Centraal examen 2027 · Wiskunde vmbo

Eenheden omrekenen met het metriek stelsel: lengte, oppervlakte, inhoud en snelheid

In een examenopgave staan de gegevens soms in een andere eenheid dan het antwoord: centimeters waar meters gevraagd worden, liters bij een inhoud in kubieke meters, dagen en uren bij een snelheid in kilometers per uur. Voor het centraal examen moet je die eenheden snel en foutloos omrekenen. Deze pagina zet de omrekenfactoren op een rij en laat zien waar de meeste fouten ontstaan.

Centraal examen vmbo wiskunde: in alle 5 examens van het eerste tijdvak 2022–2026; vwo wiskunde C: in alle 5 examens; vwo wiskunde A: in 4 van de 5.

Per examen

uit de syllabus
Wat de syllabus van elk examen over dit onderwerp zegt, en in welke vragen van het eerste tijdvak het gevraagd werd.
  • Wiskunde vmbo

    • WI/K/5 WI/V/1 Rekenen, meten en schatten, specificatie 1handig rekenen in alledaagse situaties: schattingen maken over afmetingen en hoeveelheden; rekenen met gangbare maten voor lengte, oppervlakte, inhoud, gewicht, tijd, temperatuur, geld en snelheid; bij het rekenen en vermelden van resultaten gebruik maken van gangbare begrippen en voorvoegsels zoals miljoen, miljard en milli-, centi-, kilo-; het resultaat van een berekening afronden in overeenstemming met de gegeven situatie; bij het oplossen van problemen, enkelvoudige en eenvoudig samengestelde grootheden herkennen en gebruiken, in elk geval grootheden die te maken hebben met lengte, oppervlakte, inhoud, gewicht, tijd, temperatuur, geld en snelheid

    Gevraagd in alle 5 examens van het eerste tijdvak 2022–2026.

    2026: vraag 10, 15; 2025: vraag 1, 2, 10, 12, 17; 2024: vraag 1, 5, 14, 16, 17, 21; 2023: vraag 4, 19, 22, 24; 2022: vraag 5, 10, 12, 18, 21

    Overzicht met formules: ja · Rekenmachine zonder grafieken

    Alle onderwerpen van dit examenHet formulebladHet examen van 2026 gratis maken

  • Wiskunde A havo

    • Subdomein B2 AlgebraDe kandidaat kan berekeningen uitvoeren met variabelen en daarbij gebruik maken van de algebraïsche basisbewerkingen en van het werken met haakjes.
    • Subdomein B2 Algebra, specificatie 4werken met grootheden, samengestelde grootheden en maatsystemen, en eenheden omrekenen.

    Gevraagd in 2 van de 5 examens van het eerste tijdvak 2022–2026.

    2026: vraag 16, 19; 2024: vraag 14

    Formuleblad: ja · Grafische rekenmachine: ja

    Alle onderwerpen van dit examenHet formulebladHet examen van 2026 gratis maken

  • Wiskunde A vwo

    • Subdomein B1 Algebra, specificatie 6werken met grootheden, samengestelde grootheden en maatsystemen, en eenheden omrekenen.

    Gevraagd in 4 van de 5 examens van het eerste tijdvak 2022–2026.

    2026: vraag 3, 6; 2025: vraag 23; 2023: vraag 2, 5, 9; 2022: vraag 15, 18

    Formuleblad: ja · Grafische rekenmachine: ja

    Alle onderwerpen van dit examenHet formulebladHet examen van 2026 gratis maken

  • Wiskunde C vwo

    • Subdomein B1 Rekenen en algebra, specificatie 6werken met grootheden, samengestelde grootheden en maatsystemen, en eenheden omrekenen.

    Gevraagd in alle 5 examens van het eerste tijdvak 2022–2026.

    2026: vraag 13, 15, 16, 17; 2025: vraag 14; 2024: vraag 1, 19; 2023: vraag 10, 18, 20; 2022: vraag 4, 5, 7

    Formuleblad: nee · Grafische rekenmachine: ja

    Alle onderwerpen van dit examenHet formulebladHet examen van 2026 gratis maken

Geteld: de examens van het eerste tijdvak 2022–2026. Een vraag telt mee als het onderwerp erin gevraagd wordt.

