Kleksa

Matura 2027 · język polski

Epoki literackie po kolei

Dwanaście epok literackich w kolejności, w jakiej wymienia je podstawa programowa, a za nią zasady oceniania CKE: z polskimi datami każdej epoki i jednym zdaniem o tym, czym była. Do epok z naszą stroną prowadzi opis: tło historyczne, światopogląd, cechy, gatunki, twórcy, lektury obowiązkowe i to, jak epoka liczy się na maturze.

Źródło: Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i technikum, język polski, zakres podstawowy, I.1.1 (Dz.U. 2024 poz. 1019).

Lektury obowiązkowe na maturę: pełna lista

Epoki po kolei

  1. 1.StarożytnośćIV tys. p.n.e. – 476 r. n.e.Grecja, Rzym i Biblia: mity, eposy Homera, tragedia grecka i poezja Horacego, do których odwołują się wszystkie późniejsze epoki.Opis epokilektury z naszą stroną: 9
  2. 2.ŚredniowieczeX w. – koniec XV w.Epoka Boga w centrum świata: Bogurodzica, Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią i Pieśń o Rolandzie.Opis epokilektury z naszą stroną: 7
  3. 3.Renesansok. 1500 – ok. 1620Odrodzenie antyku i człowiek w centrum uwagi: Kochanowski, Rej, Modrzewski i Szekspir.Opis epokilektury z naszą stroną: 8
  4. 4.Barokok. 1620 – ok. 1740Niepokój, kontrasty i kunszt słowa: Naborowski, Morsztyn, Potocki, Pasek i Molier.Opis epokilektury z naszą stroną: 2
  5. 5.Oświecenie1740–1822Rozum, wychowanie i naprawa państwa: Krasicki, Niemcewicz, Trembecki i czasy Stanisława Augusta.Opis epokilektury z naszą stroną: 5
  6. 6.Romantyzm1822–1863Uczucie, wyobraźnia i walka o wolność narodu: Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid i Fredro.Opis epokilektury z naszą stroną: 25
  7. 7.Pozytywizm1864–1890Praca organiczna, praca u podstaw i realistyczna powieść: Prus, Orzeszkowa, Sienkiewicz i Konopnicka.Opis epokilektury z naszą stroną: 10
  8. 8.Młoda Polska1890–1918Dekadentyzm, symbolizm i sztuka dla sztuki: Wyspiański, Reymont, Przybyszewski, Tetmajer i Żeromski.Opis epokilektury z naszą stroną: 5
  9. 9.Dwudziestolecie międzywojenne1918–1939Literatura wolnej Polski i awangardy: Skamandryci, Leśmian, Gombrowicz, Schulz i Witkacy.Opis epokilektury z naszą stroną: 5
  10. 10.Literatura wojny i okupacji1939–1945Poezja pokolenia Kolumbów i literatura konspiracji: Baczyński, Gajcy, Kamiński i Miłosz.Opis epokilektury z naszą stroną: 3
  11. 11.Literatura lat 1945–19891945–1989Literatura w kraju i na emigracji: Różewicz, Herbert, Szymborska, Mrożek, Konwicki i Herling-Grudziński.Opis epokilektury z naszą stroną: 10
  12. 12.Literatura po 1989 rokuod 1989Literatura bez cenzury i podziału na kraj i emigrację: Tokarczuk, Stasiuk, Kapuściński, Głowacki, Szymborska i Świetlicki.Opis epokilektury z naszą stroną: 8

Jak CKE przypisuje utwór do epoki

W wypracowaniu maturalnym epokę utworu nazywasz tak, jak nazywa ją podstawa programowa, a utwór obcy przypisujesz do epoki według dat literatury polskiej. Tak brzmią zasady oceniania CKE, słowo w słowo:

5. Poprawność przypisania przez zdającego utworu literackiego do epoki literackiej / okresu literackiego egzaminator oceni zgodnie z periodyzacją literatury określoną w podstawie programowej, tj.: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.

6. Każdy utwór literacki należący do literatury powszechnej przypisuje się do epoki literackiej / okresu literackiego zgodnie z ramami czasowymi przyjętymi w historii literatury polskiej.

Źródło zasad: Zasady oceniania rozwiązań zadań — egzamin maturalny z języka polskiego, poziom rozszerzony, maj 2026 (MPOP-R0-100-2605), uwagi do oceniania wypracowania: „Utwory literackie, w tym lektury”, punkty 5 i 6. Tak samo brzmią zasady z maja 2025 roku i Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.

Zadanie ostatnie.

Sprawdź się w arkuszu w układzie matury: test historycznoliteracki i wypracowanie z odwołaniem do lektury obowiązkowej, ocenione według kryteriów CKE.