Iliada Homera

Poeta prosi boginię, by opiewała gniew Achillesa, który przyniósł Grekom tyle klęsk. Kapłan Apollina Chryzes przychodzi do greckich okrętów pod Troją z okupem za córkę, wziętą do niewoli. Grecy chcą go uczcić, ale wódz naczelny Agamemnon wypędza starca z obelgami: córka nigdy nie wróci do domu. Chryzes modli się do Apollina o pomstę i bóg przez dziewięć dni zsyła na obóz zarazę swoimi strzałami. Dziesiątego dnia Achilles zwołuje zgromadzenie, a wróżbita Kalchas, gdy Achilles przyrzeka mu obronę, mówi, że bóg gniewa się za zelżonego kapłana i ucichnie dopiero, gdy Chryzeida wróci do ojca bez okupu.

Agamemnon zgadza się oddać brankę, ale żąda za nią innej nagrody. Achilles nazywa go chciwcem i przypomina, że przyszedł pod Troję nie ze swojej krzywdy, tylko dla czci Atrydów; grozi powrotem do Ftyi. Agamemnon odpowiada, że w zamian zabierze Achillesowi jego brankę Bryzeidę. Achilles chwyta za miecz, ale zatrzymuje go Pallada Atena, widoczna tylko dla niego, i radzi walczyć słowami. Achilles przysięga na berło, że Grecy będą go jeszcze wzywać na próżno, gdy Hektor zacznie ich zabijać. Stary Nestor próbuje ich pogodzić, bez skutku.

Odyseusz wyrusza z Chryzeidą i ofiarą dla Apollina, a wojsko oczyszcza się i składa bogu ofiary z byków i kóz. Heroldowie Agamemnona zabierają tymczasem Bryzeidę z namiotu Achillesa; Patroklos sam im ją wydaje. Achilles płacze nad morzem i prosi matkę, boginię Tetydę, by uprosiła Zeusa o klęski Greków, dopóki nie uczczą jej syna. Tetyda skarży się, że urodziła syna na krótkie życie, i obiecuje pójść do Zeusa, gdy ten za dwanaście dni wróci z uczty u Etiopów.

W Chryzie Odyseusz oddaje dziewczynę ojcu, a Grecy składają przy ołtarzu stugłowną ofiarę. Chryzes modli się teraz, by Apollo odwrócił zarazę od Greków, i bóg go wysłuchuje; po uczcie młodzież aż do zmroku śpiewa pieśni na cześć Apollina, a rano posłowie wracają z pomyślnym wiatrem do obozu. Achilles siedzi bezczynnie przy okręcie, z dala od bitew i narad. Po dwunastu dniach Tetyda ściska kolana Zeusa i prosi o klęski Greków. Zeus kiwa głową na znak zgody, aż drży Olimp. Hera podejrzewa spisek i kłóci się z mężem, a Hefajstos godzi rodziców, przypomina, jak Zeus strącił go kiedyś z nieba na Lemnos, i nalewa bogom nektaru; uczta bogów trwa do zachodu słońca.

Zeus, chcąc uczcić Achillesa i zgnębić Greków, zsyła Agamemnonowi zwodniczy Sen w postaci Nestora: niech od razu prowadzi wojsko do boju, bo Troja upadnie. Agamemnon wierzy i najpierw zwołuje na okręcie Nestora radę starszyzny: opowiada sen i zapowiada, że wypróbuje wojsko, a wodzowie mają je powstrzymać. Na zgromadzeniu udaje, że każe wracać do domu, bo po dziewięciu latach wojny Troi nie da się zdobyć. Żołnierze z wrzaskiem rzucają się do okrętów. Hera wysyła Atenę, a ta przychodzi do zasmuconego Odyseusza, który nie tknął swojego okrętu: wódz bierze berło Agamemnona i jednych przekonuje słowami, innych okłada berłem, przypominając, że niedobry jest rząd wielu i że rządzić ma jeden król.

Gdy wojsko siada, króla lży szpetny, kulawy i złośliwy Tersytes: Agamemnon jest chciwy, skrzywdził Achillesa, a Grecy powinni odpłynąć i zostawić go samego. Odyseusz gromi go, grozi, że zedrze z niego szatę i wychłosta, i bije go berłem po grzbiecie; Tersytes płacze, a wojsko się śmieje i chwali Odyseusza. Odyseusz przypomina wróżbę z Aulidy, gdzie smok pożarł ośmioro piskląt i ich matkę, a Kalchas wyłożył, że wojna potrwa dziewięć lat, a dziesiątego roku Troja padnie. Nestor radzi ustawić wojsko według plemion i rodów, a Agamemnon przyznaje, że sam zaczął kłótnię z Achillesem o dziewczynę. Wojsko je, a Agamemnon składa Zeusowi ofiarę z pięcioletniego wołu i modli się, by jeszcze przed nocą zburzyć Troję i zabić Hektora; Zeus przyjmuje ofiarę, ale modlitwy nie spełnia. Potem wojsko ze zbroją rusza na równinę nad Skamandrem, a Atena z egidą dodaje mu ducha.

Poeta wzywa Muzy i wylicza wodzów i okręty greckie: Beotów, Ajaksa Oilejczyka z Lokrami, Ajaksa Telamońskiego z Salaminy, Diomedesa, Agamemnona ze stu okrętami, Menelaosa, Nestora, Odyseusza, Achillesa z pięćdziesięcioma okrętami i wielu innych. Przypomina, że Protezylaos zginął pierwszy, schodząc na trojański brzeg, a Filoktet leży chory na Lemnos. Najlepszy z mężów był Ajaks, dopóki gniewał się Achilles, bo Achilles przewyższał wszystkich; jego żołnierze bawią się tymczasem bezczynnie przy okrętach. Zeus wysyła Irydę w postaci zwiadowcy Politesa do Trojan, którzy właśnie radzą u Priama. Hektor rozpoznaje głos bogini, Trojanie i ich sprzymierzeńcy wychodzą z bram, a poeta wylicza ich wodzów: Hektora, Eneasza, syna Anchizesa i Afrodyty, łucznika Pandarosa, Sarpedona i Glaukosa z Licyjczykami i innych.

Wojska ruszają na siebie: Trojanie z wrzawą jak żurawie, Grecy w milczeniu. Przed Trojan wybiega piękny Parys w skórze pantery i wyzywa najdzielniejszych Greków, ale gdy widzi Menelaosa, którego żonę uprowadził, cofa się w tłum. Hektor łaje brata: jest piękny i zręczny tylko wobec kobiet, przyniósł ojcu i miastu zgubę, a nie ma odwagi stanąć przed mężem, którego skrzywdził. Parys przyznaje mu rację i proponuje pojedynek z Menelaosem: zwycięzca zabierze Helenę i jej skarby, a oba narody zawrą pokój. Hektor ogłasza to wojskom, Menelaos się zgadza i żąda, by przymierze zaprzysiągł stary Priam.

Iryda w postaci córki Priama wzywa Helenę, która tka płótno z obrazami walk Greków i Trojan. Helena, płacząc za mężem i rodzinnym domem, idzie na Bramę Skajską, gdzie siedzą trojańscy starcy; mówią, że nie dziw, iż walczy się o taką kobietę, ale niech lepiej odpłynie, zanim zgubi miasto. Priam przywołuje ją łagodnie, mówi, że to nie ją, lecz bogów wini za wojnę, i każe wskazać greckich wodzów. Helena przedstawia Agamemnona, Odyseusza – o którym Antenor opowiada, jak niepozornie zaczynał mówić, a potem słowa sypały się z niego jak śnieg – i Ajaksa z Idomeneusem. Szuka wzrokiem swoich braci, Kastora i Polideukesa, nie wiedząc, że już nie żyją.

Priam przyjeżdża na pole, Agamemnon modli się do Zeusa, Słońca, Ziemi i rzek i składa ofiarę przymierza; Priam wraca do miasta, bo nie zniesie widoku walki syna. Los wskazuje, że pierwszy rzuca Parys: jego oszczep odbija się od tarczy Menelaosa. Menelaos prosi Zeusa o pomstę na gościu, który złamał gościnność, przebija tarczę i pancerz Parysa, ale ten się uchyla; miecz Menelaosa pęka na hełmie przeciwnika. Menelaos chwyta Parysa za hełm i wlecze ku Grekom, lecz Afrodyta przecina rzemień i porywa Parysa w obłoku do jego wonnej sypialni.

Potem Afrodyta w postaci starej prządki ze Sparty przychodzi na mury po Helenę. Helena poznaje boginię i odpowiada jej gniewnie: niech sama siedzi przy kochanku, ona do jego łoża nie pójdzie, bo okryłaby się hańbą w Troi. Afrodyta grozi, że ją porzuci i rozpali przeciw niej nienawiść Greków i Trojan, więc Helena w milczeniu idzie za nią. W komnacie, odwracając oczy, łaje Parysa: wolałaby, żeby zginął z ręki pierwszego męża, którym się kiedyś przechwalał. Parys odpowiada, że Menelaos zwyciężył dzięki Atenie, a następnym razem szczęście się odwróci, i zaprasza żonę do łoża. Tymczasem Menelaos szuka go na próżno, a Agamemnon ogłasza go zwycięzcą i żąda wydania Heleny i skarbów oraz daniny.

