

Lastig om een breuk, wortel of macht te typen? Klik op het potlood naast het vak en schrijf het antwoord met de hand.

Of schrijf het antwoord op een blaadje en maak er een foto van: klik op de camera naast het vak.

Zo typ je het: een macht als x^2 of x², een product als 3x of 3*x, een quotiënt als (x + 1)/2, een exponent van meer dan één teken tussen haakjes, e^(-0,4t); ln(x), √x of sqrt(x), pi voor π.

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

havo B

Vraag 2.

De grafiek van f(x)=ax2+bx+cf(x) = ax^2 + bx + c gaat door de punten A(−3,22)A(-3, 22), B(−2,11)B(-2, 11) en C(−1,2)C(-1, 2). Bereken aa, bb en cc.

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

Meer opgaven: maak gratis een heel centraal examen

Veelgestelde vragen

  1. 1.Staat er echt geen formuleblad in het examen wiskunde B havo?+
    Antwoord:Nee. De syllabus van wiskunde B havo kent geen lijst van formules, en de examens van 2022 tot en met 2026 drukken er geen af. Alles wat je nodig hebt, moet je dus zelf weten of zelf afleiden. Controleer voor het examen in de syllabus en in de Regeling toegestane hulpmiddelen wat er voor jouw examen geldt.
  2. 2.Welke formules en rekenregels moet ik zelf kennen?+
    Antwoord:Begin met de parate kennis uit de syllabus: de abc-formule, de drie schrijfwijzen van de kwadratische functie, de rekenregels voor machten en logaritmen, de vergelijkingen van lijnen en cirkels, de formules voor evenredigheid en de exacte waarden van sinus en cosinus. Daarnaast heb je de regels voor de afgeleide en de sinus- en cosinusregel nodig.
  3. 3.Waar staan de regels voor de afgeleide?+
    Antwoord:Niet op een formuleblad, want dat is er niet. De syllabus noemt in subdomein D3 de som- en verschilregel en de kettingregel met een lineaire binnenste functie. Op onze pagina’s over differentiëren en over raaklijn en extremen staan de regels met voorbeelden en een examenvraag, zodat je ze kunt oefenen.
  4. 4.Is dat bij wiskunde A havo anders?+
    Antwoord:Ja. Bij wiskunde A havo staat wel een formuleblad in het examen, met de vuistregels voor het verschil tussen twee groepen en de formules voor de betrouwbaarheidsintervallen. Bij wiskunde B havo valt dat blad weg en gaat het over andere stof: algebra, functies, meetkunde en de afgeleide.
  5. 5.Hoe leer ik de formules die ik zelf moet kennen?+
    Antwoord:Maak bij elke formule een eigen voorbeeld en rekenopgaven waarin je hem gebruikt, en oefen daarmee tot je hem zonder opzoeken toepast. Een formule die je afleidt in plaats van uit je hoofd leert, onthoud je beter: de abc-formule volgt bijvoorbeeld uit kwadraat afsplitsen.

Bronnen

Het formuleblad is overgenomen uit het centraal examen van 2026, eerste tijdvak; de parate kennis uit de syllabus centraal examen 2027. De uitleg is van ons.

Pagina gecontroleerd op 27 oktober 2026

Laatste opgave.

Maak gratis het centraal examen 2026, eerste tijdvak — 180 minuten, en kijk het zelf na met het correctievoorschrift