Antygona w Nowym Jorku Janusza Głowackiego

Sztuka rozgrywa się w nowojorskim parku na dolnym Manhattanie, w którym nocują bezdomni. Ich domem są ławki, kartony, plastikowe torby i wózek ze sklepu, w którym Portorykanka Anita wozi cały swój dobytek. Na jednej ławce mieszka Sasza, rosyjski Żyd z Leningradu, który w Rosji był malarzem, na sąsiedniej Pchełka, Polak, który zawsze coś kombinuje i wciąż czeka na ukochaną.

Między scenami z parku pojawia się Policjant, który przemawia wprost do widzów. Opowiada o problemie bezdomności i o Nowym Jorku jako sercu światowej demokracji, chwaląc się troską władz o ludzi z ulicy. Jego słowa brzmią jak przemówienie albo reklama i kontrastują z tym, co widz ogląda na ławkach.

Po kłótni z Pchełką Sasza wyciąga ze śmieci tekturowe pudło i zaczyna pakować swój skromny dobytek: sweter, spodnie, skarpetki, tenisówki. Pchełka, który właśnie wrócił, rozumie, że Sasza znów chce wracać do Rosji, i próbuje go od tego odwieść: Sasza nie ma biletu, z Nowego Jorku nikt nie wraca do Leningradu, a poza tym nie może pokazać się matce bez zębów. Sasza odpowiada, że matka ma mieszkanie.

Z głębi parku dochodzi wycie szaleńca i Sasza wspomina dzieciństwo w Leningradzie. Rodzina mieszkała w pokoju z kuchnią, a za ścianą było mieszkanie, w którym KGB przesłuchiwało ludzi. Ojciec Saszy, miłośnik malarstwa, zagłuszał krzyki głośną muzyką i uważał, że Hieronim Bosch, malując muzyczne piekło, przewidział ich mieszkanie. Gdy ojca aresztowano za formalizm, KGB pytało go, ile Bosch płacił mu za informacje.

Pchełka kpi z Żydów, zapewniając jednocześnie, że nic do nich nie ma, i opowiada historię ze swojej wsi: sąsiad, który w czasie wojny przechował w stodole Żyda, dostawał potem od niego paczki z Izraela i wzbogacił się, a ci, którzy Żydów wydawali, mogli tylko żałować. Wreszcie obaj układają się do snu na sąsiednich ławkach.

Anita szuka swojego ukochanego, Johna. Dowiaduje się, że John zamarzł w nocy w parku, a jego ciało zabrano, by pochować je razem z innymi bezdomnymi we wspólnym grobie. Anita nie może się z tym pogodzić. Postanawia, że John będzie miał prawdziwy pogrzeb w parku, w którym żyli.

Płaci Saszy i Pchełce, żeby przywieźli jej ciało. Mężczyźni jadą na Bronx, skąd ciała bezdomnych mają trafić do zbiorowych grobów, i wracają do parku z trupem, przekonani, że przywieźli Johna.

Dopiero w parku Sasza orientuje się, że wykradli nie tego, kogo trzeba: to zwłoki innego, obcego bezdomnego. Między przyjaciółmi wybucha kłótnia, w której Pchełka obraża Saszę, i Pchełka odchodzi. Sasza zostaje na ławce sam z trupem i z lękiem czeka na powrót Anity.

Sytuacja jest zarazem straszna i śmieszna: dwaj włóczędzy, którzy ledwie radzą sobie z własnym życiem, przywieźli przez całe miasto nie to ciało, a teraz nie wiedzą, jak powiedzieć o tym kobiecie, która oddała im swoje pieniądze.

Sasza i trup siedzą obok siebie na ławce, twarz zmarłego zasłania szalik. Wchodzi Anita, a na jej wózku leży łopata. Kreśli znak krzyża, długo zagląda zmarłemu w twarz, osuwa się na kolana i płacze. Sasza, przygotowany na wyrzuty, zaczyna przepraszać i tłumaczyć się.

Anita jednak nie zwraca na niego uwagi. Mówi do zmarłego jak do Johnny’ego, błogosławi go, kreśli mu krzyż na czole i modli się, a potem z całego serca dziękuje Saszy. Sasza nie rozumie, dlaczego Anita nie spostrzegła pomyłki. Wkłada okulary i raz jeszcze z bliska patrzy w twarz trupa, ale wie, że to nie John.

Anita i Sasza chowają zmarłego nocą w parku, przy ławce, z modlitwą, tak jak chciała Anita. Potem wyprawiają mu stypę: Anita przygotowuje poczęstunek według zwyczaju z Portoryko. Obcy zmarły dostaje pogrzeb, jakiego nie dałoby mu miasto.

Przy stypie Anita opowiada o Johnie, który kiedyś nazwał ją swoją kobietą; tylko miłość do niego trzyma ją przy życiu. Sasza opowiada o sobie i o tym, jak trafił do parku.

Sasza mówi Anicie, że w Rosji był malarzem i robił abstrakcje, a jego ojciec, nauczyciel rysunku, został aresztowany. Opowiada, jak na wystawę w Leningradzie przyszedł Breżniew i splunął na jego obraz, który potem kupił amerykański korespondent, i jak w Nowym Jorku na jego wystawę nikt nie przyszedł, więc zaczął pracować przy remontach. Ma jednak list z Akademii Sztuk Pięknych w Moskwie, która zaprasza go z powrotem. Tylko ręce mu się trzęsą.

Anita daje mu grzebień, buty, białą koszulę i marynarkę: zęby i buty są najważniejsze, bez nich nie można wydostać się z parku. Gdy Sasza mówi o nich dwojgu w liczbie mnogiej, Anita rzuca mu się na szyję, szczęśliwa, i uważa to za nagrodę od Boga za pochowanie Johna. Sasza postanawia pójść rano do ambasady, dostać bilety i zabrać Anitę do Moskwy. Anita się zgadza i biegnie zamienić swoje ubrania na krawat dla niego.

Wraca Pchełka, zazdrosny i złośliwy. Wyśmiewa plan, wyjazd i pomysł ślubu, a sam przekonuje, że jego miejsce jest w Nowym Jorku. Przy tym pije wódkę. Sasza w końcu nie wytrzymuje i bierze od niego butelkę, zapewniając, że i tak pójdzie rano do ambasady.

Plan ocalenia rozpada się tej samej nocy. Sasza znów pije, a Anita zostaje zgwałcona. Wspólny wyjazd do Rosji okazuje się tylko marzeniem.

Sztukę zamyka wystąpienie Policjanta. Z zadowoleniem informuje widzów o udanej akcji: park oczyszczono z bezdomnych i ogrodzono. Dodaje, że pewna Portorykanka odebrała sobie życie. Wiadomość o śmierci współczesnej Antygony brzmi w jego ustach jak zwykły meldunek. Widz wie, że chodzi o Anitę, a park, w którym chciała pochować ukochanego, zostaje zamknięty przed ludźmi takimi jak ona.