Na Olimpie Zeus droczy się z Herą i Ateną: skoro Menelaos zwyciężył, może dać ludom pokój i ocalić miasto Priama. Hera, która nienawidzi Troi, odpowiada, że gotowa jest oddać mu na zniszczenie swoje ukochane Argos, Spartę i Mykeny, byle Troja zginęła; Zeus wyznaje, że Ilion jest mu najmilszy ze wszystkich miast, ale ustępuje. Na jego rozkaz Atena zbiega na ziemię jak spadająca gwiazda i w postaci Trojanina Laodokosa namawia łucznika Pandarosa, syna Likaona, by zdobył chwałę i dary Parysa, strzelając do Menelaosa.

Pandaros napina łuk z rogów dzikiego kozła i wypuszcza strzałę. Atena odwraca ją jak matka odpędzająca muchę od śpiącego dziecka: grot przebija złoty pas i pancerz, ale tylko drasnął skórę, a krew spływa po biodrach Menelaosa jak purpura. Agamemnon rozpacza, że przez przymierze wystawił brata na śmierć, i przepowiada, że Zeus ukarze zdrajców i Troja upadnie. Lekarz Machaon, syn Asklepiosa, wyjmuje strzałę, wysysa krew i przykłada balsam.

Trojanie ruszają do ataku, a Agamemnon obchodzi szyki: odważnych zagrzewa, gnuśnych łaje. Chwali kreteńskiego króla Idomeneusa, obu Ajaksów z gotowymi do walki zastępami i starego Nestora, który ustawia wozy z przodu, piechotę z tyłu, a niepewnych w środku; żałuje tylko, że wodza nie ma już młodości. Wyrzuca bezczynność Menestejosowi i Odyseuszowi; urażony Odyseusz odpowiada, że w bitwie nie ustąpi nikomu, i król łagodzi swoje słowa. Diomedesowi zarzuca, że nie dorównuje ojcu, i opowiada, jak Tydeus sam wyzwał i pokonał Tebańczyków, a potem wybił zasadzkę pięćdziesięciu ludzi. Stenelos odpowiada, że to oni zdobyli Teby, ale Diomedes go ucisza: wódz ma prawo zagrzewać wojsko do walki.

Grecy idą w milczeniu, Trojanie z wrzawą w wielu językach, a wśród nich szaleje Niezgoda, siostra Aresa. Wojska się zderzają, tarcza trze o tarczę, a ziemia spływa krwią obu stron. Pierwszy ginie Trojanin Echepolos z ręki Antilocha, syna Nestora, a gdy Elefenor, wódz Abantów, ciągnie jego ciało, zabija go Agenor. Ajaks Telamoński przebija młodego Simoejsjosa, który pada jak ścięta topola, a Odyseusz, mszcząc się za towarzysza Leukosa, zabija Demokoona, syna Priama. Apollo z Pergamu zagrzewa Trojan, przypominając, że Achilles nie walczy, a Atena dodaje ducha Grekom. Trak Pejroos zabija Dioresa i sam ginie z ręki Etolczyka Toasa.

Atena napełnia Diomedesa, syna Tydeusa, takim męstwem, że jego zbroja płonie jak jesienna gwiazda. Zabija Fegeusa, syna kapłana Daresa, a Atena wyprowadza z bitwy Aresa, mówiąc, że bogowie nie powinni się mieszać do walki. Trojanie uciekają, a greccy wodzowie zabijają kolejnych z nich; Meriones przebija Fereklosa, który zbudował Parysowi okręty. Diomedes szaleje na polu jak wezbrana rzeka. Pandaros rani go strzałą w ramię; przyjaciel Stenelos wyrywa grot, a Diomedes modli się do Ateny o śmierć łucznika. Bogini daje mu siłę i zdejmuje mgłę z jego oczu, by odróżniał bogów od ludzi; przykazuje mu nie walczyć z bogami, z wyjątkiem Afrodyty.

Eneasz i Pandaros wyjeżdżają razem na jednym wozie przeciw Diomedesowi. Pandaros trafia oszczepem w jego tarczę i chełpi się przedwcześnie; oszczep Diomedesa, niesiony przez Atenę, trafia go w twarz i zabija. Eneasz broni ciała jak lew, ale Diomedes miażdży mu biodro ogromnym kamieniem, którego dziś dwóch ludzi nie podźwignie. Afrodyta osłania syna, a Diomedes rani ją w rękę; z rany bogini płynie boski sok zamiast krwi, a ona z płaczem porzuca syna i na wozie Aresa ucieka na Olimp, gdzie matka Diona leczy jej rękę, a Zeus z uśmiechem mówi, że wojna nie jest dla niej. Eneasza przejmuje Apollo; Diomedes trzy razy atakuje boga, a za czwartym Apollo każe mu pamiętać, że ludzie to nie bogowie. Bóg zanosi Eneasza do swojej świątyni, a na polu zostawia jego zjawę, wokół której toczy się walka.

Apollo wzywa Aresa, który w postaci Traka zagrzewa Trojan; Sarpedon wyrzuca Hektorowi, że za Troję walczą sprzymierzeńcy, a uleczony Eneasz wraca do boju. Hektor prowadzi Trojan do ataku, Ares idzie raz przed nim, raz za nim, a Diomedes, widząc boga, każe Grekom cofać się z twarzą zwróconą ku wrogom. Sarpedon zabija w pojedynku Tlepolemosa, syna Heraklesa, sam ranny w biodro. Hera i Atena za zgodą Zeusa wyjeżdżają na rydwanie na pole bitwy. Hera głosem Stentora zawstydza Greków, a Atena wyrzuca Diomedesowi, że nie dorównuje ojcu. Gdy Diomedes tłumaczy, że posłuchał jej zakazu, bogini zwalnia go z niego, siada obok niego na wozie, odwraca oszczep Aresa i kieruje włócznię Diomedesa w brzuch boga wojny. Raniony Ares ryczy jak dziesięć tysięcy wojowników i uchodzi w chmurze na Olimp; Zeus odpowiada na jego skargę, że jest mu najbardziej nienawistny z bogów, i każe go uleczyć, a obie boginie wracają do domu Zeusa.

Gdy bogowie opuszczają pole, Grecy przeważają. Ajaks Telamoński zabija Traka Akamasa, Diomedes gościnnego Aksylosa, a Menelaos chce oszczędzić Adrestosa, który obiecuje bogaty okup; Agamemnon karci brata za litość, każe wygubić Trojan do ostatniego dziecka i sam zabija błagającego. Wieszczek Helenos, syn Priama, radzi Hektorowi i Eneaszowi zatrzymać uciekających, a Hektorowi każe iść do miasta: matka i trojańskie matrony mają ofiarować Atenie najpiękniejszą szatę i dwanaście jałówek, by oddaliła od murów Diomedesa.

Na polu spotykają się Diomedes i Glaukos, wódz Licyjczyków. Diomedes pyta, kim jest, bo z bogami walczyć nie chce, jak Likurg, którego bogowie za to oślepili. Glaukos odpowiada, że ludzkie pokolenia są jak liście, które wiatr strąca, a wiosna przynosi nowe, i opowiada dzieje swojego dziada Bellerofonta: niesłusznie oskarżony przez żonę króla Projtosa, wysłany do Licji z listem, który kazał go zgładzić, zabił Chimerę, pokonał Solymów i Amazonki, ocalał z zasadzki i dostał za żonę królewnę. Diomedes odkrywa, że jego dziad Ojneus gościł kiedyś Bellerofonta, więc są gośćmi przez ojców. Wbija dzidę w ziemię, obaj podają sobie ręce i zamieniają się zbrojami; Glaukos, którego Zeus pozbawił rozsądku, oddaje złotą zbroję za miedzianą.

W mieście kobiety wypytują Hektora o swoich bliskich. Matka Hekabe chce go poczęstować winem, ale on odmawia, bo wino osłabiłoby go do boju, a zbroczony krwią nie może składać ofiary, i prosi, by zaniosła Atenie szatę; kapłanka Teano składa ją u stóp bogini, która modłów nie wysłuchuje. Hektor znajduje Parysa w domu przy zbroi i łaje go; Parys obiecuje, że zaraz pójdzie za nim, a Helena przeklina swój los i prosi szwagra, by usiadł, ale Hektor śpieszy do boju. Przy Bramie Skajskiej wybiega mu na spotkanie żona Andromacha z małym synem Astianaksem. Błaga go, by nie zostawiał jej wdową: Achilles zabił jej ojca i siedmiu braci, a on jest dla niej ojcem, matką, bratem i mężem; radzi mu zatrzymać wojsko pod murem, gdzie Grecy już trzy razy próbowali się wedrzeć.

Hektor odpowiada, że wstydziłby się uciekać od boju; wie, że przyjdzie dzień upadku Troi, ale najbardziej boli go myśl, że Andromacha pójdzie w niewolę do Greka. Wyciąga ręce do syna, a dziecko płacze przestraszone kitą na hełmie; rodzice się uśmiechają, Hektor zdejmuje hełm, całuje syna i prosi bogów, by był sławniejszy od ojca. Pociesza żonę, że nikt go nie zabije wbrew przeznaczeniu, i odsyła ją do domu, gdzie służebne opłakują Hektora za życia. Parys w lśniącej zbroi dogania brata, a Hektor mówi mu, że ma odwagę, ale sam ją zaniedbuje.

Hektor i Parys wracają na pole i Trojanie nabierają ducha. Apollo i Atena umawiają się, by przerwać na ten dzień bitwę pojedynkiem, a wieszczek Helenos, słysząc radę bogów, namawia brata, by wyzwał najdzielniejszego z Greków; zapewnia go, że jeszcze nie jest mu sądzona śmierć. Hektor wstrzymuje wojska i ogłasza wyzwanie: zwycięzca weźmie zbroję pokonanego, ale ciało odda jego bliskim do pogrzebu. Grecy wstydzą się odmówić i boją się przyjąć wyzwanie.