Het belangrijkste

wat je moet weten
  • De voorvoegsels: kilo is 1000 keer zo groot, centi is een honderdste en milli een duizendste. Dus 1 km is 1000 m, 1 m is 100 cm en 1 m is 1000 mm. Een miljoen is 1 000 000 en een miljard is 1 000 000 000.
  • Bij oppervlakte reken je met het kwadraat van de lengtefactor: 1 m is 100 cm, dus 1 m2^2 is 100×100=100 \times 100 ={}10 000 10\,000 cm2^2. Een hectare is 10 000 m2^2, de oppervlakte van een veld van 100 m bij 100 m.
  • Bij inhoud reken je met de derde macht: 1 m3^3 is 100×100×100=100 \times 100 \times 100 ={}1 000 000 1\,000\,000 cm3^3. Verder is 1 liter gelijk aan 1 dm3^3, aan 1000 cm3^3 en aan 1000 ml, en is 1 m3^3 gelijk aan 1000 liter.
  • Een samengestelde grootheid is een grootheid per eenheid, zoals de snelheid in km per uur of m per seconde, de dichtheid in gram per cm3^3 of de prijs per kilo. Een snelheid is afstand:tijd\textit{afstand} : \textit{tijd}. Van km per uur naar m per seconde deel je door 3,63{,}6, want 1000:3600=1000 : 3600 ={}13,6 \frac{1}{3{,}6}.
  • Tijd reken je om met 60: 1 uur is 60 minuten en 1 minuut is 60 seconden. Een tijd van 1 uur en 30 minuten is 1,51{,}5 uur, maar 1 uur en 20 minuten is niet 1,21{,}2 uur. Een tijd in minuten deel je door 60 om uren te krijgen.
  • De vmbo-syllabus noemt ook de wetenschappelijke notatie: je schrijft een getal als een getal vanaf 1 en kleiner dan 10 maal een macht van 10, bijvoorbeeld 4 500 000=4\,500\,000 ={}4,5×106 4{,}5 \times 10^{6}.

Het centraal examen wiskunde vmbo gl/tl duurt 120 minuten en is op papier. Je gebruikt een rekenmachine zonder grafieken; in het examen staat een overzicht met formules.

Het centraal examen wiskunde A havo duurt 180 minuten. Je werkt met een grafische rekenmachine in de examenstand; een gewone rekenmachine mag niet. In het examen staat een formuleblad.

Het centraal examen wiskunde A vwo duurt 180 minuten. Je werkt met een grafische rekenmachine in de examenstand; een gewone rekenmachine mag niet. In het examen staat een formuleblad.

Zo pak je het aan

stap voor stap
  1. 1.Zet alle gegevens in dezelfde eenheid

    Lees welke eenheden in de opgave staan en in welke eenheid je antwoord moet. Reken alle gegevens liever aan het begin om dan aan het einde, zodat je bij de berekening zelf maar met één soort eenheid rekent.
  2. 2.Bepaal de omrekenfactor

    Bij lengte is dat de factor van de eenheden, bij oppervlakte het kwadraat daarvan en bij inhoud de derde macht. Onthoud de reeks 1 m3^3 = 1000 liter en 1 liter = 1000 cm3^3.
  3. 3.Kies: vermenigvuldigen of delen

    Naar een kleinere eenheid krijg je een groter getal, dus vermenigvuldigen. Naar een grotere eenheid krijg je een kleiner getal, dus delen. Controleer dit met een schatting.
  4. 4.Reken de samengestelde grootheid uit

    Gebruik snelheid=\textit{snelheid} ={}afstand:tijd \textit{afstand} : \textit{tijd} of de bijbehorende omkeringen voor afstand en tijd. Zet de tijd daarvoor eerst om in decimale uren, bijvoorbeeld 20 minuten als 2060\frac{20}{60} uur.
  5. 5.Rond af en zet de eenheid erbij

    Rond pas aan het einde af op de nauwkeurigheid die de vraag geeft. Schrijf de eenheid achter je antwoord: een getal zonder eenheid is geen volledig antwoord.

