Katedra Jacka Dukaja

Opowiadanie zaczyna się od znaku krzyża i od zapisków księdza Pierre’a Lavone, prowadzonych na bieżąco. Ksiądz leci wynajętym statkiem „Rozmaryn” na rój planetoid zwany Izmiraidami. Na pokładzie jest jeszcze tylko doktor Wasojfemgus, który prawie nie wychodzi z zaślepu, więc Lavone podróżuje właściwie sam i rozmawia głównie ze statkiem. Program „Rozmaryna” jest uprzejmy i ciekawy świata: pyta księdza, czy Izmir był świętym i czy cuda naprawdę się zdarzyły. Lavone odpowiada, że nie ma jeszcze zdania.

Ksiądz śledzi też obliczenia astronomów. Rój zbliża się do gwiazdy Madeleine i nie wiadomo, czy jej przyciąganie pozwoli planetoidom pozostać w zasięgu ludzi. Lavone zastanawia się, czy Kościół byłoby w ogóle stać na przesunięcie tak dużej planetoidy. Już z pokładu, na obrazie przekazywanym na żywo, widzi Katedrę, która wydaje mu się drapieżnym ptakiem o rozłożonych skrzydłach wież.

Planetoida, na którą przylatuje Lavone, nazywa się Róg; ciążenie prawie tu nie istnieje. Miasto leży w płytkim kraterze pod półkulą powietrza i składa się z czterech kręgów budynków wyhodowanych z żywokrystu. Katedra stoi poza kopułą, bo jest od niej wyższa. Po drodze doktor pokazuje kierunek, w którym leży wrak holownika Izmira, i opowiada o firmach i naukowcach, którzy w pośpiechu opuszczają Izmiraidy, bo boją się, że rój odpłynie.

Miasto wydaje się wymarłe. W pustym hotelu księdza wita jego właściciel, Stefan Honzl, który wynajmuje pokoje pielgrzymom. Czeka tam na Lavone’a ksiądz Mirton, młody i bardzo nerwowy duszpasterz, który jest na Izmiraidach już czwarty rok i chce wrócić na Lizonne. Mirton daje do zrozumienia, że niektóre firmy chętnie pomogłyby ratować planetoidy, gdyby Kościół się na to zdecydował. Na ścianie jego pokoju wiszą zdjęcia Katedry; zapytany o nie, zmieszany mówi coś o hobby i o tym, że koresponduje z Ugerzo. Wieczorem zabiera Lavone’a do Katedry, do grobu Izmira.

W nocy Lavone nie może spać i wychodzi na spacer po pustym mieście. Mija zamknięte sklepy z dewocjonaliami, zarośnięte centrum medyczne i opuszczone wille naukowców. Przy fontannie na placu podchodzi do niego Magdalena Kleinert, która nosi w sobie mózgowca – sztuczny umysł o imieniu Telesfer, pracujący dla firmy CFG. To Telesfer prowadzi rozmowę.

Telesfer przyznaje, że miejscowi naukowcy czekali na przylot księdza. Liczą, że jego raport skłoni Kościół do ratowania Izmiraid, a wtedy przyłączą się i inni. Lavone odpowiada, że interesuje go wiele rzeczy, na przykład zagadka Hoana, ale czytelników jego raportu obchodzi przede wszystkim świętość Izmira. Telesfer zaprasza go do głównego laboratorium CFG. Ksiądz wraca do hotelu i nagrywa relację z rozmowy.

Z kolejnych rozmów i zapisków Lavone’a czytelnik poznaje historię miejsca. Holownik „Sagittarius” po awarii musiał lądować awaryjnie na jednej z planetoid w układzie gwiazdy Lévie i czekać na pomoc. Zapasów tlenu nie wystarczało dla całej załogi, więc Izmir Predú poświęcił życie, by pozostali dotrwali do ratunku. Jego czyn stał się głośny, do grobu na pozbawionej atmosfery planetoidzie zaczęli ciągnąć pielgrzymi, a niektórzy z nich ogłaszali, że zostali uzdrowieni. Rój planetoid nazwano jego imieniem.

Po jednym z uzdrowień Ugerzo ufundował wokół grobu Katedrę. Tej budowli nikt nie zbudował w zwykłym sensie: wyrosła z żywokrystu, materiału zdolnego do wzrostu, a jego programiści określili tylko warunki brzegowe – czym Katedra ma nie być. Jej ostateczny kształt powstał poza czyjąkolwiek kontrolą. Badania planetoid przynoszą zaś zagadki, których nauka nie umie wyjaśnić, na przykład substancję nazywaną czarną watą, a jeden z rozmówców księdza sugeruje, że cały rój może być dziełem obcej cywilizacji.

Lavone ogląda Katedrę i próbuje ją opisać. Nie jest to świątynia, choć przyciąga ludzi szukających mistycznego przeżycia, ani budynek, bo nie potrzebuje ścian ani dachu, ani dzieło sztuki, choć zachwyca. W świetle gwiazd jej forma wydaje się raz ucieczką duszy z materii, raz przedśmiertną udręką. W zapiskach wraca do niej także później: uznaje, że jest piękna, choć nie jest ładna, i pyta, kto jest jej autorem, skoro nie stworzył jej żaden architekt.

Na Rogu mieszka też Gazma, człowiek przekonany, że przy grobie Izmira uleczono go ze schizofrenii. Jego uzdrowienie ma jednak dziwną cenę: Gazma nie może opuścić planetoidy, bo każda próba oddalenia się od niej kończy się atakiem objawów. Dla Lavone’a to jeden z najtrudniejszych przypadków do oceny: nie wiadomo, czy jest świadectwem cudu, choroby, czy działania samej Katedry.

Izmiraidy nie zostają uratowane. Ludzie wyjeżdżają z Rogu, a planetoidy odpływają w stronę dalekiej, pustej przestrzeni. Lavone nie może jednak odlecieć: wypadek, którego doznał w Katedrze w toku swoich dociekań, sprawia, że zaczyna odczuwać to samo co Gazma, i zostaje na planetoidzie.

Na opustoszałym Rogu ksiądz bada Katedrę dalej i odkrywa, że żywokryst ciągle się rozrasta. Rozumie, że sam został nim zakażony. Jego myśl zwalnia, ciało się zmienia, ale zarazem zaczyna pojmować więcej z zagadki, którą przyjechał badać. Granica między żywym człowiekiem a materią Katedry się zaciera i Lavone przeczuwa, że sam stanie się jej częścią. Opowiadanie nie rozstrzyga, czy to cud, ingerencja obcych, czy przemiana wywołana przez sam żywokryst.