Menelaos łaje ich jak kobiety i sam zaczyna się zbroić, ale Agamemnon go powstrzymuje, bo Hektor jest silniejszy. Stary Nestor zawstydza Greków opowieścią o swojej młodości, gdy pokonał olbrzyma Ereutaliona. Wtedy zgłasza się dziewięciu wodzów, w tym Agamemnon, Diomedes, obaj Ajaksowie, Idomeneus i Odyseusz. Los wyciągnięty z hełmu pada na Ajaksa Telamońskiego, który przyjmuje go z radością.

Ajaks wychodzi jak Ares, z puklerzem jak wieża, z siedmiu skór wołowych i miedzianej blachy. Oszczep Hektora przebija sześć skór i zatrzymuje się na siódmej; oszczep Ajaksa przebija tarczę i pancerz Hektora, który uchyla się przed śmiercią. Ajaks rani przeciwnika w szyję, a gdy obaj rzucają kamieniami, Hektor pada pod ciosem ogromnego głazu i podnosi go Apollo. Gdy dobywają mieczy, heroldowie z obu stron rozdzielają ich, bo nadchodzi noc. Hektor proponuje, by rozeszli się w przyjaźni: daje Ajaksowi miecz ze srebrną pochwą, Ajaks jemu purpurowy pas. Trojanie radują się, że Hektor wrócił żywy, a Agamemnon czci Ajaksa ucztą i najlepszą częścią ofiarnego wołu.

Przy uczcie Nestor radzi zwieźć i spalić poległych, usypać nad nimi wspólny kopiec, a przy nim zbudować mur z wieżami i bramami i wykopać przed nim głęboki rów. W Troi Antenor radzi oddać Helenę i skarby, bo Trojanie walczą, złamawszy przysięgę; Parys odmawia wydania żony, ale gotów jest zwrócić skarby i dodać swoje. Rano herold Idajos przynosi Grekom tę propozycję i prośbę o rozejm na pogrzeb. Diomedes woła, że nie wolno przyjąć nawet Heleny, bo Troja jest bliska zguby, a wszyscy mu przyklaskują; Agamemnon zgadza się tylko na pogrzeb.

Obie strony palą swoich zabitych, a Grecy sypią wspólny kopiec, budują mur z wieżami i bramami i kopią rów najeżony palami. Posejdon skarży się, że Grecy zbudowali go bez ofiar dla bogów, a jego sława przyćmi mury, które on i Apollo wznieśli dla Laomedona; Zeus pozwala mu zburzyć mur, gdy Grecy odpłyną. Z Lemnos przypływają okręty z winem od Euneosa, syna Jazona, i całą noc Grecy ucztują w obozie, a Trojanie w mieście. Zeus grzmi jednak złowróżbnie, więc z lękiem wylewają wino na ziemię dla boga, zanim się napiją.

O świcie Zeus zakazuje bogom pomagać którejkolwiek stronie i grozi, że nieposłusznego strąci do Tartaru: jest silniejszy niż wszyscy bogowie razem, nawet gdyby ciągnęli złoty łańcuch. Siada na górze Idzie, skąd widzi Troję i greckie okręty. W południe kładzie na złotych szalach dwa losy śmierci: los Greków opada, los Trojan wznosi się ku niebu. Zeus grzmi i ciska błyskawice, a Grecy w popłochu uciekają; na polu zostaje stary Nestor, któremu Parys ranił strzałą konia. Diomedes woła na pomoc Odyseusza, który nie zważa na wołanie i biegnie do okrętów, więc sam bierze starca na swój wóz i rusza na Hektora; zabija jego woźnicę.

Zeus rzuca piorun tuż przed końmi Diomedesa i Nestor przekonuje go do ucieczki, bo przeciw woli Zeusa człowiek nic nie zrobi. Hektor wyśmiewa uciekającego Diomedesa jako kobietę; ten trzy razy chce zawrócić i trzy razy Zeus grzmi. Hektor zagrzewa Trojan, obiecuje spalić greckie okręty i wołając swoje konie po imieniu, przypomina, że karmi je sama Andromacha. Hera na próżno namawia Posejdona, by pomógł Grekom wbrew Zeusowi, a Trojanie zamykają ich między rowem a okrętami.

Wtedy Agamemnon z okrętu Odyseusza, stojącego pośrodku floty, zawstydza wojsko i błaga Zeusa o ocalenie. Zeus zsyła orła z jelonkiem w szponach, który upuszcza zdobycz na jego ołtarz, i Grecy znów ruszają na Trojan; pierwszy przez rów przejeżdża Diomedes. Łucznik Teukros, ukryty za tarczą brata Ajaksa, zabija ośmiu Trojan, a Agamemnon obiecuje mu nagrodę. Dwie jego strzały mijają Hektora i zabijają Gorgytiona, syna Priama, i woźnicę Archeptolemosa, aż Hektor uderza go kamieniem tam, gdzie szyja łączy się z piersią; Ajaks osłania rannego brata, a towarzysze wynoszą go z bitwy. Trojanie znów spychają Greków za rów, a ci wznoszą ręce do bogów.

Hera i Atena wyjeżdżają na rydwanie na pomoc Grekom, ale Zeus przez Irydę grozi, że połamie im wóz i zrani je piorunami, i boginie zawracają. Zeus zapowiada Herze, że Hektor będzie gromił Greków, aż do walki stanie Achilles. Noc przerywa bitwę. Hektor zwołuje Trojan nad Skamandrem: każe sprowadzić z miasta jedzenie i drewno, palić przez całą noc ognie, by Grecy nie uciekli po kryjomu, a w mieście trzymać straże na murach. Na polu płonie tysiąc ognisk, przy każdym pięćdziesięciu wojowników, a konie czekają świtu.

Nocą Grecy są przerażeni. Agamemnon ze łzami proponuje radzie wodzów powrót do domu, ale Diomedes odpowiada, że kto chce, niech płynie, a on ze Stenelosem będzie walczył, aż Troja upadnie. Nestor radzi wystawić straże i zwołać na ucztę starszyznę, a tam mówi królowi wprost, że pomylił się, zabierając Achillesowi brankę. Agamemnon przyznaje się do błędu i wylicza dary dla Achillesa: dziesięć talentów złota, trójnogi, konie, siedem branek z Lesbos i oddaną nietkniętą Bryzeidę, a po zdobyciu Troi – okręt złota i miedzi i dwadzieścia Trojanek, a w domu – rękę jednej z trzech córek z siedmioma miastami w posagu. Do Achillesa idą Fojniks, jego stary wychowawca, Odyseusz i Ajaks.

Achilles gra na lirze i śpiewa o sławnych czynach, a Patroklos słucha. Wita posłów serdecznie i ugaszcza ich. Odyseusz opisuje, jak Hektor grozi spaleniem okrętów, przypomina słowa Peleusa, by syn hamował dumne serce, i powtarza dary króla. Achilles odpowiada, że nienawidzi tego, kto co innego myśli, a co innego mówi: tchórz i dzielny mają tu równą cześć, a on zdobył dwanaście miast z okrętów i jedenaście pieszo, by oddać łupy chciwemu Agamemnonowi, który zabrał mu brankę kochaną jak żona. O świcie odpłynie do Ftyi. Nie przyjmie darów, choćby były stokroć większe, ani córki Agamemnona: żonę znajdzie mu w domu ojciec, a życie jest cenniejsze od skarbów, bo duszy nikt nie odzyska. Matka przepowiedziała mu dwa losy: jeśli zostanie pod Troją, nie wróci do domu, ale zdobędzie nieśmiertelną sławę; jeśli wróci, straci sławę, ale będzie długo żył. Radzi wszystkim Grekom wrócić do domu.

Fojniks z płaczem przypomina, jak wychowywał Achillesa: uciekł przed klątwą własnego ojca, a Peleus przyjął go jak syna i uczynił królem Dolopów; on karmił małego Achillesa na kolanach i traktował jak syna, bo bogowie nie dali mu własnego dziecka. Opowiada o Prośbach, córach Zeusa, które kulejąc idą za Winą i leczą jej rany; kto je odrzuci, tego Zeus karze. Przypomina też Meleagra z Kalidonu, który rozgniewany na matkę nie bronił miasta, choć błagali go starcy, ojciec, siostry i matka; ustąpił dopiero, gdy wróg podpalał miasto, i obiecanych darów już nie dostał. Achilles odpowiada, że cześć da mu Zeus, każe Fojniksowi nie płakać nad Agamemnonem i zostać u siebie na noc: rano postanowią, czy odpłyną.

Ajaks mówi gorzko, że Achilles ma serce twarde i nielitościwe: inni przyjmują okup nawet za zabitego syna czy brata, a on dla jednej kobiety gardzi przyjaciółmi. Achilles przyznaje mu rację, ale gniewu nie porzuca: stanie do walki dopiero wtedy, gdy Hektor dotrze do okrętów Myrmidonów. Odyseusz zanosi odmowę radzie, a Diomedes mówi, że Achilles i tak stanie do walki, gdy sam zechce albo gdy skłoni go bóg; wszyscy idą spać.