Voorbeelden

Probeer het eerst zelf, en vergelijk dan met de uitwerking.
  1. 1.Van vierkante meters naar hectare

    Een weiland is 250 m lang en 180 m breed. Bereken de oppervlakte van het weiland in hectare.
  2. 2.Van kubieke centimeters naar liters

    Een aquarium is 80 cm lang, 40 cm breed en 50 cm hoog. Bereken hoeveel liter water er in het aquarium past als het tot de rand gevuld is.
  3. 3.Van kilometers per uur naar meters per seconde

    Een fietser rijdt met een snelheid van 18 km per uur. Bereken zijn snelheid in meter per seconde.
  4. 4.Uren en minuten in een berekening

    Een bus rijdt 3 uur en 20 minuten met een gemiddelde snelheid van 66 km per uur. Bereken hoeveel km de bus heeft afgelegd.

Een vraag uit het centraal examen

een echte examenvraag
Zo staat de vraag in het examen, met de tekst van de opgave erboven. Probeer hem eerst zelf voordat je de uitwerking opent.
Centraal examenvmbo

James Webb-telescoop

De James Webb-telescoop is op 25 december 2021 gelanceerd. Na 29 dagen en 7 uur bereikte hij zijn bestemming op 1 500 000 km vanaf de aarde. Kleksa: hier staat in het examen een afbeelding van de James Webb-telescoop in de ruimte (niet overgenomen).

Vraag 15

Bereken hoeveel km per uur de gemiddelde snelheid van de telescoop was tijdens deze reis. Schrijf je berekening op.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo gl/tl wiskunde 2026, tijdvak 1, vraag 15 — Examenblad.nl · Het examen op Examenblad.nl · Maak het hele examen gratis

Per examen: wat verschilt

vmbo, havo, vwo

Wiskunde A havo

Bij wiskunde A havo staat het omrekenen van eenheden bij subdomein B2 Algebra als productieve vaardigheid: ‘werken met grootheden, samengestelde grootheden en maatsystemen, en eenheden omrekenen’. Ook het kiezen van een passende maateenheid hoort bij het afronden, zegt de syllabus. Je werkt op havo met de grafische rekenmachine in de examenstand, maar een omrekening als van meter per seconde naar kilometer per uur is een vermenigvuldiging met een factor die je zelf moet kennen.

Wiskunde A vwo

Bij wiskunde A vwo noemt subdomein B1 Algebra dezelfde productieve vaardigheid: werken met grootheden, samengestelde grootheden en maatsystemen, en eenheden omrekenen. De syllabus zegt dat de rekenvaardigheden van dit subdomein hoofdzakelijk impliciet worden getoetst, dus binnen een vraag over een ander onderwerp, zoals een formule met een snelheid of een dichtheid erin.

Wiskunde C vwo

Bij wiskunde C vwo staat het omrekenen van eenheden bij subdomein B1 Rekenen en algebra, met als productieve vaardigheid ‘werken met grootheden, samengestelde grootheden en maatsystemen, en eenheden omrekenen’. Denk aan tijden die je uitdrukt in dagen, uren en minuten, of aan grootheden die per jaar of per maand gegeven zijn. Reken dan eerst alles om naar één tijdseenheid.

Test jezelf

meteen nakijken
Kies of typ je antwoord en kijk het meteen na: de uitwerking verschijnt onder de opgave.
vmbo

Vraag 1.

Een rechthoekige plaat karton is 98 cm lang en 80 cm breed. Bereken de oppervlakte in m².
m²

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

vmbo

Vraag 2.

Een watertank op een camping bevat 2005 liter. Bereken hoeveel m³ dat is.
m³

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

vmbo

Vraag 3.

Een watertank op een camper heeft een inhoud van 70 liter. Uit de kraan stroomt 24 liter water per minuut. Bereken hoe lang het duurt om de tank helemaal te vullen. Geef je antwoord in minuten en seconden.

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

havo A

Vraag 4.

Een zweefvliegtuig vliegt met een snelheid van 31,2 m/s. Bereken deze snelheid in km/uur. Geef je antwoord in één decimaal.
km/uur

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

vwo C

Vraag 5.

Een computer doet 16 965 minuten over een grote berekening. Schrijf deze tijd in dagen, uren en minuten.

Kleksa-opgave in de vorm van het centraal examen — uitwerking van Kleksa.