Agamemnon nie może zasnąć, patrząc na tysiące trojańskich ognisk, i postanawia naradzić się z Nestorem. Menelaos, który też nie śpi, przychodzi do brata, a ten posyła go po Ajaksa i Idomeneusa. Agamemnon budzi Nestora, Nestor – Odyseusza i Diomedesa, a Diomedes – Megesa i Ajaksa, syna Ojleusa; wszyscy razem sprawdzają, czy straże czuwają, i siadają za rowem na naradę. Nestor pyta, kto odważy się zakraść do obozu Trojan i podsłuchać ich zamiary, i obiecuje mu od każdego wodza czarną owcę z jagnięciem. Zgłasza się Diomedes, a po nim wielu innych; Agamemnon prosi, by przy wyborze towarzysza nie patrzył na ród. Diomedes wybiera Odyseusza, bo ten nie traci głowy w niebezpieczeństwie i kocha go Atena. Trazymedes daje Diomedesowi miecz, tarczę i hełm, a Meriones Odyseuszowi łuk, kołczan, miecz i hełm obszyty kłami dzika. Atena posyła im za znak czaplę, a obaj modlą się do bogini.

Tymczasem Hektor obiecuje nagrodę temu, kto przeszpieguje greckie okręty. Zgłasza się Dolon, syn herolda, niepozorny, ale szybki, jedyny brat pięciu sióstr; żąda za to wozu i koni Achillesa, a Hektor mu to przysięga – na próżno. Dolon w wilczej skórze biegnie ku okrętom, a Odyseusz i Diomedes przepuszczają go, ukryci wśród trupów, i odcinają mu drogę powrotu. Oszczep Diomedesa ociera mu ramię i wbija się w ziemię; Dolon staje, płacze i obiecuje okup.

Na pytania Odyseusza Dolon mówi wszystko: Hektor naradza się przy grobie Ilosa, Trojanie czuwają przy ogniach, a sprzymierzeńcy śpią, wśród nich świeżo przybyły król Traków Rezos z końmi białymi jak śnieg i wozem ze złota i srebra. Mimo to Diomedes ścina mu głowę, by więcej nie szpiegował. Odyseusz poświęca Atenie łupy Dolona i zawiesza je na drzewie. W obozie Traków Diomedes zabija we śnie dwunastu wojowników i trzynastego, króla Rezosa, a Odyseusz odciąga trupy i wyprowadza konie. Gdy Diomedes waha się, czy zabrać wóz z królewską zbroją, Atena każe mu wracać. Apollo budzi Hippokoona, krewnego Rezosa, który na widok rzezi podnosi krzyk, a Trojanie zbiegają się zdumieni. Obaj galopują do obozu, zabierają po drodze łupy Dolona i zostają radośnie przyjęci przez Nestora i wodzów. Kąpią się w morzu i składają Atenie ofiarę z wina.

Zeus zsyła do greckiego obozu Niezgodę, której krzyk budzi w wojownikach chęć walki. Agamemnon wkłada wspaniałą zbroję z tarczą, na której jest Gorgona, a obie armie ścierają się jak żniwiarze na polu. W południe Grecy przełamują szyki Trojan. Agamemnon zabija kolejnych wrogów, wśród nich dwóch synów Priama, których Achilles kiedyś pojmał i wydał za okupem, i dwóch synów Antymacha, który radził zgładzić posłów Menelaosa i Odyseusza; błagających o życie nie oszczędza. Pędzi uciekających aż pod mury, jak pożar w lesie. Zeus przez Irydę każe Hektorowi unikać walki, dopóki król szaleje na przedzie, i zapowiada, że gdy Agamemnon zostanie ranny, zwycięstwo przypadnie Trojanom. Król zabija Ifidamasa, syna Antenora, ale jego starszy brat Koon przebija mu rękę pod łokciem; Agamemnon zabija i jego, a gdy rana przestaje krwawić i ból się wzmaga, odjeżdża do okrętów.

Hektor rzuca Trojan do ataku jak wicher na morze. Odyseusz i Diomedes stawiają opór, a Diomedes trafia Hektora oszczepem w hełm, tak że ten pada na kolana i ucieka na wozie. Parys, ukryty za kolumną na grobie Ilosa, przeszywa Diomedesowi nogę strzałą i chełpi się; Diomedes nazywa go strzelcem dobrym do uwodzenia kobiet i odjeżdża do okrętów. Odyseusz zostaje na polu sam, otoczony przez Trojan jak dzik przez psy; zabija wielu, ale Sokos rani go w bok. Na jego wołanie przychodzą Menelaos i Ajaks; Menelaos wywozi go z bitwy, a Ajaks gromi Trojan jak wezbrana rzeka. Parys rani strzałą lekarza Machaona, którego Nestor wywozi na swoim wozie. Zeus zsyła strach na Ajaksa i ten cofa się powoli jak lew odpędzany od obory, jak uparty osioł z pola zboża; Eurypylos, który przybiega mu na pomoc, dostaje od Parysa strzałę w biodro.

Achilles, który patrzy na walkę z rufy okrętu, widzi wóz Nestora i posyła Patroklosa, by sprawdził, kogo wiezie. Nestor wylicza Patroklosowi rannych wodzów – Diomedesa, Odyseusza, Agamemnona, Eurypylosa i Machaona – i pyta, skąd u Achillesa litość, skoro nie pomaga. Wspomina swoją młodość, gdy w wojnie z mieszkańcami Elidy zagarnął ich stada, a w bitwie zabił ich wodza i zdobył pięćdziesiąt wozów. Przypomina słowa ojca Patroklosa: starszy wiekiem ma być dla Achillesa radą. Niech Patroklos spróbuje namówić przyjaciela do walki, bo przestroga przyjaciela ma wielką moc, a jeśli Achilles nie chce walczyć z powodu jakiejś wyroczni, niech pośle do boju Patroklosa z Myrmidonami w swojej zbroi: Trojanie wezmą go za Achillesa i cofną się, a Grecy odetchną. Wracając, Patroklos spotyka rannego Eurypylosa, który mówi, że Greków nic już nie ocali; Patroklos wyjmuje mu grot z biodra i przykłada leczniczy korzeń.

Grecy osłonili obóz i okręty murem i głębokim rowem z palisadą, ale zbudowali je bez ofiar dla bogów, więc dzieło nie przetrwa: po zdobyciu Troi Apollo i Posejdon skierują na nie rzeki spływające z Idy i zmyją je bez śladu. Hektor szaleje przed rowem jak lew osaczony przez psy; konie nie chcą przeskoczyć przekopu. Rozważny Polidamas radzi zostawić wozy przy rowie i iść pieszo; Hektor go słucha i Trojanie ruszają w pięciu oddziałach. Tylko Azjos nie chce zostawić wozu i pędzi do otwartej bramy na lewym skrzydle, ale bronią jej dwaj Lapici, Polipojtes i Leonteus, którzy zabijają wielu napastników. Gdy Trojanie mają już przekraczać rów, pojawia się złowróżbny znak: orzeł niesie w szponach węża, który kąsa go w szyję, i ptak wypuszcza zdobycz między wojska. Polidamas tłumaczy, że Trojanie, jak ten orzeł, wedrą się do obozu, ale nie wrócą z niego z łupem.

Hektor odpowiada mu gniewnie, że słucha obietnic Zeusa, a nie lotu ptaków, i wypowiada słynne zdanie, że jedyną prawdziwą wróżbą jest walka za ojczyznę; grozi Polidamasowi śmiercią, jeśli będzie odwodził innych od boju. Zeus zsyła wiatr, który pędzi piasek na greckie okręty i odbiera Grekom zapał. Trojanie podważają mur, a obaj Ajaksowie obiegają szyki i zagrzewają obrońców; kamienie lecą z obu stron jak śnieg w zimie.

Sarpedon, syn Zeusa i wódz Licyjczyków, mówi do Glaukosa, że królowie mają cześć i najlepsze miejsca na ucztach właśnie po to, by iść pierwsi do boju: skoro i tak czeka ich śmierć, niech zdobędą chwałę albo dadzą ją innym. Atakują wieżę bronioną przez Menestejosa, który wzywa na pomoc Ajaksa Telamońskiego i jego brata łucznika Teukrosa. Ajaks zabija kamieniem Epiklesa, Teukros rani Glaukosa, a Sarpedon wyrywa blankę wieży i otwiera przejście; Zeus chroni syna przed strzałą Teukrosa i dzidą Ajaksa, ale Grecy nie ustępują. Bitwa długo trwa w równowadze, aż Hektor podnosi ogromny kamień, którego dziś dwóch ludzi nie włoży na wóz, i rozbija nim bramę. Wpada do obozu z dwoma oszczepami, z ogniem w oczach, Trojanie wdzierają się przez mur, a Grecy uciekają do okrętów.

Gdy Zeus odwraca wzrok od Troi, pewny, że żaden bóg nie odważy się wmieszać, Posejdon, gniewny na brata za klęski Greków, schodzi ze szczytu Samotraki, skąd patrzył na bitwę. Czwartym krokiem jest w Ajgaj, gdzie w głębi morza ma złoty pałac, zaprzęga konie o złotych grzywach i po falach przybywa do greckich okrętów. W postaci wieszczka Kalchasa dotyka berłem obu Ajaksów i napełnia ich siłą, a potem zawstydza i zagrzewa zmęczonych Greków. Ci stają przed Hektorem w zwartym szyku, puklerz przy puklerzu, i jego natarcie zatrzymuje się jak skała staczająca się z góry na równinę.

Toczy się zacięta walka. Meriones łamie dzidę na tarczy Deifobosa i biegnie po nową. Teukros zabija Imbriosa, zięcia Priama, Hektor zabija wnuka Posejdona Amfimachosa, a Ajaks Oilejczyk odcina głowę Imbriosa i rzuca ją pod nogi Hektora. Posejdon w postaci Toasa zagrzewa kreteńskiego króla Idomeneusa, który wraz z Merionesem rusza do boju jak piorun. Idomeneus zabija Othryoneusa, który miał dostać za żonę Kasandrę, jeśli wypędzi Greków, i drwi z niego, a potem zabija Azjosa i Alkatoosa, którego Posejdon zesztywnił jak słup. Deifobos wzywa Eneasza, który jest rozżalony na Priama, że nie ceni jego zasług, i nad ciałem Alkatoosa, szwagra Eneasza, rozgrywa się walka; ginie Askalafos, syn Aresa, o czym jego ojciec nie wie. Menelaos przybija Helenosowi rękę do łuku i zabija Pejsandra, wypominając Trojanom, że złamali prawo gościnności, zabierając mu żonę. Parys zabija Euchenora, któremu ojciec wieszczek przepowiedział śmierć od choroby w domu albo od trojańskiego oręża.

Tam, gdzie Hektor przełamał mur, obaj Ajaksowie walczą ramię w ramię jak dwa woły przy jednym pługu, a lokryjscy łucznicy i procarze zza ich tarcz mieszają szyki Trojan. Polidamas radzi Hektorowi zebrać wodzów, bo Trojanie są zmęczeni i rozproszeni, a przy okrętach czeka Achilles. Hektor szuka na lewym skrzydle Deifobosa, Helenosa i innych; łaje Parysa, a ten spokojnie odpowiada, że walczy bez wytchnienia, i mówi mu, że jedni wodzowie zginęli, a Deifobos i Helenos odeszli ranni. Hektor rusza znowu jak burza na morzu. Ajaks Telamoński wyzywa go i zapowiada, że wkrótce Hektor będzie się modlił o szybkie konie do ucieczki; nad Ajaksem przelatuje orzeł z prawej strony, dobra wróżba dla Greków. Hektor odpowiada, że ciało Ajaksa nakarmi psy i sępy, i obie armie zderzają się z krzykiem.

Nestor, słysząc wrzawę, wychodzi z namiotu, gdzie opatruje się ranny Machaon, i widzi zburzony mur. Spotyka rannych wodzów: Agamemnona, Odyseusza i Diomedesa. Agamemnon proponuje zepchnąć okręty na morze i nocą uciekać, ale Odyseusz gromi go za tę haniebną radę: wojsko, widząc ściągane okręty, straci ducha i ucieknie. Agamemnon ustępuje, a Diomedes, choć młody, radzi, by ranni wodzowie poszli na pole i samą obecnością zagrzali żołnierzy. Posejdon w postaci starca dodaje Agamemnonowi otuchy i krzyczy jak dziesięć tysięcy wojowników.

Hera widzi z Olimpu, że brat pomaga Grekom, i postanawia oszukać Zeusa, który patrzy na bitwę z Idy. W swojej komnacie namaszcza się ambrozją, czesze i wkłada szatę utkaną przez Atenę, a potem prosi Afrodytę o pas, w którym zamknięte są wszystkie powaby miłości; kłamie, że chce pogodzić skłóconego Okeanosa z jego żoną, którzy ją kiedyś wychowali. Na Lemnos odnajduje Sen, brata Śmierci, i obiecuje mu tron wykuty przez Hefajstosa, jeśli uśpi Zeusa. Sen się boi, bo kiedyś za podobną przysługę Zeus omal nie strącił go z nieba, i zgadza się dopiero, gdy Hera przysięga na Styks, że da mu za żonę Pazyteę, jedną z Charyt. Sen kryje się na wysokiej jodle w postaci ptaka, a Hera wstępuje na szczyt Gargaron. Zeus zapala się do niej miłością, a gdy Hera udaje, że wstydzi się bogów, otacza ich złotym obłokiem i zasypia w jej ramionach.

Sen donosi o tym Posejdonowi. Ten każe najlepszym Grekom wziąć największe tarcze i najdłuższe dzidy; ranni królowie ustawiają szyki, wojownicy zamieniają się zbrojami, silniejsi biorą lepsze, a Posejdon sam prowadzi Greków do boju z wielkim mieczem w ręku, a Hektor prowadzi Trojan. Obie strony krzyczą głośniej niż ocean, pożar w lesie i wicher.

Hektor rzuca dzidę w Ajaksa Telamońskiego, ale trafia w miejsce, gdzie krzyżują się pasy tarczy i miecza. Ajaks chwyta jeden z kamieni podpierających okręty i uderza Hektora pod szyję tak, że ten pada jak dąb rażony piorunem. Polidamas, Eneasz, Sarpedon, Glaukos i Agenor osłaniają go tarczami, a towarzysze wynoszą go nad Ksantos; tam Hektor odzyskuje przytomność, wymiotuje krwią i znów mdleje. Grecy nacierają: Ajaks Oilejczyk zabija Satniosa, Polidamas Protoenora, Ajaks Telamoński Archelocha, Akamas Promachosa, a Peneleos przebija oko Ilioneusa, jedynaka bogatego Forbasa, ścina mu głowę i pokazuje ją Trojanom, którzy myślą już tylko o ucieczce. Najwięcej uciekających zabija szybki Ajaks, syn Ojleusa.

Zeus budzi się na Idzie i widzi uciekających Trojan, Posejdona wśród Greków i Hektora leżącego bez sił. Grozi Herze karą i przypomina, jak kiedyś zawiesił ją w niebie ze skutymi rękami; Hera przysięga, że Posejdon walczy z własnej woli. Zeus zapowiada przyszłość: Patroklos zabije wielu, wśród nich Sarpedona, i zginie z ręki Hektora, Achilles zabije Hektora, a Grecy zdobędą Troję za radą Ateny; do tego czasu dotrzyma obietnicy danej Tetydzie. Na Olimpie Ares, usłyszawszy od Hery o śmierci syna Askalafosa, chce go pomścić, ale Atena zdziera z niego zbroję i sadza go na tronie. Przez Irydę Zeus każe bratu opuścić pole. Posejdon odpowiada gniewnie, że trzej synowie Kronosa podzielili świat po równo – Zeus niebo, on morze, Hades świat podziemny – a ziemia i Olimp są wspólne; Iryda przypomina mu jednak prawo starszeństwa i bóg ustępuje, zapowiadając wieczną nienawiść, jeśli Zeus ocali Troję. Apollo na rozkaz Zeusa przywraca Hektorowi siły: bohater biegnie na pole jak koń, który zerwał się ze żłobu, a Grecy na jego widok tracą odwagę.

Etolczyk Toas radzi, by najlepsi wodzowie zatrzymali Hektora, a reszta wojska cofnęła się do okrętów. Apollo z egidą w ręku idzie przed Trojanami, wstrząsa nią i rzuca na Greków strach. Hektor grozi śmiercią każdemu, kto zamiast walczyć zajmie się łupami, a Apollo zasypuje rów, wyrąbuje w umocnieniach drogę i burzy grecki mur tak łatwo, jak dziecko burzy budowlę z piasku. Nestor modli się do Zeusa o ratunek, ale Trojanie biorą grzmot za znak dla siebie i z wozami docierają do okrętów. Patroklos, który opatrywał Eurypylosa, widzi to i z płaczem biegnie do Achillesa, by namówić go do walki.

Przy okrętach walka trwa w równowadze. Ajaks Telamoński zabija Kaletora, który niósł ogień, a Hektor jego towarzysza Lykofrona. Teukros strzela z łuku i zabija woźnicę Polidamasa, ale gdy celuje w Hektora, Zeus zrywa mu cięciwę; Ajaks każe mu wziąć tarczę i dzidę. Hektor woła, że pięknie jest zginąć za ojczyznę, broniąc żony i dzieci, a Ajaks, że Grecy albo ocalą okręty, albo zginą. Narrator mówi, że Zeus spełnia obietnicę daną Tetydzie i czeka na widok płonącego okrętu, a potem odwróci szczęście. Ajaks skacze z okrętu na okręt z ogromnym drągiem i zagrzewa Greków. Hektor chwyta za rufę okrętu Protezylaosa i woła o ogień; Ajaks, cofnięty na ławę wioślarzy, długim drągiem odpycha każdego, kto zbliża się z pochodnią, i zabija dwunastu.

Patroklos płacze przed Achillesem, a ten pyta, czemu płacze jak mała dziewczynka, która ciągnie matkę za suknię. Patroklos wyrzuca mu twarde serce i prosi, by pozwolił mu pójść z Myrmidonami do boju w zbroi Achillesa: Trojanie wezmą go za niego i się cofną. Achilles zgadza się – nie może wiecznie się gniewać – ale każe mu tylko odepchnąć Trojan od okrętów i wrócić, a nie gonić ich pod mury Troi, bo sprzyja im Apollo. Tymczasem Hektor odcina mieczem grot dzidy Ajaksa, ten uznaje w tym wolę Zeusa i ustępuje, a pierwszy okręt staje w płomieniach. Achilles ponagla przyjaciela. Patroklos wkłada zbroję Achillesa, bierze wszystko prócz jego ogromnej dzidy z jesionu z Pelionu, Automedon zaprzęga nieśmiertelne konie Ksantosa i Baliosa, a Achilles wyprowadza pięć oddziałów Myrmidonów i modli się do Zeusa o zwycięstwo i powrót przyjaciela. Zeus spełnia tylko pierwszą prośbę.