Meer opgaven: maak gratis een heel centraal examen

Veelgemaakte fouten

waar punten verloren gaan
  • Bij oppervlakte dezelfde factor gebruiken als bij lengte. Omdat 1 m gelijk is aan 100 cm, is 1 m2^2 geen 100 cm2^2 maar 100×100=100 \times 100 ={}10 000 10\,000 cm2^2.
  • Bij inhoud de factor van lengte of oppervlakte gebruiken. Een kubieke meter is 1000 liter, niet 100 liter, en 1 liter is 1000 cm3^3.
  • Minuten als decimalen van een uur schrijven. Een tijd van 1 uur en 20 minuten is 1131\frac{1}{3} uur, ongeveer 1,331{,}33 uur, en niet 1,21{,}2 uur.
  • Het getal omrekenen en de eenheid vergeten, of eenheden door elkaar gebruiken. Een lengte in cm en een breedte in m vermenigvuldig je niet met elkaar: zet ze eerst in dezelfde eenheid.
  • Tussendoor afronden. De syllabus zegt dat voortijdig afronden of afkappen ongewenste gevolgen kan hebben voor de nauwkeurigheid van je antwoord. Rond alleen je eindantwoord af.

Onthoud

  • Lengte: 1 km = 1000 m; 1 m = 100 cm = 1000 mm.
  • Oppervlakte: 1 m2^2 = 10 000 cm2^2; 1 ha = 10 000 m2^2.
  • Inhoud: 1 m3^3 = 1000 liter; 1 liter = 1000 cm3^3 = 1000 ml.
  • Van km per uur naar m per seconde reken je om door te delen door 3,63{,}6.
  • Tijd: 1 uur = 60 minuten = 3600 seconden.

Veelgestelde vragen

  1. 1.Hoeveel liter is een kubieke meter?+
    Antwoord:Een kubieke meter is 1000 liter. Een kubus van 1 m bij 1 m bij 1 m is 10 dm bij 10 dm bij 10 dm, en dat is 10×10×10=10 \times 10 \times 10 ={}1000 1000 dm3^3. Een liter is precies één dm3^3, dus de kubus bevat 1000 liter. Een liter is ook 1000 cm3^3 en 1000 ml.
  2. 2.Hoe reken ik een snelheid in kilometer per uur om naar meter per seconde?+
    Antwoord:Een kilometer is 1000 meter en een uur is 3600 seconden. Je deelt de snelheid in km per uur dus door 3,63{,}6 om m per seconde te krijgen, en je vermenigvuldigt met 3,63{,}6 voor de andere kant op. Een snelheid van 36 km per uur is 10 m per seconde.
  3. 3.Waarom is 1 vierkante meter geen 100 vierkante centimeter?+
    Antwoord:Een vierkant van 1 m bij 1 m is 100 cm bij 100 cm. De oppervlakte is dus 100×100=100 \times 100 ={}10 000 10\,000 cm2^2. Bij oppervlakte vermenigvuldig je de lengtefactor met zichzelf, bij inhoud drie keer. Daarom is de omrekenfactor 100 voor lengte, 10 000 voor oppervlakte en 1 000 000 voor inhoud.
  4. 4.Hoe reken ik minuten om naar een decimaal getal in uren?+
    Antwoord:Deel het aantal minuten door 60. Dus 45 minuten is 45:60=0,7545 : 60 = 0{,}75 uur en 15 minuten is 0,250{,}25 uur. Bij 20 minuten krijg je een getal dat niet ophoudt: 0,333…0{,}333\ldots uur. Reken dan liever met de breuk 13\frac{1}{3} of bewaar het getal in je rekenmachine.
  5. 5.In welke eenheid moet mijn antwoord staan?+
    Antwoord:Lees de vraag: staat de eenheid erin, dan gebruik je die. Staat ze er niet in, dan kies je een eenheid die bij de situatie past. De vmbo-syllabus noemt dat het kiezen van een bij de situatie passende maateenheid onder het afronden valt. Een inhoud van een zwembad geef je dus in m3^3 en niet in cm3^3.
  6. 6.Wat is de wetenschappelijke notatie bij vmbo-wiskunde?+
    Antwoord:In de wetenschappelijke notatie schrijf je een getal als een getal vanaf 1 en kleiner dan 10 maal een macht van 10. Het getal 2 300 0002\,300\,000 wordt 2,3×1062{,}3 \times 10^{6} en 0,00450{,}0045 wordt 4,5×10−34{,}5 \times 10^{-3}. De vmbo-syllabus noemt dat je dit kent en gebruikt bij vermenigvuldigen met en delen door machten van 10.

Laatste opgave.

Maak gratis het centraal examen 2026, eerste tijdvak — 120 minuten, en kijk het zelf na met het correctievoorschrift