Patroklos zabija wodza Pajonów i gasi płonący okręt. Trojanie, widząc znaną zbroję, myślą, że wrócił Achilles, i uciekają spod okrętów; Hektora unoszą z pola konie, a wiele wozów łamie się w rowie. Patroklos pędzi za nimi i odcina im drogę do miasta. Na spotkanie wychodzi mu Sarpedon. Zeus zastanawia się, czy ocalić syna, ale Hera przypomina, że wtedy każdy bóg zechce ratować swoje dzieci, i radzi oddać jego ciało Snowi i Śmierci; Zeus spuszcza na ziemię krwawy deszcz. Patroklos zabija towarzysza Sarpedona, a Sarpedon, chybiając, trafia Pedasosa, śmiertelnego konia z zaprzęgu Achillesa. Wtedy Patroklos przebija Sarpedona, który umierając prosi Glaukosa o obronę swojego ciała. Apollo leczy rannego Glaukosa, a ten zwołuje Trojan; nad ciałem toczy się walka, aż Zeus zsyła strach na Hektora i Trojanie uciekają. Myrmidoni zdzierają zbroję Sarpedona, a Apollo obmywa jego ciało, namaszcza je i oddaje Snowi i Śmierci, które zanoszą je do Licji.

Patroklos, zapominając przestrogi Achillesa, ściga Trojan pod same mury. Trzy razy wdziera się na mur i trzy razy strąca go Apollo, a za czwartym bóg każe mu odejść, bo nie jemu sądzone zdobyć Troję. Apollo w postaci Azjosa wysyła Hektora na Patroklosa. Patroklos zabija kamieniem jego woźnicę Kebrionesa i drwi, że Trojanin nurkuje z wozu jak w morze; nad ciałem trwa walka, aż słońce zaczyna się chylić ku zachodowi i Grecy odbierają zwłoki. Trzy razy Patroklos naciera i zabija po dziewięciu, a za czwartym Apollo, ukryty we mgle, uderza go w ramię, strąca mu hełm i rozpina zbroję. Euforbos rani go oszczepem w plecy, a Hektor dobija dzidą w brzuch i drwi z niego. Umierający Patroklos odpowiada, że zabili go Zeus i Apollo, a Hektora wkrótce dosięgnie oszczep Achillesa. Hektor odpowiada, że może to on zabije Achillesa, i rzuca się na Automedona, ale konie Achillesa unoszą woźnicę z bitwy.

Menelaos staje nad ciałem Patroklosa jak jałówka nad pierwszym cielęciem. Euforbos, który pierwszy ranił Patroklosa, żąda łupu, ale Menelaos zabija go oszczepem w szyję; młodzieniec pada jak zwalona burzą oliwka. Apollo w postaci Mentesa wysyła na Menelaosa Hektora, który dotąd na próżno ścigał konie Achillesa. Menelaos waha się, ale ustępuje przed przeważającymi siłami i woła Ajaksa Telamońskiego. Hektor zdziera z Patroklosa zbroję Achillesa i chce odciąć mu głowę, lecz Ajaks staje nad ciałem z tarczą jak lwica nad młodymi, a Hektor odjeżdża i każe zanieść zbroję do Troi.

Glaukos zarzuca Hektorowi tchórzostwo: nie obronił ciała Sarpedona i boi się Ajaksa. Hektor odpowiada, że to Zeus odbiera ludziom odwagę, dogania towarzyszy niosących łup i sam wkłada zbroję Achillesa. Zeus patrzy na niego z litością, bo Hektor nie wróci już do domu i Andromacha nie odbierze od niego tej zbroi, więc na razie daje mu zwycięstwo. Hektor obiecuje połowę łupu temu, kto odbierze Grekom ciało. Na wołanie Menelaosa przybiegają Ajaks Oilejczyk, Idomeneus, Meriones i inni, a Zeus okrywa obrońców ciała mgłą. Ajaks zabija Hippotoosa, który przywiązał już pasem nogę Patroklosa i ciągnął ciało, oraz Forkysa; Grecy omal nie odpierają Trojan pod mury, ale Apollo w postaci herolda Perifasa zagrzewa Eneasza i Trojanie znów stawiają opór. Przez cały dzień obie strony ciągną ciało jak ludzie naciągający u garbarza namaszczoną skórę i wołają, że raczej zginą, niż je oddadzą.

Nieśmiertelne konie Achillesa stoją nieruchomo jak kolumny na grobie i płaczą po Patroklosie, nie słuchając bicza Automedona. Zeus lituje się nad nimi i dodaje im sił. Automedon wjeżdża w tłum Trojan, ale sam nie może naraz powozić i walczyć, więc lejce bierze Alkimedon; Hektor i Eneasz z Chromiosem i Aretosem chcą zdobyć konie, lecz Automedon zabija Aretosa, a nadbiegający Ajaksowie odpędzają resztę. Atena w postaci Fojniksa dodaje Menelaosowi uporu muchy, a Apollo zagrzewa Hektora po śmierci jego przyjaciela Podesa. Zeus okrywa Idę chmurą i grzmi: Grecy znów się cofają, Hektor rani Leitosa i zabija Kojranosa, woźnicę Merionesa, a Idomeneus ucieka do okrętów. Ajaks prosi Zeusa: jeśli chce zgubić Greków, niech zgubi ich przynajmniej w świetle dnia. Zeus rozprasza mgłę. Menelaos odnajduje Antilocha, syna Nestora, i posyła go do Achillesa z wiadomością o śmierci Patroklosa; Antiloch biegnie z płaczem. Menelaos i Meriones podnoszą ciało i niosą je jak muły ciągnące z góry ciężki bal, a obaj Ajaksowie powstrzymują Trojan jak grobla wezbraną rzekę. Hektor i Eneasz nacierają dalej, a Grecy uciekają ku okrętom.

Antiloch przynosi Achillesowi wiadomość, że Patroklos nie żyje, a o jego nagie ciało toczy się walka, bo Hektor ma już zbroję. Achilles sypie sobie na głowę popiół, tarza się w piasku i rwie włosy, branki z krzykiem wybiegają z namiotów, a Antiloch trzyma go za ręce, by nie zadał sobie śmierci. Jego krzyk słyszy na dnie morza Tetyda; z nereidami wychodzi na brzeg i pyta syna o przyczynę płaczu. Achilles mówi, że nie chce żyć, dopóki Hektor nie zapłaci życiem za śmierć Patroklosa. Matka przypomina, że jego własna śmierć przyjdzie zaraz po śmierci Hektora, a on odpowiada, że niech więc zginie od razu, skoro nie obronił przyjaciela. Przeklina kłótnię i gniew, który wsącza się w serce słodko jak miód, a potem ogarnia pierś jak dym; nawet Herakles musiał umrzeć, więc i on przyjmie swój los, byle zdobyć sławę. Tetyda obiecuje, że rano przyniesie mu nową zbroję od Hefajstosa, każe czekać, odsyła nereidy do ojca i śpieszy na Olimp.

Tymczasem Hektor trzy razy chwyta ciało Patroklosa za nogi i trzy razy odpierają go obaj Ajaksowie. Hera, w tajemnicy przed Zeusem, posyła do Achillesa Irydę: niech pokaże się Trojanom, bo Hektor chce odciąć Patroklosowi głowę i zatknąć ją na palu. Achilles odpowiada, że nie ma zbroi, a Iryda radzi mu tylko stanąć nad rowem. Bez zbroi Achilles staje tam z egidą Ateny na ramionach, a bogini otacza mu głowę złotą, płonącą chmurą; Achilles krzyczy trzy razy, a Atena krzyczy razem z nim. Trojanie wpadają w popłoch, a dwunastu wojowników ginie wśród własnych wozów i włóczni. Grecy wynoszą ciało i kładą je na marach, a Hera przyspiesza zachód słońca. Na naradzie Trojan Polidamas radzi wrócić na noc do miasta i bronić się z murów, ale Hektor odrzuca tę radę i każe nocować w polu; Trojanie, którym Atena odebrała rozum, przyznają mu rację.

Całą noc Achilles i Myrmidoni opłakują Patroklosa; Achilles obiecuje, że nie pogrzebie go, dopóki nie zabije Hektora, a przy stosie zarżnie dwunastu Trojan, i każe obmyć i namaścić ciało. Tetyda przychodzi do kuźni Hefajstosa, który kuje właśnie dwadzieścia trójnogów na złotych kółkach. Wita ją Charis, żona boga, a Hefajstos pamięta, że kiedyś wraz z Eurynome przygarnęła go, gdy strąciła go z Olimpu matka. Bóg zgadza się wykuć zbroję i robi przede wszystkim wielką tarczę: z ziemią, niebem, morzem, słońcem, księżycem i gwiazdozbiorami; z miastem w pokoju, gdzie odbywa się wesele i sąd na rynku, i z miastem w czasie wojny, oblężonym i walczącym w zasadzce; z oraczami, żniwiarzami, winobraniem, stadem wołów napadniętym przez lwy, pastwiskiem owiec i tańcem młodzieży, a wokół z wodami oceanu. Potem kuje pancerz, hełm ze złotą kitą i nagolenice, a Tetyda niesie zbroję synowi.

O świcie Tetyda przynosi synowi zbroję Hefajstosa; Myrmidoni nie śmią na nią spojrzeć, a w oczach Achillesa zapala się gniew. Matka obiecuje, że ciało Patroklosa nie zgnije, każe synowi pogodzić się z Agamemnonem i wlewa zmarłemu do nozdrzy nektar i ambrozję. Achilles zwołuje zgromadzenie; przychodzą nawet ranni Odyseusz i Diomedes, wsparci na włóczniach, a ostatni ranny Agamemnon. Achilles mówi, że lepiej by było, gdyby branka zginęła, zanim wszczęła się przez nią kłótnia; przezwycięża gniew i chce od razu iść do boju. Agamemnon odpowiada, że zaślepili go Zeus, Mojra i Erynia. Nawet Zeusa zwiodła kiedyś Ate, bogini zaślepienia: gdy miał się narodzić Herakles, Hera wymogła na nim przysięgę, że władzę zdobędzie dziecko z jego krwi urodzone tego dnia, przyspieszyła narodziny Eurysteusza i opóźniła poród Alkmeny, a rozgniewany Zeus zrzucił Ate z Olimpu na ziemię. Agamemnon obiecuje wszystkie dary, o których mówił Odyseusz.

Achilles nie dba o dary i chce walczyć natychmiast. Odyseusz przekonuje go, że głodni żołnierze nie wytrzymają całodziennej bitwy, i radzi, by wojsko się posiliło, dary zostały zniesione na oczach wszystkich, a Agamemnon przysiągł, że nie tknął Bryzeidy. Achilles mówi, że nie weźmie do ust jedzenia, dopóki leżą niepomszczeni zabici; Odyseusz odpowiada, że zmarłych trzeba czcić płaczem przez dzień, a potem żyć i walczyć. Młodzi wodzowie przynoszą z namiotu króla dwadzieścia złotych naczyń, siedem trójnogów, dwanaście koni i siedem branek, a ósmą Bryzeidę, Odyseusz zaś dziesięć talentów złota. Agamemnon zabija dzika i przysięga na Zeusa, Ziemię, Słońce i Erynie, że Bryzeida jest nietknięta; Achilles odpowiada, że to Zeus chciał tej kłótni. Dary i branki trafiają do namiotu Achillesa. Bryzeida rzuca się na ciało Patroklosa i opłakuje go: to on ją pocieszał, gdy Achilles zabił jej męża i braci, i obiecywał, że Achilles ją poślubi; inne branki płaczą razem z nią, a naprawdę płaczą nad sobą.

Achilles odmawia jedzenia i wspomina, jak Patroklos przygotowywał mu posiłki; mówi, że nawet wieść o śmierci ojca albo syna Neoptolemosa, który wychowuje się na Skyros, nie zabolałaby go bardziej. Zeus lituje się nad nim i posyła Atenę, która wlewa mu w pierś nektar i ambrozję, by nie osłabł z głodu. Wojsko rusza z okrętów jak śnieżyca, a Achilles wkłada zbroję, która niesie go jak skrzydła, i bierze ogromną dzidę ojca z jesionu z Pelionu, której nikt inny nie podźwignie. Wsiadając na wóz, każe koniom przywieźć go z bitwy żywego, a nie zostawiać jak Patroklosa. Koń Ksantos, któremu Hera dała ludzki głos, odpowiada, że tego dnia go ocalą, ale bliski jest dzień jego śmierci z ręki boga i człowieka; potem Erynie zamykają mu usta. Achilles mówi, że wie, iż zginie daleko od rodziców, i z krzykiem rusza na czele Greków.

Zeus przez Temidę zwołuje na Olimp wszystkich bogów, także bogów rzek i nimfy, i pozwala im walczyć po dowolnej stronie, bo boi się, że Achilles w gniewie zburzy mury Troi wbrew przeznaczeniu. Po stronie Greków stają Hera, Atena, Posejdon, Hermes i Hefajstos, po stronie Trojan Ares, Apollo, Artemida, Latona, Afrodyta i bóg rzeki Ksantos. Zeus grzmi, Posejdon wstrząsa ziemią, aż drży Ida i mury Troi, a Hades zrywa się z tronu w strachu, że ziemia się rozstąpi i odsłoni jego mroczne królestwo. Bogowie stają naprzeciw siebie parami: Apollo przeciw Posejdonowi, Ares przeciw Atenie, Artemida przeciw Herze, Latona przeciw Hermesowi, rzeka przeciw Hefajstosowi.

Apollo w postaci Likaona namawia Eneasza, by stanął do walki z Achillesem; Eneasz przypomina, że już raz uciekł przed nim z góry Idy, ale bóg dodaje mu ducha, bo jego matką jest Afrodyta. Hera boi się o Achillesa, lecz Posejdon radzi, by bogowie przyglądali się z boku: stronnicy Greków siadają na wale Heraklesa, stronnicy Trojan na wzgórzu. Achilles drwi z Eneasza i przypomina tę ucieczkę, a Eneasz wylicza swój ród od Dardanosa, syna Zeusa, i odpowiada, że kłótnie są dobre dla dzieci, a mężów rozstrzyga broń. Jego oszczep zatrzymuje złota warstwa boskiej tarczy Achillesa; jesion Achillesa przebija tarczę Eneasza nad jego schylonym grzbietem. Achilles dobywa miecza, Eneasz chwyta ogromny kamień. Wtedy Posejdon, choć sprzyja Grekom, ratuje Eneasza: mówi, że niewinny nie powinien ginąć za winnych, bo przeznaczenie chce, by ocalał ród Dardanosa i by Eneasz i jego potomkowie rządzili Trojanami. Hera odpowiada, że ona i Atena przysięgły nie ratować żadnego Trojanina. Zamraczając wzrok Achillesa, Posejdon przenosi Eneasza na skraj pola i ostrzega go, by unikał Achillesa, dopóki ten żyje.

Achilles dziwi się, że przeciwnik zniknął, i zagrzewa Greków do walki wręcz. Hektor zapowiada, że stanie przeciw niemu, choćby miał ramię z ognia, ale Apollo każe mu nie walczyć z Achillesem sam na sam. Achilles zabija Ifitiona, Demoleona, syna Antenora, Hippodamasa i najmłodszego syna Priama, Polidora. Hektor, widząc brata, rzuca się na zabójcę, a Achilles mówi, że oto ma przed sobą tego, kto zabił mu przyjaciela. Atena odwraca oszczep Hektora, a Apollo porywa go we mgle; Achilles trzy razy uderza w pustą chmurę i wyzywa Hektora od psów. Potem zabija kolejnych: Dryopsa, Demuchosa, dwóch synów Biasa, młodego Trosa, który obejmuje jego kolana i prosi o litość, Muliosa, Echeklosa, Deukaliona i Rigmosa. Szaleje na polu jak pożar w lesie, ziemia spływa krwią, a jego konie tratują trupy i tarcze jak woły młócące zboże.

Achilles rozdziela uciekających Trojan: jednych pędzi ku miastu, innych spycha w nurty Ksantosa, czyli Skamandra, gdzie toną i giną od jego miecza. Bierze żywcem dwunastu młodzieńców, by złożyć ich w ofierze na stosie Patroklosa. Potem spotyka Likaona, syna Priama, którego kiedyś pojmał i sprzedał na Lemnos, a który dopiero co wrócił do domu. Likaon obejmuje jego kolana i błaga o życie, przypominając, że nie jest bratem Hektora z tej samej matki. Achilles odpowiada, że dopóki żył Patroklos, oszczędzał Trojan, ale teraz żaden nie ujdzie śmierci – i on sam, syn bogini, też wkrótce zginie. Zabija Likaona mieczem i ciska jego ciało do rzeki rybom. Następnie zabija Asteropajosa, wnuka rzeki Aksjos, który rzuca dwiema włóczniami naraz i rani go w rękę, i chełpi się, że ród od Zeusa przewyższa ród od rzeki.

Rozgniewany bóg rzeki skarży się, że jego nurty są zawalone trupami, i prosi Achillesa, by zabijał na równinie. Achilles odpowiada, że posłucha go dopiero wtedy, gdy zapędzi Trojan do miasta i zmierzy się z Hektorem, a rzeka wzbiera, wyrzuca trupy i rzuca się na niego falami. Bohater chwyta się wiązu, który wyrywa z korzeniem, ucieka na pole, ale rzeka goni go i podcina mu nogi. Achilles skarży się Zeusowi, że zginie marnie jak pasterz utopiony w potoku, zamiast z ręki Hektora. Posejdon i Atena w ludzkiej postaci dodają mu otuchy, a Skamander wzywa na pomoc brata, rzekę Simoeis. Hera posyła na pomoc Hefajstosa, który ogniem wypala pole i trupy, a potem samą rzekę, aż wrze woda i męczą się ryby. Ksantos przysięga, że nigdy już nie pomoże Trojanom, i Hera każe synowi przestać.

Wtedy bogowie walczą ze sobą, a Zeus patrzy na to z Olimpu i się śmieje. Ares atakuje Atenę, a ta powala go kamieniem granicznym; Afrodytę, która wyprowadza Aresa, Atena powala uderzeniem pięści. Posejdon przypomina Apollinowi, jak obaj służyli za zapłatę królowi Troi Laomedonowi, który ich oszukał, ale Apollo nie chce walczyć o ludzi, którzy są jak liście, a Artemida go za to łaje; Hera wyrywa jej łuk i strzały i bije ją, a Artemida ucieka z płaczem do ojca. Hermes ustępuje Latonie bez walki. Apollo wchodzi do Troi, a inni bogowie wracają na Olimp. Priam z wieży widzi szalejącego Achillesa i każe otworzyć bramy uciekającym. Apollo zagrzewa do walki Agenora, syna Antenora, którego pocisk trafia Achillesa pod kolanem, ale odbija się od boskiej nagolenicy. Bóg porywa Agenora w obłoku, przybiera jego postać i odciąga Achillesa daleko od murów, a Trojanie tymczasem chronią się w mieście.

Trojanie chronią się w mieście, tylko Hektor zostaje przed Bramą Skajską. Apollo wyjawia Achillesowi, że go zwodził, a Achilles mówi, że gdyby mógł, zemściłby się na bogu. Gdy biegnie ku murom, lśniąc jak gwiazda zwiastująca upały, Priam z wieży błaga syna, by wszedł do miasta, bo Achilles jest silniejszy, a jego śmierć zgubi całą Troję i starego ojca, którego po upadku miasta rozszarpią u progu własne psy. Hekabe obnaża pierś, którą go karmiła, i prosi o to samo. Hektor zostaje: myśli, że jeśli się cofnie, Polidamas i inni Trojanie będą mu wyrzucać, że przez jego zuchwałość ponieśli straty. Rozważa jeszcze, czy nie odłożyć broni i nie obiecać Achillesowi Heleny i połowy skarbów miasta, ale wie, że Achilles zabiłby go bezbronnego, więc postanawia zwyciężyć albo chwalebnie zginąć pod murami.

Kiedy jednak widzi zbliżającego się Achillesa, drży i ucieka. Trzy razy obiegają miasto, mijając drzewa figowe i dwa źródła Skamandra, gorące i zimne, przy których Trojanki prały w czasach pokoju, a stawką tego biegu jest życie Hektora. Zeus pyta bogów, czy go ocalić, ale Atena się sprzeciwia, a Achilles daje znak Grekom, by nikt nie odebrał mu chwały pierwszego ciosu. Za czwartym razem Zeus kładzie na złotej szali losy obu i szala Hektora opada ku Hadesowi; Apollo go opuszcza. Atena w postaci Deifobosa namawia Hektora, by stanął razem z bratem do walki. Hektor proponuje Achillesowi umowę, że zwycięzca odda ciało pokonanego jego bliskim, ale Achilles odpowiada, że między nimi nie ma przymierza, jak między lwem a człowiekiem. Hektor uchyla się przed jego oszczepem, a Atena niepostrzeżenie oddaje oszczep Achillesowi. Dzida Hektora odbija się od tarczy; Hektor woła Deifobosa, a ponieważ nikogo przy nim nie ma, rozumie, że zwiodła go bogini. Postanawia zginąć tak, by pamiętały o nim przyszłe pokolenia, i z mieczem rzuca się na Achillesa.

Achilles trafia go w szyję, w jedyne miejsce nieosłonięte zbroją Patroklosa. Konający Hektor prosi, by przyjął okup i oddał ciało rodzicom; Achilles odmawia z okrucieństwem i zapowiada, że psy i sępy rozszarpią zwłoki. Hektor przepowiada mu śmierć z ręki Parysa i Apollina przy Bramie Skajskiej, a Achilles odpowiada, że umrze, kiedy zechcą bogowie. Grecy pastwią się nad trupem. Achilles chce natrzeć na miasto, ale przypomina sobie niepogrzebanego Patroklosa i każe wracać do okrętów z pieśnią zwycięstwa. Przebija Hektorowi stopy, przywiązuje go do wozu i wlecze w kurzu na oczach Trojan. Hekabe rwie włosy, a Priam chce iść do okrętów i błagać zabójcę o litość. Andromacha, która tka w domu i każe grzać wodę na kąpiel dla męża, słyszy krzyki, wybiega na mur i mdleje na widok wleczonego ciała. Ocucona opłakuje Hektora i przyszły los sieroty Astianaksa.

Achilles z Myrmidonami trzy razy objeżdża ciało Patroklosa i płacze, a zwłoki Hektora rzuca w piasek obok jego mar. Przysięga, że nie obmyje się, dopóki nie spali przyjaciela. W nocy przychodzi do niego cień Patroklosa: prosi o szybki pogrzeb, bo bez niego nie może wejść do Hadesu, przypomina, że Achilles też zginie pod Troją, i prosi, by ich kości spoczęły razem w złotym naczyniu od Tetydy, tak jak razem dorastali w domu Peleusa. Achilles chce go objąć, ale cień rozwiewa się jak dym, a bohater budzi się zdumiony, że po śmierci zostaje z człowieka jakiś cień.

O świcie żołnierze pod wodzą Merionesa ścinają drzewa na Idzie i układają ogromny stos. Achilles obcina włosy, które ojciec ślubował rzece Spercheios, i wkłada je w ręce zmarłego. Na stosie kładzie zabite owce i woły, dzbany miodu i oliwy, cztery konie, dwa psy, a także dwunastu pojmanych młodych Trojan, których zabija mieczem. Ciała Hektora strzegą tymczasem Afrodyta i Apollo, by nie tknęły go psy ani słońce. Stos nie chce się palić, więc Achilles modli się do wiatru zachodniego i północnego; Iryda sprowadza wiatry, które rozdmuchują płomień, a on całą noc leje wino i wzywa imię przyjaciela. Rano gaszą stos, zbierają kości Patroklosa do złotej urny i sypią niewielki kopiec; większy mają wznieść Grecy, gdy zginie sam Achilles.

Potem Achilles urządza igrzyska i wystawia nagrody. W wyścigu wozów Apollo wytrąca Diomedesowi bicz, a Atena oddaje mu go i łamie jarzmo wozu Eumelosa; Antiloch, któremu ojciec Nestor radził, jak okrążać metę, wyprzedza Menelaosa podstępem w wąskim miejscu drogi. Idomeneus i Ajaks, syn Ojleusa, kłócą się, kto prowadzi, aż uspokaja ich Achilles. Wygrywa Diomedes i bierze brankę z trójnogiem. Achilles chce dać drugą nagrodę Eumelosowi, który przyjechał ostatni, ale Antiloch broni swego prawa i Achilles daje Eumelosowi pancerz Asteropajosa; Menelaos żąda od Antilocha przysięgi, a ten przeprasza i oddaje klacz, którą Menelaos mu jednak zostawia. Nestor dostaje czarę na pamiątkę i wspomina igrzyska swojej młodości. W walce na pięści Epejos powala Euryalosa, zapasy Ajaksa z Odyseuszem kończą się remisem, w biegu Ajaks, syn Ojleusa, poślizguje się na krwi i nawozie, bo Atena pomaga Odyseuszowi, a trzeci Antiloch za pochwałę Achillesa dostaje podwójną nagrodę. Są jeszcze walka w zbroi Ajaksa z Diomedesem, rzut żelaznym kręgiem, który wygrywa Polipojtes, łucznictwo, w którym Teukros przecina tylko sznurek, a Meriones trafia gołębia, i rzut oszczepem, którego Achilles bez zawodów przyznaje Agamemnonowi.

Achilles nie może spać; co rano wlecze ciało Hektora trzy razy wokół grobu Patroklosa, ale Apollo chroni zwłoki przed rozkładem. Bogowie chcą, by Hermes wykradł ciało, lecz sprzeciwiają się Hera, Posejdon i Atena, którzy pamiętają Parysowi jego sąd. Dwunastego dnia Apollo zarzuca bogom, że pozwalają nieczułemu jak lew Achillesowi znęcać się nad martwym. Hera odpowiada, że syn bogini zasługuje na więcej niż śmiertelny Hektor, ale Zeus rozstrzyga spór: Hektor też był miły bogom, bo nigdy nie skąpił im ofiar. Zeus wzywa Tetydę, która mówi synowi o gniewie bogów, i Achilles godzi się przyjąć okup. Iryda zjawia się u Priama, który siedzi w popiele wśród płaczących synów, i oznajmia, że Zeus każe mu jechać samemu, tylko z woźnicą, do okrętów i wykupić ciało syna; Achilles go nie skrzywdzi.

Hekabe z płaczem odradza mu drogę, ale Priam bierze ze skarbca szaty, złoto i puchar od Traków i łaje synów, że żyją oni, a nie Hektor. Hekabe prosi męża, by przed drogą poprosił Zeusa o znak; Priam wylewa wino i modli się, a po prawej stronie miasta przelatuje orzeł. Na równinie spotyka ich Hermes w postaci młodego Myrmidona, syna Poliktora, który zapewnia Priama, że ciało Hektora jest nietknięte, odmawia przyjęcia daru, usypia strażników i otwiera bramę obozu, a w końcu wyjawia, kim jest. Priam wchodzi do namiotu, klęka i całuje ręce, które zabiły mu tylu synów. Prosi Achillesa, by wspomniał na swego starego ojca, który przynajmniej ma nadzieję zobaczyć syna. Obaj płaczą – Priam nad Hektorem, Achilles nad ojcem i nad Patroklosem. Achilles podnosi starca i mówi, że przy tronie Zeusa stoją dwa dzbany, z dobrem i złem; nikt nie dostaje samego dobra, a Peleusowi bogowie dali wszystko poza tym, że jego jedyny syn wkrótce zginie daleko od domu.

Kiedy Priam nalega, Achilles każe mu nie wzbudzać jego gniewu, bo sam postanowił już oddać ciało. Branki obmywają je na uboczu, by ojciec nie zobaczył zwłok w złym stanie, a Achilles sam kładzie je na wozie i prosi Patroklosa, by nie miał mu za złe, że wziął okup. Przypominając Niobe, która po śmierci dwanaściorga dzieci też w końcu sięgnęła po jedzenie, namawia Priama na wspólny posiłek; obaj podziwiają się nawzajem. Achilles każe posłać Priamowi na noc w przedsionku, by nie zobaczył go nikt z Greków, i obiecuje mu jedenaście dni pokoju na pogrzeb. W nocy Hermes budzi Priama i wywozi go z obozu. Pierwsza widzi ich Kasandra i woła mieszkańców. Nad ciałem lamentują Andromacha, Hekabe i Helena, która mówi, że Hektor nigdy nie powiedział jej przykrego słowa. Przez dziewięć dni Trojanie zwożą drewno, dziesiątego palą stos, nazajutrz składają kości do złotej urny i sypią kopiec. Poemat kończy uczta pogrzebowa w pałacu Priama: „Ten był obchód pogrzebny po wielkim Hektorze”.